نشوز
[سؤال 10758] 6090
بسمه تعالی 26 / 3 / 1361
آیا زن می تواند راجع به نفقۀ گذشتۀ خودش که بین خودش و شوهرش از نظر تقصیر درگیرند و اصولاً تقصیر شوهرش روشن نشده از شوهر تمکین نکند؟ با وجود این که نفقۀ فعلی او در اختیار او می باشد، یا خیر؟ لطفاً جواب مسأله را کاملاً روشن نمایید.
بسمه تعالی، نمی تواند تمکین نکند.
[[page 335]][سؤال 10759] 6091
بسمه تعالی
ریاست محترم دفتر امام خمینی
احتراماً این جانب زنی دارم که بر خلاف قانون اسلامی ترک مزاوجت کرده و دو فرزند خردسال را روی دستم گذاشته و رفته است. از این جهت سخت در گرفتاری و نگرانی افتاده ام هرچند او را می آورم، دوباره بدون اجازه ام برگشت می نماید. آیا قانون اسلامی این اجازه را می فرماید که زن بدون اجازۀ شوهر ترک مزاوجت نماید؟ اینک تمنای صدور حکم دارم.
بسمه تعالی، خارج شدن زن از منزل بدون اجازۀ شوهر جایز نیست و باید در امور واجبه زناشویی از شوهر اطاعت کند و اگر تخلف کند ناشزه می شود و استحقاق نفقه ندارد.
[سؤال 10760] ----> 5974
3. با توجه به این که فرزند خردسال و شوهر شرعی اش احتیاج به سرپرستی دارد و این جانب راضی به سر کار رفتن وی نیستم اما وی توجهی نمی نماید از نظر شرع چه صورت دارد؟
بسمه تعالی، اگر در ضمن عقد شرط نشده که زن به کار خود مشغول باشد یا عقد مبنیّ بر این شرط واقع نشده، برای خارج شدن از منزل باید از شوهر اجازه بگیرد و اگر بدون اجازه برود ناشزه است.
[سؤال 10761] 6092
بسمه تعالی
با سلام و درود به رهبر کبیر انقلاب و رزمندگان جان برکف اسلام
و اما بعد؛ برای شخصی مسأله ای پیش آمده و چون به افراد مختلفی مراجعه کرده و جواب مختلف به ایشان داده بودند؛ به این علت مزاحم وقت شریف شما می شوم.
[[page 336]]مسأله بدین ترتیب می باشد که این فرد، با دختری ازدواج می کند ویک روز بعد از جاری شدن صیغۀ عقد، دختر می گوید که من تو را نمی خواستم. پسر در جواب به او می گوید که اگر حاضر به زندگی با من نیستی بیا برویم طلاقت بدهم. ایشان به طلاق رضایت نمی دهد، ولی هرگاه که پسر به ایشان نزدیک می شود دختر می گوید: به من دست نزنی؛ چون ازدواج ما یک طرفه است واین ازدواج درست نیست. لطفاً به طور واضح بنویسید که آیا این ها با یکدیگر محرم هستند یا نامحرم، و تکلیف این پسر چیست؟
دوم این که همین پسر هر گاه می گوید: چه تاریخی دوست دارید با هم عروسی کنیم؟ دختر می گوید: چهار سال تا شش سال دیگر.
سوم این که دربارۀ هدیه هایی که پسر برایش تا به حال خریده، گاهی می گوید چرا این مقدار کم؟! و گاهی می گوید این هدیه مال 40 سال قبل است و از این نوع بهانه جویی ها. لطفاً جواب این ها را واضح از نظر اسلام برای ما شرح دهید.
بسمه تعالی، اگر عقد شرعی با اجازۀ پدر و دختر خوانده شده، زوجیت حاصل است و بر دختر لازم است به این زناشویی تن دردهد.
[سؤال 10762] ----> 1568
3. زنی به علت این که شوهرش سنگین وزن است ـ (وزن شوهر 120 کیلو و وزن زن 40 کیلو) و حرف های ناسزا از شوهرش می شنود، آن قدر ناراحتی می کشد که اگر گناه نبود خودکشی می کرد ـ آمادگی ندارد با شوهرش نزدیکی کند، مدت پنج ماه است که از عمل زناشویی خودداری کرده است و شوهرش چند مرتبه به زبان آورده که می خواهد او را طلاق بدهد و این کار را هم نمی کند. سؤال این است که با عدم انجام نزدیکی به شرح فوق، آیا گناهی بر زن مترتّب است یا نه؟ و آیا ادامۀ این وضع با داشتن دو تا بچه در محرمیت آن ها ایجاد اشکال می کند یا نه؟
بسمه تعالی، تا طلاق نداده، محرمیت باقی است و زن در استمتاعاتی که موجب مشقت و حرج بر او نیست باید تمکین کند.
[[page 337]][سؤال 10763] ----> 5985
3. آیا به این دلیل که کودک باید دو سال کامل شیر بخورد می توان از همخوابی با شوهر اجتناب کرد؟ چون در آن صورت احتمال حاملگی مجدد و قطع شیر هست.
بسمه تعالی، در فرض مرقوم، در صورت درخواست شوهر، زن حق امتناع ندارد.
[سؤال 10764] 6093
بسمه تعالی 21 / 2 / 1360
محضر منور رهبر عالی قدر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، ارواحنا له الفداء
اگر چنانچه زن از خانۀ شوهر به خانۀ پدر یا جای دیگر رفته و شوهر او را دعوت کرده که به خانه و زندگی برگردد، ولی او بازنگشته و اظهار می کند که شوهرم مرا زجر و شکنجه می دهد یا شوهرم مرا از خانه اخراج کرده. در نتیجه شوهر تمکین می خواهد و زن نفقۀ ایام گذشته را مطالبه می کند. زن نمی تواند به واسطۀ شهود اثبات کند که شوهرش وی را زجر می داده و یا از خانه اخراج کرده. آیا این مقدار که زن در خانۀ پدر یا در خانۀ دیگری باشد و شوهر هم از وی دعوت می کند به خانه برگردد و برنمی گردد؛ کفایت در نشوز می کند که زن حقی به نفقه نداشته باشد؟ چون نمی تواند اثبات کند که شوهر، وی را زجر و شکنجه داده و یا از خانه اخراج نموده.
با تقدیم احترام، سلامتی و عزّت روز افزون شما را از درگاه خداوند منان خواستارم.
بسمه تعالی، در مفروض سؤال مرد باید نفقۀ زن را بدهد و زن هم باید برگردد به خانۀ شوهر و نسبت به گذشته، تا نشوز زن اثبات نشود، حکم به ضمان مرد می شود.
[[page 338]][سؤال 10765] 6094
بسمه تعالی 19 / 11 / 1360
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
بین فقها اختلاف است که تمکین شرط وجوب نفقۀ زوجه است بر زوج یا نشوز مانع از وجوب نفقه است. آیا نظر مبارک به کدام یک از این دو قول است؟ در صورت شک در نشوز و تمکین، آیا نفقه به زوجه تعلق می گیرد و دادگاه می تواند زوج را الزام به دادن نفقات گذشته که مورد شک است، بنماید؟
بسمه تعالی، تا نشوز زن به وجه شرعی اثبات نشده، استحقاق نفقه دارد.
[سؤال 10766] 6095
بسمه تعالی 25 / 7 / 1361
مردی هستم متأهل و ساکن تهران؛ در حال حاضر استاد دانشگاه ادبیات و علوم انسانی می باشم. دو سال است که ازدواج نموده ام و همسرم اهل تبریز می باشد. به خاطر مسئولیت های شغلی در تهران، امکان سکونت در تبریز را ندارم. از طرفی همسرم نیز مایل به سکونت در تهران است ولی وابستگی های قومی و تعهدات فرهنگی او را وادار نموده که نتواند در تهران و در منزل شوهرش اقامت گزیند ودر این دو سال، این دوری ها، ناراحتی های بسیار برای ما ایجاد کرده و باعث اختلال فکری و جسمی نزد من و همسرم گردیده است. از آن امام بزرگوار خواهش دارم راه حل شرعی این مسأله را بیان بفرمایند که از نظر شرع مقدس اسلام، تابعیت زن از مکان شوهر چه نوع حکمی دارد؟ والسلام
بسمه تعالی، اگر منزل مسکونی شما در تهران موافق شأن همسرتان باشد، متابعت در سکنا بر او لازم است؛ و در صورت تخلف، ناشزه محسوب می شود؛ مگر این که انتخاب مسکن برای زن در ضمن عقد شرط شده باشد.
[[page 339]][سؤال 10767] 6096
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی
با تقدیم احترام استدعا می شود به مسائل ذیل جواب صریح مرقوم دارید.
1. در صورتی که زن از شوهر خود مطالبه منزل جدا بنماید و بگوید در منزلی که پدر و مادر شوهرم باشد حاضر به زندگی نیستم آیا بر شوهر لازم است که به خواسته زن خود جامه عمل بپوشد یا خیر؟ و در صورتی که مرد به خواسته او جامه عمل نپوشد و زن هم حاضر به زندگی نشود و برود منزل پدرش و بگوید تا منزل جدا نکنی به خانه ات نمی آیم چون برای من زندگی در منزلی که پدر و یا مادر شوهرم زندگی می کند مشکل است، آیا زن ناشزه می شود یا خیر، و در صورتی که زوج تمکن مالی نداشته باشد و قادر به جدا کردن منزل نباشد وظیفه چیست؟
بسمه تعالی، اگر منزلی که مرد می گوید موافق شأن زن باشد زن حق مطالبه غیر آن را ندارد و اگر بدون اجازه از آن خارج شود ناشزه می شود.
2. جهیزیه زن در منزل شوهرش بوده و هر دو در منزل زندگی می کردند بعدها بین آنان مرافعه شده خواسته اند جهیزیه زن را تحویل بگیرند بعضی از ارقام جهیزیه در خانه موجود نیست زن می گوید شوهرم برده و مرد هم می گوید خودشان یعنی زن و اقوام او برده اند و هیچ گونه شاهد در کار نیست آیا مرد به صرف این که جهیزیه در خانه او بوده ضامن شناخته می شود یا خیر؟
بسمه تعالی، ضامن نیست و ادعای زن باید ثبوت شرعی پیدا کند.
خداوند متعال سایۀ حضرت مستطاب عالی را تا انقلاب حضرت مهدی (عج) بر سر مستضعفین جهان قائم بدارد، آمین، بحق محمد و آله الطاهرین.
[سؤال 10768] ----> 5994
6. زوجه از زوج تمکین نمی کند، حاکم حکم تمکین می دهد، باز تمکین نمی کند، آیا حاکم شرع می تواند زوجه را به عنوان مرتکب به گناه، تعزیر نماید یا نه؟
بسمه تعالی، می تواند او را به تمکین اجبار نماید.
[[page 340]][سؤال 10769] 6097
بسمه تعالی
سلام علیکم، مسئولان دفتر امام، بنده چند سؤال داشتم که می خواستم از دید اسلام پاسخ بگویید:
1. آیا شوهر حق دارد به هر دلیلی که باشد زن خود را کتک بزند؟
بسمه تعالی، کتک زدن جایز نیست، مگر در بعض موارد که شارع اجازه داده است با لحاظ تمام شرایط شرعیه.
2. حدود دخالت مادر شوهر در زندگی زناشویی پسر و عروسش چیست؟
بسمه تعالی، حق دخالت ندارد.
3. قرآن می گوید به پدر و مادر نیکی کنید و حتی به آن ها اُف نگویید. آیا هرچه مادر در زندگی دخالت کند و پسر برای این که نخواهد او را ناراضی کند حرفی نزند و در اثر دخالت ها زندگیش از هم بپاشد، آیا منظور قرآن چنین بوده است که هرچه او گفت، فرزند اطاعت کند؟
بسمه تعالی، اطاعت واجب نیست، ولی اذیت مادر حرام است.
4. در صورتی که شوهر، زن را بزند ـ سرخ یا کبود شود ـ و زن راضی نباشد یا دهان پر از خون شود، مقدار دیه چیست؟
بسمه تعالی، به رسالۀ عملیه مراجعه نمایید.
5. در صورت دیه دادن، دیه به چه کسی می رسد؟
بسمه تعالی، دیه به مضروب می رسد.
[سؤال 10770]
6. آیا زن می تواند از شوهر خود به دادگاه خانواده شکایت کند، بدون این که طلاق بخواهد؟
بسمه تعالی، اگر بر او ظلم شده، می تواند برای دادخواهی به دادگاه شرعی مراجعه نماید.
[سؤال 10771]
7. در اسلام آیا مرد حق دارد زن حامله ـ 7 ماهه ـ را کتک بزند؟
[[page 341]]بسمه تعالی، کتک زدن جایز نیست، مگر در صورت خودداری زن از تمکین، که تفصیل آن در رساله مذکور است و جهات شرعی باید مراعات شود.
[سؤال 10772] 6098
بسمه تعالی 3 / 6 / 1361
خدمت مرجع عالی قدر، حضرت امام خمینی، دام عزّه، سلام علیکم، احتراماً؛ به عرض آن جناب می رساند:
اولاً، به کلام الله مجید سوگند یاد می کنم که عرایضم مقرون به صحت است؛ ثانیاً، این جانب در آبان ماه سال 1341 با دختری از طبقۀ سوم ازدواج نموده ام که حاصل این ازدواج، سه فرزند است ـ دو پسر نوزده ساله و نه ماهه و دختری چهارده ساله ـ و متجاوز از ده سال است که عیالم فراش خود را از من جدا نموده است و بچه ها را علیه من تحریک می کند و گذشته از این، مدت پنج ماه می باشد که از امر زناشویی ـ هم خوابه شدن ـ خودداری نموده است و سر ناسازگاری را شروع نموده است و از همه مهم تر این که در نماز خواندن سهل انگاری می نماید. در پایان، از حضور آن جناب تقاضا دارد که تکلیف این جانب را روشن فرمایند و ارائه طریق فرمایند که چه کنم؟ بقا و طول عمر آن جناب را از خداوند متعال خواستارم.
بسمه تعالی، اگر از وظیفۀ خود تخلف می کند، او را ولو با رجوع به محاکم صالحه می توانید وادار به آن نمایید، و اگر امکان ندارد شما وظیفه ای [نسبت به نفقۀ او] ندارید و اختیار طلاق با شوهر است.
[سؤال 10773] 6099
بسمه تعالی
حضور مبارک قائد اعظم حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، دام ظله العالی، پس از تقدیم سلام محترماً؛ به استحضار عالی می رساند:
[[page 342]]این جانب دارای دو بچه می باشم، شوهرم در ضمن بد اخلاقی با من و چند دفعه کتک کاری، سرانجام اجباراً مرا از خانه اخراج نموده است. مدت سه ماه است بدون نفقه از طرف زوج در منزل پدرم به سر می برم. نه حاضر است ببرد و نگهداری نماید و نه آزاد می کند؛ لذا از مقام والای آن مرجع معظّم تقاضامندم تکلیف کمینه را روشن فرمایید.
بسمه تعالی، می توانید به دادگاه اسلامی شکایت کنید تا شوهر را اجبار به انجام وظیفۀ شرعی نماید.
[سؤال 10774] 6100
بسمه تعالی 23 ذی الحجه 1402 ق
آیت الله العظمی سید روح الله خمینی، مدّ ظله العالی
ما در مسائل ذیلیه به فتوای شما محتاجیم، جوابش را عنایت فرمایید.
یک مرد، زن خودش را نه نفقه می دهد و نه در خانۀ خود می آورد و نه طلاق می دهد و می گوید که من زندگانی تو را به این طور ضایع می کنم و شخصی نیست که تو را از عقد من فارغ کند تا وقتی که تو در خانۀ پدر بمیری. با این حالت اضطراری، زن منکوحه چه تکلیف شرعی ای دارد؟ آیا در این قضیه، می توانیم به وکیل حضرت عالی، جناب مولانا اعجاز حسین، مدیر جامعۀ دینیۀ دارالعلوم جعفریۀ کربلا خوشاب پاکستان رجوع کنیم؟ و اگر آن مرد از حضور انکار نماید و پیش وکیل شما حاضر نشود، آیا وکیل شما می تواند در غیبت آن مرد حکم بنماید؟
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
بسمه تعالی، اختیار طلاق با شوهر است و او را اجبار به طلاق نمی شود کرد، ولی زن می تواند ولو با رجوع به محاکم، مرد را وادار کند که نفقۀ واجبه او را بپردازد.
[[page 343]][سؤال 10775] 6101
بسمه تعالی
مرجع الدینی الأعلی، الإمام الاکبر، سماحة العلامة الحاج آیت الله السید روح الله الخمینی، ادام الله ظله العالی، لطفاً جواب دو سؤال ذیل را بدهید.
1. هرگاه در میان زن و شوهری دو نفر «حکماً من أهله وحکماً من أهلها» مصالحه کردند و قراردادند که مثلاً مرد از ادای نفقه کوتاهی نکند و فرار و غایب نشود و زن ناشزه نشود و چنین عبارتی را در صورت تخلف نوشته اند:
«در صورت تقصیر مرد 1. زن را حق بود که طلاق شرعی خود را بگیرد؛ 2. و برای این کار زید (مثلاً) از جانب مرد وکیل کرده شد».
بعداً مرد غایب و فراری شد و زن که از نفقه خود محروم مانده بود، پس از مدتی و بعد از مرافعه، خود را که حق دار قرار داده شده بود به سراغ وکیل رفت و زید که وکیل مرد بود او را طلاق داد. آیا این طلاق واقع شده است یا نه؟
بسمه تعالی، اگر مرد راضی شده به حکومت حکمین، و وکالت زید موافق حکومت آن ها بوده، طلاق صحیح است.
[سؤال 10776]
2. معیار نشوز زن چیست؟ آیا اگر از جماع ابا نکند و همبستری و همخوابی را انکار نکند و در امور دیگر غیر از همخوابی و جماع گستاخی کند ناشزه می شود؟ ما به النّشوز را اقلاً بیان فرمایید.
بسمه تعالی، نشوز زن خارج شدن او است از اطاعت مرد در اموری که بر او واجب است، مثل تمکین و ازاله منفرات و خارج نشدن از منزل بدون اذن شوهر و غیر آن ها.
[[page 344]]