از شرایط خریدار و فروشنده: اختیار
[سؤال 7027] 3516
بسمه تعالی
محضر حضرت آیت الله العظمی خمینی مدّ ظله العالی
[[page 83]]1. اگر کسی مجبور و درمانده باشد از کسی گوسفند که قیمتش دو صد باشد آن را به سه صد بگیرد و صاحب گوسفند می بیند این درمانده است کمتر نمی دهد این معامله حلال است یا حرام؟ شما امر بفرمایید.
بسمه تعالی، اگر طرفین به معامله راضی شوند حلال است.
2. سیدی فقیر است و از مردم خمس می گیرد حیوان باشد یا اجناس، به این صورت که اگر قیمت آن ده تومان است به بیست تومان می گیرد این خمس قبول است یا نه قبول نمی شود؟ شما امر بفرمایید.
بسمه تعالی، اگر در گرفتن خمس مجاز باشد ذمه دهنده خمس به مقدار قیمت واقعی جنس بری می شود.
[سؤال 7028] 3517
بسمه تعالی
حضور مبارک حضرت آیت الله العظمی حاج آقا روح الله خمینی، امام امت و رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، مدّ ظله العالی
زید در گذشته املاکی را در حالتی که بایع مضطر بوده به عنوان بیع به شرط، در مقابل وجه ناچیزی تصاحب نموده و به وارث منتقل شده است فعلاً هم سازمان عمران اراضی املاک مزبور را به اشخاص یا مؤسسات خیریه از قبیل مساجد یا وضوخانه و غیره واگذار می نماید.
معین فرمایید که تصرف در املاک مزبور شرعاً جایز است یا خیر؟ در غیر این صورت، تحصیل اجازه از وراث مالکین قبلی که مضطر بوده اند باید باشد یا مالکین بعدی، که فعلاً هم از طرف قانون خلع ید شده اند؟
صدور رأی مبارک در این مسأله مورد استدعا است.
بسمه تعالی، بیع شرط اگر با مراعات ضوابط شرعی آن انجام گرفته، محکوم به صحت است. اگر چه فروشنده از روی اضطرار اقدام بر بیع کرده باشد، و تصرفات، موقوف بر اجازۀ کسی است که بر حسب موازین ظاهر شرع، مالک شناخته می شود.
[[page 84]][سؤال 7029] 3518
بسمه تعالی 5 / 7 / 1361
دفتر استفتائات حضرت امام، مدّ ظله العالی
سلام علیکم، استدعا دارد در مورد مسأله مشروحه زیر فتوای حضرت امام مدّ ظله العالی را به این شرکت ابلاغ فرمایند.
شرکت سهامی خاص تهیه و توزیع قطعات و لوازم یدکی محصولات ایران ناسیونال از جمله شرکت های ملی شده بر اساس بند «ب» از قانون حمایت صنایع و تحت پوشش وزارت صنایع سنگین است و به وسیله مدیریت منتخب دولت اداره می شود. مدیران منتخب جهت کنترل بازار و مبارزه با بازار سیاه و قیمت های سرسام آور قطعات یدکی اتومبیل پیکان و اتوبوس و مینی بوس بنز، و برای رساندن قطعات به مصرف کننده واقعی و با توجه به این که ورود این قطعات در شرایط جنگی حاضر، تحمیلی بر بودجه دولت و بیت المال مسلمین نباشد، اقدام به اخذ تصمیم در مورد دریافت داغی، یا کهنه قطعات از مشتری و در عوض فروش قطعه نو به نرخ دولتی به آنان نموده است.
بدیهی است مقداری لوازم قابل استفاده نیز ـ که تفکیک آن ها از لوازم معیوب، متضمن هزینه گزاف و تلف وقت بسیار است ـ جزء داغی ها وجود دارد. ضمناً این تصمیم مدیران دولتی با تأیید مسئولین دولت در وزارت مربوطه نیز روبه رو گردیده است. نهایتاً از آن جا که مشتری در مواردی راضی به در اختیار قرار دادن داغی نمی باشد، استدعا دارد از محضر امام استفتا گردد که عدم رضایت مشتری در مورد واگذاری داغی به شرکت، با توجه به این که تصمیم اخذ شده از سوی مدیران منتخب دولت، برای صلاح جامعه مسلمین در شرایط جنگی فعلی بوده است و داغی های مذکور نهایتاً به شرکت های ذوب فلز دولتی یا وابسته به دولت فروخته می شود و قطعات قابل استفاده آن به آموزش و پرورش جهت استفاده آموزشی در هنرستان ها و
[[page 85]]یا به جهاد سازندگی جهت استفاده در موتور چاه های روستاها به قیمت بسیار نازل فروخته می شود و با عنایت به این که در احتساب و دریافت بها از نهادهای مذکور، فقط هزینه های شرکت بابت همین داغی ها ملحوظ می گردد که خسارتی به بیت المال وارد نگردد، چه حکم شرعی خواهد داشت؟
بسمه تعالی، مشتری اگر راضی به واگذاری چیزی از ملک خود به شرکت نباشد جایز نیست با اجبار از او بگیرند. حتی اگر چه در مقابل قطعه ای از وسایل ماشین که از او می گیرند چیزی به او بدهند یا مبلغی از قیمت قطعۀ نو که به او می فروشند کسر نمایند بلی می توانند اگر صاحب کهنه به دادن آن راضی نیست معامله نکنند و نو را به او ندهند.
[سؤال 7030] 3519
بسمه تعالی
دفتر حضرت آیت الله العظمی امام خمینی دامت افاضاته
احتراماً معروض می دارد: شرکت صنعتی ناژ که محصول آن فرش های ماشینی است، هر ماهه قسمتی از محصول خود را برابر ضوابط شرعی و قانونی تحت نظارت ادارات، فرمانداری، بازرگانی و شوراهای محلی و نهادهای دیگر ذیربط با قیمت ویژه و مخصوص مصرف کننده و با هدف منحصراً حمایت از مصرف کننده، به مشتریان معرفی شده از طرف نهادهای توزیع کننده عرضه داشته و عملاً از ایجاد بازار سیاه و سوداگری جلوگیری نموده و رضایت معرفی شوندگان نیازمند را به دست آورده است. النهایه برخی از نهادهای اجرایی، شرکت فوق الاشاره را تحت فشار قرار داده تا محصول خود را منحصراً به بعضی از صنوف محترم و از جمله شرکت های تعاونی عرضه نماید و شرکت هم با استناد به این که عرضه محصول بدین شکل جز تزاید واسطه ها و احیاناً تحمیل فشار بر مصرف کننده ثمری ندارد، تن به خواسته نهادهای مزبور و شرکت تعاونی نداده است. علی هذا خواهشمند است چنانچه استدلال
[[page 86]]شرکت، مطابق شرع انور اسلام است نظر خود را صریحاً اعلام فرمایید تا شرکت به نحو مزبور به کار خود ادامه دهد.
بسمه تعالی، مالک شرعی کالا در انتخاب مشتری مختار است ولی مراعات مقررات دولت اسلامی هم لازم است.
[سؤال 7031] 3520
بسمه تعالی 20 / 10 / 1361
رهبر و بنیان گذار جمهوری اسلامی آیت الله امام خمینی دام بقائه
احتراماً اگر ملک زیدی را از باب فشار و تحکم با نازل ترین قیمت و به طور اقساط در مدت معین از مالک گرفته به عمرو واگذار نمایند با گذشت مدت اقساط دیناری از باب اجرت المثل نه به مالک و نه به مقامات صلاحیت دار مثل ثبت و بانک و محضر ندهند با این که در توضیح المسائل آن امام محترم اشاره شده، این عمل چه صورت دارد.
بسمه تعالی، در عقد بیع و اجاره رضایت طرفین معتبر است و بدون رضایت طرفین عقد صحیح نیست و اگر بعد از عقد رضایت حاصل شود عقد صحیح و نافذ می شود.
[سؤال 7032] 3521
بسمه تعالی 14 / 9 / 1361
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
بعد التحیة والسلام؛ استفتا می شود: اگر کسی خود یا موکلش را به انجام معامله ای متعهد و ملزم تصور کند و بر خلاف میل و رضای باطنی خود، آن معامله را انجام دهد و بعداً معلوم شود که وی برای انجام معامله شرعاً تعهد و الزامی نداشته است؛ آیا چنین معامله ای صحیح است یا باطل؟ با دعا برای طول عمر مبارک
بسمه تعالی، صحیح است.
[[page 87]][سؤال 7033] 3522
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله مرجع تقلید شیعیان جهان، حضرت امام خمینی دامت برکاته
سلام علیکم، با احترام، سند ثبتی طاغوتی که با اکراه و اجبار و بدون رضا و رغبت ثبت شده است اعتبار دارد؟ تقاضامندم لطفاً حکم شرعی را در این باره بیان فرمایند.
بسمه تعالی، مجرد سند اعتبار شرعی ندارد و اگر مسأله نزاعی است در محکمه شرعیه حل شود.
[[page 88]]