ارث افراد مفقود الاثر
[سؤال 11212] 6423
بسمه تعالی
محضر مبارک آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
شخصی به دست عمال جنایت کار روسی دستگیر شده است. تا الآن که مدت سه سال می گذرد، از نامبرده هیچ گونه اطلاع در دست نیست؛ مقداری زمین مزروعی و
[[page 598]]اموال دیگر او بلاتکلیف است؛ وارث او هم یک پسردایی و یک نوۀ عمو می باشد. خواهشمندیم حکم شرعی این مسأله را بیان بفرمایید.
بسمه تعالی، تا فوت نامبرده محرز نشود، ورثه حق ندارند در اموال او تصرف کنند؛ اموال او باید زیر نظر حاکم شرع یا نمایندۀ مجاز او حفظ شود.
[سؤال 11213] 6424
بسمه تعالی 16 / 8 / 1361
محضر مبارک زعیم عالی قدر اسلام و فقیه العصر، حضرت آیت الله العظمی، الامام الخمینی، مدّ ظله العالی، معروض می دارد:
1. شخصی، در حال حیات پدر، مفقود الاثر می شود، تا این که پدرش فوت می گردد. و تا کنون که این عریضه به محضر مبارک تقدیم می شود، تحقیقاً معلوم نیست که زنده است یا مرده؛ ولی بعضی از مردم می گویند که او زنده است و صاحب عائله می باشد، و جماعت دیگر می گویند که در حال حیات پدرش، فوت شده است. ارثی که از پدر باقیمانده بود، ورّاث در بین خودشان تقسیم کرده اند و سهمی برای شخص مفقودالاثر نگذاشته اند. آیا از نظر اسلام او سهمی دارد یا خیر؟ و اگر سهمی داشته باشد، جهت نگهداری، باید در تصرف چه کسی باشد؟ و این آقایی که مفقودالاثر است، بعد از پدر، مادر، و برادر و خواهر پدر و مادری، و یک برادر و یک خواهر پدری دارد. تکلیف این ها چیست؟ لطف نمایند تکلیفی برایشان معلوم فرمایند.
بسمه تعالی، تا به وجه شرعی، فوت شخص مفقودالاثر محرز نشود، تصرف در اموال او جایز نیست، و تقسیم مال مشترک در حصۀ شخص غایب، موکول به نظر حاکم شرع است.
2. زنی بعد از فوت شوهر، ورثه مهریه او را نداده اند واین زن شاید قریب پنجاه سال یا بیشتر است که ازدواج نموده است. و ادعا می کند که پول مهریه من سی تومان نقره بوده است و الآن ورقۀ عقد و یا
[[page 599]]شهودی ندارد، مگر آن که تحقیقاً دانسته می شود که آن زمان این پول های امروزی نبوده و منحصر به نقره بوده است. دعوای این ها به چه صورت می باشد؟
بسمه تعالی، تا اصل حق و مقدار آن محرز نشود، چیزی بر ورثه نیست.
[سؤال 11214] 6425
بسمه تعالی
محضر مبارک جناب آیت الله العظمی، الامام المجاهد، الخمینی، دام ظله العالی
1. زید چند اولاد دارد: یکی از اولاد زید به نام عمرو در حال حیات زید مفقود الخبر شد؛ بعد از چند سال زید فوت شد؛ بعد از فوت زید هم تا مدت زیادی ـ مثلاً هشت سال یا بیشتر ـ خبری از حیات و ممات عمرو نشد؛ افواه مردم هم بر این شد که عمرو فوت کرده و این افواه در حال حیات زید و بعد از فوت زید بوده و بر طبق موازین شرعیه بر موت عمرو دلالت ندارد؛ فقط این مطلب هست که عمرو از زمان حیات زید تا بعد از موت زید مفقود الخبر است. در این صورت، آیا عمرو مفقود الخبر از زید ارث می برد یا خیر؟ حکم الله را بیان فرمایید.
بسمه تعالی، اگر یقین به موت او نباشد، باید ارث او را کنار بگذارند.
2. در رادیو به عنوان تواشیح، مدح ائمه طاهرین علیهم السلام یا واقعۀ کربلا را با وزن و ساز و طرب و با لحن خوب می خوانند. آیا استماعش جایز است یا خیر؟
بسمه تعالی، اگر غنا و موسیقی نباشد مانع ندارد.
3. زید زوجۀ خود را طلاق داده به شرط این که با هیچ کس ازدواج نکند. آیا این شرط، جایز است؟ و آیا طلاق صحیح است یا باطل؟ حکم الله را بیان فرمایید.
بسمه تعالی، طلاق، صحیح و شرط، باطل است و اگر تعلیق در طلاق باشد، طلاق باطل است.
4. شخصی در سال وفات قدری دماغش غیرمتوازن بود مثلاً گاهی حرف های بیهوده می زد، گاهی حرف ها چند مرتبه تکرار می کرد، اگر با وجود این که به اموالش نقصان نرسانید اگر می گفت فلان زمین را می فروشم یا این که می گفت من برای فلان چیز فلان زمین را می دهم و این بی مربوط بوده، آیا حکم جنون دارد یا خیر؟
بسمه تعالی، تشخیص جنون با عرف است.
[[page 600]][سؤال 11215] 6426
بسمه تعالی 3 / 9 / 1361
یک نفر پسر و یک نفر دختر مدت چهل سال یا بیشتر به اسارت برده شده اند و این دو نفر در آن موقع یک عمو، سه عمه و یک جدۀ پدری ـ که پس از یک سال، جده فوت کرده ـ و سه نفر دایی و اموال منقول و غیر منقول دارا بوده و تا کنون دارایی آن ها به اختیار عمو بوده و پس از فوت عمو، پسر او تصرف و تملک نموده؛ تکلیف شرعی این اموال را کتباً مرقوم فرمایند؛ چون نامبردگان تا کنون فاقدالاثر می باشند و از حیات و ممات آن ها اثری نیست. بینوا اجرکم علی الله
خداوند متعال وجود با برکت کلیۀ علمای اعلام و حجج اسلام، بالاخص حضرت نایب الامام، امام خمینی را بر همۀ ما مستدام بدارد. با تقدیم احترام
بسمه تعالی، تا یقین به مردن آن ها پیدا نشده اموال آن ها محکوم به ملکیت برای خود آن ها است و باید برای آن ها حفظ کنند و تصدّی آن با حاکم شرع است و اگر یقین به مردن آن ها پیدا کنند اموال، متعلّق به ورثۀ حال مردن آن ها است؛ علی ما فرض الله.
[سؤال 11216] 6427
بسمه تعالی
حضرت مستطاب آیت الله العظمی امام خمینی، ادام الله ظله علی رؤوس المسلمین، لطفاً مسأله زیر را پاسخ فرمایید.
جوانی مجنون در سن 25 سالگی، در تاریخ 1 / 2 / 1355 شمسی مفقود الاثر شده و در آن وقت دارای پدر و مادر و زن بوده و فرزندی نداشته و پدرش در حدود سه ماه بعد از فقدان پسر، یعنی در تاریخ 12 / 5 / 1355 شمسی فوت کرده است و آن جوان، تا به حال پیدا نشده و مفقودالاثر است. لطفاً بفرمایید:
1. از چه زمانی فقدان آن جوان مجنون، در حکم فوت او است؟
[[page 601]]2. آیا پدرش که حدود سه ماه بعد از فقدان پسر فوت نموده، وارث پسر مجنونش می شود یا پسر مجنون وارث پدر می گردد؟
بسمه تعالی، تا یقین به مردن او پیدا نکرده اند، حکم به زنده بودن او می شود و در فرض سؤال، پدر، وارث پسر نیست مگر این که یقین کنند پسر، قبل از پدر فوت کرده است؛ بلکه پسر از پدر ارث می برد.
[سؤال 11217] 6428
بسمه تعالی بیست و دوم رجب 1403 ق
محضر مبارک حضرت مستطاب آیت الله العظمی امام خمینی، روحی له الفداء، به عرض می رساند:
چهار دستگاه ساختمان منزل، متعلق به آقایی که اوایل انقلاب ایشان را در منطقه زیارت کردم وجود دارد، ولی تا این ساعت اثری از ایشان نیست و طبق تحقیقی که شده است، در حادثۀ هواپیما مرحوم و بازمانده ای هم ندارد. ما تا کنون طبق وظیفه منازل را نگهداری نموده ایم.
لطفاً تکلیف منازل را روشن فرمایید.
بسمه تعالی، تا یقین به فوت او نباشد، باید برای او حفظ شود؛ و اگر فوت او معلوم است و وارثی به غیر از امام ندارد، ترکۀ او مربوط به حاکم شرع است.
[[page 602]]