احکام وصی
[سؤال 8758] 4811
بسمه تعالی
اگر کسی دو نفر را با هم وصی خود قرار داده باشد و در زمان حیات موصی یک نفر از آن ها فوت کرده باشد و موصی هم عالم به فوت بوده و وصیت جدیدی ننموده باشد، آیا وصی حیّ، وصی است مستقل، یا وصی نمی باشد.
بسمه تعالی، در صورتی که توجه به وصیت داشته است و تغییر نداده است وصی حیّ مستقل است.
[سؤال 8759] 4812
بسمه تعالی
از دفتر حضرت امام خمینی، مدّ ظله العالی، در مورد مسأله ذیل استفتا می نماید.
موصی برای ادارۀ اموال و سرپرستی اولاد خود، یک وصی منصوب می نماید و در
[[page 466]]وصیت نامه نیز به او اذن می دهد که پس از فوتش، برای سرپرستی اولاد و ادارۀ ماترک، وصی تعیین نماید. آیا شرعاً وصیِّ منصوب از طرف موصی (متوفی)، حق تعیین وصی برای ادارۀ اموال و سرپرستی اولاد متوفی را دارد یا خیر؟
بسمه تعالی، وصی نمی تواند در کار وصیت، دیگری را وصی خود قرار دهد.
[سؤال 8760] ----> 6039
5. پدری وصیت نموده و یکی از فرزندانش را وصی خود قرار داده و مقداری پول جهت مخارج حج تعیین کرده و با آن که پدر مستطیع بوده، پول را در اختیار وصی قرار داده و وصی از رفتن حج امتناع نموده و می گوید: جهت نماز و روزه، پول به مصرف رسیده است. تکلیف الباقی وارث ها در این امر چه خواهد بود؟
بسمه تعالی، بر عهده وصی است که حج را انجام دهد.
[سؤال 8761] ----> 1284
5. زیدی وصی میتی است که ورثه او حاضر به پرداخت مال الوصایة نمی شوند مگر به شکایت و رجوع به مأمورین دولت، آیا وظیفه وصی شکایت نمودن است یا حال که ورثه حاضر نمی شوند بر وصی بأسی نیست؟
بسمه تعالی، واجب است وصی به انجام وصیت اقدام کند و در صورت ممانعت ورثه می تواند به محاکم مراجعه کند.
[سؤال 8762] 4813
بسمه تعالی 14 / 1 / 1362
حضور محترم حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، دامت برکاته
محترماً به عرض مبارک می رساند: پدر این جانب در سال 1352 خورشیدی فوت نموده است. طبق وصیت نامه عادی بنده را وصی شرعی خود نموده است. پدرم در وصیت نامه، سی سال نماز و سه ماه روزه، خواسته است که برای او بدهیم. بنده
[[page 467]]خواستم طبق وصیت پدرم عمل کنم که وراث پدرم حاضر نشدند که سی سال نماز و سه ماه روزه برای پدرم بدهم. وصیت نامه هم فعلاً مفقود شده است و در دسترس نیست. بعد از پیروزی انقلاب، سایر وراث پدرم از بنده جدا شده و سهم الارث خودشان را گرفته اند. بنده هم امکان این که به تنهایی روزه و نماز استیجاری بدهم ندارم؛ زیرا کارگر و مستضعف می باشم. بنده تقاضا دارم که تکلیف بنده را طبق قانون شرع روشن بفرمایید که بنده همان طور عمل کنم. منتظر جواب هستم.
بسمه تعالی، ورثه باید به وصیت عمل کنند و در غیر این صورت، حق تصرف در ترکه ندارند و بر وصی لازم است در صورت امکان، ورثه را وادار به عمل به وصیت نماید و اگر ممکن نیست معذور است.
[سؤال 8763] 4814
بسمه تعالی
لطفاً پاسخ سؤالات ذیل را مرقوم فرمایید:
1. آیا وصی بدون اذن ناظر، خودسرانه می تواند ناظر دیگری بر وصیت اضافه کند یا خیر؟
بسمه تعالی، نمی تواند.
[سؤال 8764]
2. هرگاه وصیّ مطلق فوت نمود، آیا امر آن ارجاع به حاکم شرع است یا که عنوان ارث را داشته است و به وراث وصی به ارث می رسد؟
بسمه تعالی، در فرض نبودن وصیّ دیگر، ولو مترتّباً، امر آن مربوط به حاکم شرع است.
3. در صورتی که وصیّ نتواند ناظر دیگری به وصیت اضافه کند و اضافه کرد و با چنین عمل خساراتی به موقوفه وارد شد؛ آیا وصی ضامن است یا خیر؟
بسمه تعالی، امر وقف با متولّی شرعی آن است و چنانچه تعدّی یا تفریطی در رسیدگی به آن نکرده باشد خسارت را ضامن نیست.
[[page 468]][سؤال 8765] 4815
بسمه تعالی 9 / 1 / 1361
پیشگاه مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، رهبر کبیر انقلاب اسلامی، مدّ ظله العالی، با تقدیم عرض سلام
پدر پدرم در زمان حیات خودش دو فرزند داشته: یکی پدرم و دیگری عمه ام؛ و در وصیت نامه اش، پدرم را وصی خود قرار می دهد تا وصیت نامه اش را اجرا نماید و وصی خود را پس از فوت پدرم تعیین نمی نماید؛ پدرم پس از مدتی فوت می نماید، بدون این که وصیت کند و وصی برای خود قرار دهد؛
از آن بزرگوار استدعا دارم اعلام فرمایند: از نظر شرع مقدس اسلام چه کسی هم اکنون وصی پدر بزرگم می باشد و بایستی وصیت پدر بزرگم را اجرا نماید؟ من که فرزند بزرگ پدرم هستم و یا عمه ام که هم اکنون زنده و در قید حیات می باشد و یا شخص ثالثی که آن حضرت تعیین می فرمایند؟ و چه کسی وصی پدرم می باشد؟
طول عمر حضرت عالی را از خداوند خواستارم. خدایا خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار
بسمه تعالی، وصی ایشان حاکم شرع است، یا کسی که او را حاکم شرع تعیین کند.
[سؤال 8766] ----> 4274
3. شخصی است که وصیت کرده یک قطعۀ باغ برای خودم باشد و ثمن او به مصرف نماز و روزه ام رسانده شود و تولیت این کار را بر عهدۀ یک نفر از روحانیون می گذارد و بعد از وفات شخص موصی، شخص متولّی آن باغ را به فروش می رساند و مشتری خریداری می کند که در سه قسط بپردازد، در طول سه سال و بعد از خرید، یک قسط به شخص متولّی می پردازد ولی در حال حاضر متولّی ـ که آقای روحانی باشد ـ وفات کرده است و شخص خریدار دو قسط بدهکار است و الآن متحیّر است
[[page 469]]به چه کسی تحویل دهد و در ضمن مشروط به این است که هر کس این پول را تحویل گرفت باید قبالۀ شخص خریدار را امضا و تأیید کند؛ آیا تکلیف چیست؟
بسمه تعالی، باید کسی برای این کار از طرف حاکم شرع (مجتهد جامع شرایط) تعیین شود.
[سؤال 8767] 4816
بسمه تعالی 25 / 9 / 1361
دفتر محترم حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
احتراماً؛ به استحضار می رساند: شخصی مطابق وصیت نامۀ مورخ شهر ذی قعدة الحرام 1342 هجری قمری، پنج جریب مشاع در پانزده جریب زمین مزروعی در محدودۀ شهرستان بروجرد را ثلث موقت قرار داده که منافع آن به مدت سی سال به مصارف روضه خوانی، اطعام، صوم و صلاة، ختم قرآن، نیابت مشاهد مشرفه برسد و پس از انقضای مدت، پنج جریب زمین موصوف را فروخته، به مصرف تعمیر و بنای مسجد و پل و سرداب نمایند؛ در طول این مدت، وصی موصی نیز فوت و ادارۀ محل ثلث، در اختیار ادارۀ اوقاف بوده؛ پس از انقضای مدت ثلث تا کنون ـ در اثر طرح دعوا با کشاورزان مربوط در دادگستری که هنوز به نتیجه نرسیده ـ عوایدی هم حاصل نگردیده و منظور نظر موصی همچنان مسکوتٌ عنه باقیمانده؛ مستدعی است از نظر ابقا و یا فروش محل ثلث، این اداره را امر به هدایت فرمایند تا اقدام گردد.
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
بسمه تعالی، در فرض مرقوم، باید با نظر حاکم شرع به وصیت عمل شود.
[سؤال 8768] ----> 2388
5. وصیت نامه ای که عمل نشده، و وصی فوت شده است آیا بر ورثۀ وصی تکلیفی هست؟
بسمه تعالی، بر ورثۀ وصی تکلیفی نیست.
[[page 470]][سؤال 8769] 4817
بسمه تعالی 15 / 2 / 1362
محضر مقدس حضرت آیت الله العظمی و ولی فقیه، امام خمینی، مدّ ظله العالی
آیا وصی می تواند به علت کهولت و طولانی بودن مدت اجرای وصیت نامه و این که ممکن است در اثر ناتوانی، مورد وصیت به طور کامل انجام نگیرد، برای جلوگیری از اتلاف مال میت، از سِمت خود استعفا نماید؟
بسمه تعالی، نمی تواند کناره گیری کند؛ ولی می تواند کمک بگیرد.
[سؤال 8770] 4818
بسمه تعالی 29 / 10 / 1361
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
به عرض مبارک می رساند این جانب که وصی اثلاث مرحومان پدر و پدربزرگ خود هستم و چندی قبل به موجب ورقۀ استفتایی که از محضر مبارک سؤال شد که آیا ثلث و وقف و عهد و نذر این ها در یک صورت هستند؟ به موجب دست خط مبارک که مرقوم فرموده بودید: «ثلث جزو وقف نیست و کسی حق دخالت ندارد، مگر وصی او».
لذا به ادارۀ اوقاف همدان رجوع و به ایشان دست خط مبارک را ارائه دادم و به آن ها سواد وصیت نامه را هم دادم، که آن ها به ادارۀ اوقاف تهران فرستادند. در جواب طبق گزارش می گویند: دخالت اوقاف را هیأت امنا تصدیق کرده اند که امر در ثلث دخالت نمی باشد؛ لذا تکلیف این جانب را که به سن 84 سالگی رسیدم و از کار افتاده ام و به هر کس این وصایت را می خواهم بدهم؛ هیچ کس به واسطه دخالت اوقاف قبول نمی کند. مرحمت فرموده تکلیف این جانب را معین نمایید و مرقوم دارید.
بسمه تعالی، شما وصایت را نمی توانید واگذار بکنید و می توانید برای خودتان کمک بگیرید.
[[page 471]][سؤال 8771] ----> 4800
3. آیا می توانم به شخص دیگری واگذار کنم یا خیر؟
بسمه تعالی، مانع ندارد، مگر این که وصیت کرده باشد که خود شما بخوانید و شما قبول کرده باشید.
[[page 472]]