پرتال امام خمینی (س):یادداشت/ داود رضایی در روزهایی که ائتلافی جهانی از قدرت‌های شرق و غرب با پیشرفته‌ترین ماشین‌های جنگی برای در هم شکستن یک انقلاب عظیم مردمی و نوپا صف کشیده بودند، یک مرد با تکیه بر منطقی فراتر از محاسبات مادی، تمام معادلات نظامی دنیا را بر هم زد.
امام خمینی (ره) در جریان صدور فرمان تاریخی شکست حصر آبادان و پس از آن در حماسه آزادسازی خرمشهر، حقیقتی بزرگ را در حافظه تاریخی و هویتی ملت ایران ثبت کرد.
او به جامعه آموخت که در آوردگاه‌های سخت، «مهم نیست چند کشور و با چه تجهیزاتی مقابل شما ایستاده‌اند، مهم این است که شما چه قدرتی را باور دارید؛ قدرت لایزال خدا یا هیمنه پوشالی آن‌ها؟» این یادداشت، نگاهی است به معماریِ فکری و منطق امام در عبور از بحران‌های بزرگ؛ منطقی که امروز نیز در دل جنگ‌های ترکیبی و اقتصادی، تنها راهگشای ما برای فتح خرمشهرهای پیش‌روست.
با تامل در سیره بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و تاریخ تحولات اجتماعی ایران متوجه می شویم، اگر بخواهیم راز آن آرامش طوفانی و اطمینان شگفت‌انگیز امام خمینی (ره) را در روزهای پرالتهاب جنگ برای نسل امروز کالبدشکافی کنیم، باید به تفاوت ماهوی «محاسبات مادی» و «سنت‌های الهی» در منظومه فکری ایشان اشاره کنیم.
جنگی که به تعبیر اسناد تاریخی، ائتلافی از قدرت‌های جهانی (با مشارکت مستقیم و غیرمستقیم ده‌ها کشور از جمله حمایت‌های تسلیحاتی، مالی و اطلاعاتی بلوک شرق و غرب و کشورهای منطقه) علیه یک انقلاب نوپا شکل داده بود، در معادلات کلاسیک نظامی روی کاغذ یک برنده قطعی داشت. اما چه چیزی این معادله را برهم زد؟
۱. منطق امام در پیام‌ها: پیوند تکلیف‌گرایی و امداد غیبی
منطق امام در مواجهه با بحران‌هایی نظیر حصر آبادان و اشغال خرمشهر، بر دو پایه «باور به ظرفیت لایزال مردم» و «اتکال مطلق به قدرت خداوند» استوار بود.
زمانی که آبادان در محاصره کامل بود، امام با صدور فرمان تاریخی «حصر آبادان باید شکسته شود»، این موضوع را از یک هدف صرفاً نظامی به یک «تکلیف و فریضه واجب الهی» برای تمامی نیروها تبدیل کردند. این فرمان، همان‌طور که در متون تاریخی آمده است، نه‌تنها مسیر جنگ را تغییر داد، بلکه روحیه و ابتکار عمل را به جبهه ایران بازگرداند و زمینه را برای پیروزی‌های بزرگ بعدی نظیر فتح‌المبین و بیت‌المقدس فراهم کرد.
اوج این نگاه توحیدی را در پیام ایشان پس از آزادسازی خرمشهر می‌بینیم. امام پیروزی را نه حاصل برتری تجهیزات، بلکه نتیجه نصرت الهی می‌دانستند و با استناد به آیه شریفه «وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ»، از رزمندگانی که ندای الله‌اکبر را در خرمشهر طنین‌انداز کردند تشکر نمودند. در منطق ایشان، این پیروزی یک معجزه بود: «فتح خرمشهر، یک مسأله عادی نبود… بلکه مافوق طبیعت است»(صحیفه امام؛ ج 16 ، ص 270)
جمله مشهور «خرمشهر را خدا آزاد کرد» دقیقاً برای تثبیت همین منطق بود تا جامعه و نیروهای مسلح دچار غرور محاسباتی نشوند و بدانند تا زمانی که در مسیر حق گام برمی‌دارند، دست خدا حامی آن‌هاست.
۲. راز اطمینان امام و نوید پیروزی در برابر ائتلاف جهانی
چگونه در برابر ماشین جنگی صدام که از سوی شرق و غرب تغذیه می‌شد، امام با قاطعیت نوید پیروزی می‌داد؟
دلیل این امر در نگاه جامعه‌شناختی امام به «جنگ مردمی» نهفته است. ایشان دفاع را با حماسه عاشورا و نهضت کربلا پیوند زدند و نبرد را نه رقابت بر سر خاک، بلکه «جنگیدن در راه خدا» و عمل به «تکلیف» تعریف کردند. در این دستگاه فکری، کسی که برای خدا می‌جنگد، در هر حال پیروز است (چه کشته شود و چه بکشد).
علاوه بر این، امام با آینده‌نگری عمیق خود (نظیر تشکیل بسیج و سپاه) جنگ را از انحصار ارتش‌های کلاسیک خارج کرده و به میان توده‌های مردم بردند. ایمان ایشان به نصرت الهی با اعتمادشان به تخصص فرماندهان جوان و هم‌افزایی ارتش و سپاه گره خورده بود و همین ترکیبِ «ایمان و ابتکار عمل جوانان»، بن‌بست‌های نظامی را می‌شکست.
۳. شرایط کنونی ایران: تکرار تاریخ و نیاز به همان منطق
امروز نیز جامعه ایران درگیر یک تقابل همه‌جانبه و جنگی چندبعدی (فیزیکی، اقتصادی، رسانه‌ای و شناختی) با ائتلافی از قدرت‌های جهانی است. شرایط امروز، بی‌شباهت به حصر آبادان یا اشغال خرمشهر نیست؛ حصرهایی که امروزه همه معنایی که جنگ دارد را به خود گرفته‌اند.
امروزه بر این باور هستیم که اگر قرار باشد جامعه ایران از این شرایط خطیر عبور کند، نیازمند بازتولید همان مؤلفه‌هایی است که خرمشهرها را آزاد کرد:
• باور به توان داخلی و جوانان: همان‌گونه که امام اداره جنگ را به مردم و فرماندهان جوان سپرد و به تخصص آن‌ها اعتماد کرد. امروز نیز شکستن حصرها نیازمند اعتماد به نخبگان، متخصصان و نیروهای مردمی است.
• پرهیز از نگاه صرفاً مادی به معادلات: اگرچه شناخت قدرت دشمن و برنامه‌ریزی علمی ضروری است، اما نباید مقهور «تعداد» و «تجهیزات» ائتلاف مقابل شد. حفظ امید و تکیه بر سنت‌های الهی، موتور محرک جامعه در برابر ناامیدی‌های پمپاژ شده است.
• وحدت و انسجام ملی: خرمشهر زمانی آزاد شد که وحدت فرماندهی و همدلی ارتش، سپاه و مردم به اوج خود رسید. در شرایط فعلی نیز، هرگونه انشقاق و دوقطبی‌سازی، به معنای تضعیف خطوط دفاعی جامعه در برابر فشارهای خارجی است.
امام خمینی (ره) به ما آموخت که اگر جامعه‌ای بر اساس «تکلیف»، با «همدلی» و «اتکا به خداوند» وارد میدان شود، هیچ حصری یارای مقاومت در برابر اراده آن را نخواهد داشت. خرمشهرها و آبادان‌های امروز ما نیز با همین فرمول قابلیت آزادسازی و شکوفایی دارند.
تاریخ، بی‌رحم‌ترین و در عین حال صادق‌ترین قاضی است. مرور روزهای خون و حماسه نشان می‌دهد که ماشین جنگی قدرت‌های جهانی، نه در برابر سلاح‌های پیشرفته، بلکه در برابر اراده ملتی زمین‌گیر شد که به آیه شریفه «وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» ایمان آورده بود. امام خمینی (ره) با هدایت پیامبرگونه خود، ترس از «کثرت دشمن» را در دل جامعه کُشت و باور به «قدرت خدا» را جایگزین آن کرد.
امروز نیز ایران در شرایط حساسی قرار دارد. شرایط کنونی، تکرار همان تاریخ است و راه عبور از این حصرها، بازگشت به همان منطق اصیل است. تا زمانی که جامعه و تصمیم‌گیران، قدرتِ اراده ملی و نصرت الهی را بزرگ‌تر از قدرت ائتلاف‌های جهانی بدانند و با وحدت کلمه به میدان بیایند، هیچ بن‌بستی وجود نخواهد داشت. خرمشهرها و آبادان‌های امروز ما، در گرو همین یک جمله است: مهم نیست چه کسی مقابل ماست، مهم این است که باور کنیم دست خدا بالاتر از همه دست‌هاست.