جنگ روایت ها/ ترس آمریکا از تصویر ایرانِ پیروز

پرتال امام خمینی(س): یادداشت/ امیر عظیمی*
با گذشت چهار هفته از آغاز جنگ و علیرغم اینکه آمریکا به اهداف اعلام شده نرسیده است، به نظر می رسد ادامه جنگ از سوی این کشور، بیشتر از ترس دولتمردان آمریکا به ویژه ترامپ از تصویر «پیروزی ایران» و تبعات آن در آینده ناشی می شود. در محاسبات راهبردی واشنگتن، پایان دادن به درگیری در شرایطی که ایران بتواند آن را به عنوان «مقاومت پیروزمندانه» و یا پیروزی روایت کند، تهدیدی بزرگ‌تر از ادامهٔ ناامنی و هزینه‌های جنگ است. از این منظر:
۱. ادامه جنگ از سوی آمریکا به منزله جلوگیری از پیروزی روایت ایران است. حتی اگر اهداف نظامی اولیه محقق نشوند ادامهٔ جنگ، به خروج آمریکا از وضعیتی کمک می‌کند که در آن ایران مدعی «شکست دادن آمریکا» است.
۲. اولویت برای آمریکا «شکست‌ناپذیر جلوه ندادن ایران» است. رفتار آمریکا نشان می‌دهد که برای آنها «نحوهٔ پایان یافتن جنگ» از «خودِ جنگ» مهم‌تر است. هرگونه آتش‌بس یا خاتمه جنگ در شرایط کنونی، از دید آنها به معنای رسمیت بخشیدن به جایگاه جدید ایران به عنوان قدرتی است که در برابر ایالات متحده به پیروزی رسیده است.
۳.آمریکا برای جلوگیری از «پیروزی روایی ایران»، حاضر است هزینه‌های استراتژیک و نظامی ادامهٔ جنگ را بپذیرد، حتی اگر این جنگ خود به مرور، زمینه‌ساز تقویت جایگاه منطقه‌ای ایران شود. این وضعیت برای آمریکا یک پارادوکس استراتژیک ایجاد کرده است به گونه ای که آمریکا دیگر صرفاً به دنبال کمینه‌سازی هزینه‌ها و تحقق اهداف اولیه نیست، بلکه به دنبال حفظ اعتبار خود به عنوان یک متحد و هژمون است.
بر همین اساس، آنچه اکنون در جریان است صرفاً یک درگیری نظامی نیست، بلکه جنگی برای «مالکیتِ معنای پیروزی» است. واشنگتن به این نتیجه رسیده است که توقف جنگ در شرایط کنونی، فارغ از جزئیات میدانی، به منزلهٔ پذیرش شکست استراتژیک در عرصهٔ روایت‌هاست. از این رو، ادامهٔ فشار و درگیری را تا زمانی که بتواند روایت «پیروزی ایران» را از بین ببرد، به هر توافقی ترجیح می‌دهد. در این صورت، ایران می‌تواند با مدیریت افکار عمومی و روایت‌پردازی به همراه دفاع و مقاومت جانانه (نه الزاماً پیروزی نظامی کوبنده) که تاکنون از خود بروز داده است، آمریکا را در موقعیت «هزینه‌های فزاینده بدون دستاورد روایی و عملی مهم» گرفتار کند.
بنابراین، هرگونه محاسبه برای خاتمه جنگ، در کنار حل برخی معادلات میدانی، نیازمند ارائه‌ی روایتی است که بدون القای حس شکست آمریکا، بازدارندگی راهبردی ایران را تضمین کند. تا زمانی که این روایت جایگزین شکل نگیرد، واشنگتن ترجیح می‌دهد در پارادوکس هزینه‌های فزاینده و ادامه جنگ باقی بماند تا اینکه رسماً شکست‌ناپذیری ایران را امضا کند.

*پژوهشگر ارشد