مقدمه ناشر

کد : 143676 | تاریخ : 06/10/1395

مقدمۀ ناشر

‏بسم الله‌ الرحمن الرحیم‏

‏الحمد لله‌ ربّ العالمین والصلاة والسلام علی محمّد وآله الطاهرین‏

‏«استفتاء» به معنای درخواست فتوا از فقیه و عالم به احکام شرعی، تاریخی‏‎ ‎‏طولانی دارد و از همان عصر ائمه اطهار علیهم السلام آغاز گردیده است. «مسائل علی بن‏‎ ‎‏جعفر علیه السلام»، «توقیعات علی بن مهزیار» و «مکاتبات حمیری» از جمله مجموعه های‏‎ ‎‏اولیه استفتائات و پرسش های شرعی است، که از محضر ائمه هدی علیهم السلام پرسیده شده،‏‎ ‎‏سپس به صورت یک کتاب مستقل درآمده است.‏

‏فقهای امامیه که به فرموده ائمه معصومین علیهم السلام دارای «منصب افتاء» می باشند،‏‎ ‎‏همواره مورد چنین پرسش ها و استفتائاتی بوده اند و در میراث مکتوب فقه امامیه‏‎ ‎‏بخشی از مکتوبات فقهی فقها، پاسخ به استفتائات بوده است.‏

‏«جوابات المسائل النیسابوریة» از شیخ مفید، «جوابات المسائل الموصلیات» از‏‎ ‎‏سید مرتضی، «المسائل الحائریات» از شیخ طوسی، «جواهر الفقه» از ابن برّاج،‏‎ ‎‏«المسائل العزّیة» از محقق حلّی و «أجوبة المسائل الفقهیة» از علامه حلّی نمونه هایی از‏‎ ‎‏کتاب استفتائات در میان گذشتگان است.‏

‏سنّت «استفتاء» از سوی مقلدین و «افتاء» توسط فقها و مجتهدین گرچه در طول‏
‎[[page ر]]‎‏تاریخ فقاهت و اجتهاد جاری بوده، اما در عصر حاضر از رونق بیش تری برخوردار‏‎ ‎‏شده است؛ به گونه ای که از مراجع تقلید، کتاب های متعددی حاوی تعداد زیادی از‏‎ ‎‏استفتائات منتشر شده است.‏

‏استفتاء از امام خمینی(س) در قم و نجف، به ویژه پس از ارتحال مرجع بزرگ‏‎ ‎‏آیت الله‌ العظمی سید محسن حکیم قدس سره (متوفای 1390 ق) روبه فزونی نهاد، به گونه ای‏‎ ‎‏که ایشان در نجف اشرف تعدادی از فضلا و شاگردان برجسته خود را به عنوان هیأت‏‎ ‎‏استفتاء انتخاب کرده و آنها زیر نظر ایشان عهده دار پاسخ گویی به استفتائات بر اساس‏‎ ‎‏مبانی و آراء امام بوده اند. این روندِ رو به تزاید ادامه داشت و در طول بیش از ربع قرن،‏‎ ‎‏به هزاران سؤال شرعی پاسخ داده شد.‏

‏از استفتائات و پاسخ آن ها در سال های اقامت امام در نجف اشرف چیزی در‏‎ ‎‏اختیار نمی باشد، مگر پیش نویس پاسخ هایی که آیت الله‌ سید جعفر کریمی یکی از‏‎ ‎‏اعضای هیأت استفتاء امام آن ها را حفظ کرده و نسخه ای از مجموعه آن ها در آرشیو‏‎ ‎‏مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) موجود می باشد.‏

‏پس از پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(س) و استقرار نظام‏‎ ‎‏جمهوری اسلامی، سیل استفتائات از داخل و خارج به بیت ایشان سرازیر شده و‏‎ ‎‏هیأت استفتاء بر اساس مبانی و نظرات امام به آن ها پاسخ می داده، سپس علی رغم‏‎ ‎‏مسائل فراوان و مشکلات زیاد و دغدغه ها و اشتغالات امام، مورد ملاحظه ایشان قرار‏‎ ‎‏گرفته و ارسال می گردیده است و تصویری از اکثر آن ها در دفتر امام نگهداری‏‎ ‎‏می گردید.‏

‏به این ترتیب آرشیو گسترده و پر تعدادی از سؤالات شرعی مقلدین امام فراهم‏‎ ‎‏آمده است که در این کتاب 10 جلدی ضمن «موسوعه امام خمینی(س)» در اختیار‏‎ ‎‏علاقه مندان قرار می گیرد. طبیعی است تعداد بسیار زیادی از استفتائات امام در دست‏‎ ‎‏مردم می باشد که هنوز در اختیار این مؤسسه قرار نگرفته و امید است با تکمیل آرشیو‏‎ ‎‏مؤسسه، این کتاب در چاپ های بعد، از غنای بیشتری برخوردار گردد.‏


[[page ض]] پیرامون کتاب «استفتائات»

‏لازم است درباره استفتائاتی که در این ده جلد کتاب «استفتائات» وجود دارد،‏‎ ‎‏توضیحاتی بیان گردد:‏

‏1 ـ قریب به اتفاق این استفتائات به مقطع پس