پرتال امام خمینی(س): محمد نادری ملکشاه*
ملت شریف ایران، از پیر و جوان تا زنان و مردان غیور، در مسیر صیانت از میهن، بیش از یکصد روز با برافراشتن "پرچم" مقدس جمهوری اسلامی مزین به نام "الله" با دستان خود در جایجای کشور، حماسهای ماندگار آفریدند. این حضور پرشور در میادین شهرهای سراسر ایران، بار دیگر رکورد تازهای از "وطنپرستی" و "اتحاد" را در میان ملتهای جهان به نام "ایرانیان" ثبت شد.
"پرچم"، زبان بیسخن اقتدار و هویت است که با هر اهتزاز، حماسه یک ملت را به گوش جهان میرساند. این نشان مقدس، به عنوان یکی از اصلیترین مؤلفههای هویت یک سرزمین، همواره نماد اتحاد، ایستادگی، همبستگی و یکپارچگی بوده و قدرت و شکوه یک ملت را به نمایش میگذارد.
از دیر باز و در گذشتههای بسیار دور، تنها قوای نظامی، لشکریان و جنگجویان بودند که از "بیرق" در نبردها به عنوان نشانه و راهنما استفاده میکردند، آن را برای هدایت و مشخص کردن جهت حرکت قوای متعدد خود در مقابل دشمن به کار میبردند.
شاید بتوان گفت مردمان مشرق زمین در دوران باستان، نخستین کسانی بودند که نشانهای را تحت عنوان "بیرق" یا "پرچم" ابداع کردند.
در گذشتههای نه چندان دور، امپراتوریهای بزرگ هر یک پرچم و شکل و نماد خاص را برای خود تعریف کرده بودند. با ظهور دنیای مدرن و شکلگیری تقسیمات جغرافیای سیاسی در قالب کشورها، هر ملت صاحب پرچمی منحصر به خود شد. امروزه علاوه بر پرچمهای ملی، برخی کشورها متناسب با ایالتها یا جغرافیای خاص خود، دارای پرچمهای محلی نیز هستند. همچنین سازمان ملل متحد و نهادهای زیرمجموعه آن، برای شناسایی و تمایز، دارای نشان و پرچم مخصوص به خود میباشند.
افزون بر این، شرکتها و مؤسسات خصوصی برجسته نیز جهت تبلیغات و هویتبخشی، نشان و پرچم اختصاصی خود را طراحی و به کار میبرند.
لازم به ذکر است که برخی ادیان و مذاهب، اعم از توحیدی و غیرتوحیدی، دارای نشانه، نماد یا پرچم مخصوص به خود هستند. برای نمونه، مسیحیان جهان از صلیب و یهودیان از شمعدان مقدس و در جهان اسلام اهلسنت از "هلال ماه و ستاره" بهعنوان نماد اسلامی استفاده میشود که به نظر میرسد این علامت از دوران جنگهای صلیبی به فرهنگ اسلامی راه یافته است.
در مذهب تشیع، علامت یا پرچم دائمی و ثابتی وجود ندارد؛ بلکه شیعیان در ایام سوگواری پیامبر اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع)، بیرقهای سیاه نصب کرده و "جامه سیاه" بر تن میکنند و با این آیین و نشان شناخته میشوند.
بقول استاد شهید مطهری(ره) اسلام دارای نشانه و علامت اختصاری نیست.
در "ایران" نیز بر اساس یافتههای باستانشناسی، قدمت استفاده از "پرچم" و نشانهای ملی به بیش از سه هزار سال میرسد. و در دوران معاصر ایران نیز همچون دیگر کشورها، همواره دارای پرچم منحصر به خود بوده است. از دوران انقلاب مشروطه تا پایان دوره سلطنت پهلوی، بیرق ایران شامل سه رنگ سبز، سفید و سرخ با نشان "شیر و خورشید" در مرکز آن بود.
اما به برکت انقلاب شکوهمند اسلامی در سال ۱۳۵۷ به رهبری حضرت امام خمینی (ره)، در جمهوری اسلامی ایران و طبق اصل هجدهم قانون اساسی، پرچم رسمی کشور با مشخصات ذیل به تصویب رسید: "پرچم رسمی ایران به رنگهای سبز، سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار اللهاکبر است." این پرچم، تنها پرچم رسمی و واحد کشور محسوب میشود و هیچگونه پرچم غیررسمی دیگری هم در کشور وجود ندارد. پرچم ملی، نماد رسمی و نشان حاکمیت و اقتدار کشور است که اعتبار بینالمللی دارد و پرچم جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست.
به عبارتی، این پرچم رسمی برای تمام گستره جغرافیایی، اقوام، مذاهب و ارکان نظام (اعم از حاکمیتی، دولتی، نظامی و قضایی) نمادی "یگانه" و "قانونی" است که در تمامی مراجع رسمی نصب میگردد. هیچ نهاد، ارگان یا شخصی حق دخل و تصرف، کاهش یا افزایش در طرح و جزئیات پرچم را ندارد؛ چراکه بر اساس ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی، هرگونه مخدوش کردن عمدی پرچم رسمی که با قصد اهانت انجام شود، جرم محسوب شده و مستوجب مجازات خواهد بود و از سویی هر پرچمی که مختوش گردد اعم از افزایش و یا کاهشی در آن اتفاق بیافتد از رسمی و قانونی بودن، خارج میگردد و قابلیت نصب در مراجع رسمی ارکان کشور را نخواهد داشت.
گاهی دیده میشود که برخی پرچم بدون شعار " الله اکبر" در سر در ادارات و نهادها نصب میگردد که مغایر با اصل هیجدهم قانون اساسی و همچنین خلاف مصوبه مورخ ۱۳۵۹/۴/۱۵ شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران میباشد که پرچم رسمی ایران را بر طبق اصل هیجدهم قانون اساسی به شرح زیر اعلام نمود: "پرچم به رنگهای سبز و سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی ایران و شعار «الله اکبر» است، علامت مخصوص جمهوری اسلامی ایران به رنگ سرخ در وسط پرچم قرار میگیرد و شعار اللهاکبر به رنگ سفید و با خط کوفی بنایی (یعنی همان خطی که شعار اللهاکبر را بر منارههای مساجد اسلامی نقش میکند) تکرار میشود و "شعار اللهاکبر" به نشانه "بیست و دوم بهمن" روز پیروزی انقلاب میباشد.
" بنابراین، درج هرگونه نوشته، شعارهای مقدس یا چاپ تمثال بزرگان بر روی پرچم جمهوری اسلامی ایران، نصب آن را در ادارات، سازمانهای حاکمیتی، دولتی و نهادهای عمومی، غیرمجاز و فاقد وجاهت قانونی میسازد. هرچند گاهی بر سر در مغازهها، فروشگاهها یا در مراسم غیر رسمی و راهپیماییها، پرچمهایی تغییر یافته یا ناقص در دست مردم دیده میشود، علی رغم مخدوش بودن، به دلیل ابراز شور و علایق شخصی مورد اغماض قرار میگیرند؛ اما نصب اینگونه پرچمهای دستکاریشده در مکانهای رسمی، ادارات حاکمیتی، دولتی، نهادهای عمومی و ارگانهای انقلابی مطلقاً مجاز نیست.
تنها پرچمی که قابلیت نصب در این مکانها ذکر شده را دارد، که دقیقاً وفق اصل هجدهم قانون اساسی و مصوبه شورای انقلاب طراحی و تولید شده باشد.(شایان ذکر است که نصب پرچمهای سیاه عزاداری یا بیرقهای مزین به شعائر اسلامی و نام اهلبیت(ع) در مناسبتهای خاص، از موضوع این نوشتار خارج است).
در پایان، انتظارات زیر در راستای صیانت از جایگاه و قداست پرچم مقدس جمهوری اسلامی مطرح میگردد:
۱. شایسته است همگی تلاش کنیم تا همواره "پرچم واحد"(رسمی و قانونی) جمهوری اسلامی ایران وفق اصل هجدهم قانون اساسی را در تمامی مراسم، تجمعات و راهپیماییها (اعم از رسمی و غیر رسمی) حمل و نصب نماییم تا یکپارچگی و اقتدار ملی به نمایش گذاشته شود.
۲. ضروری است کلیه دستگاههای حاکمیتی، دولتی، عمومی غیر دولتی و بخشهای خصوصی؛ شرکتها و موسسات، نشانهای پرچمی اختصاصی خود را در مرتبهای پایینتر از پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران قرار دهند تا برتری نماد ملی و جایگاه مقدس و اقتدار آن حفظ شود.
۳. با توجه به اینکه پرچم جمهوری اسلامی ایران مزین به نام مبارک "الله" و شعار "اللهاکبر" است، رعایت موازین شرعی و الزامات قانونی در نگهداری، نصب و جابهجایی آن بر همگان واجب است، ضرورت دارد که حاملان و متصدیان مربوطه نسبت به قداست پرچم توجیه باشند.
۴. همگی موظف باشیم در هر زمان و مکانی و در هر شرایطی در برابر هرگونه بیاحترامی به پرچم، قاطعانه ایستادگی و از پرچم کشورمان دفاع کنیم؛ چرا که پرچم نماد حاکمیت، قدرت و اقتدار والای کشور و ملت عظیمالشان ایران اسلامی و هزاران شهید برای پایداری اهتزاز آن خون خود را فدا کردند.
پاینده باد پرچم جمهوری اسلامی ایران
*دانش آموخته علوم سیاسی