پرتال امام خمینی (س): رئیس مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) در گردهمایی سفیران پیشین ایران، با اشاره به سه دهه فعالیت بین‌المللی مؤسسه در ترجمه و نشر آثار امام (س) برای مخاطب خارجی، از محدودیت‌های موجود سخن گفت و پیشنهاد کرد با بهره‌گیری از تجربه دیپلمات‌های باسابقه، کارگروهی برای تبدیل این تجربه‌ها به برنامه تشکیل شود. در ادامه، متن سخنان ایشان را می‌خوانید:
مؤسسه از بدو تأسیس در سال ۱۳۶۸، بخش بین‌الملل داشته است و پس از مدتی ساختار آن تکمیل شده است. فهم مؤسسه این بوده که اندیشه امام باید از مرزها فراتر برود. منظور تنها انقلاب اسلامی نیست که محصول اندیشه امام بود؛ بلکه آثار، دست‌نوشته‌ها، کتاب‌ها و فرمایشات ایشان نیز باید منتشر می شد. بر همین اساس، مؤسسه از همه ابزارهای در دسترس برای این کار استفاده کرده است.
بیش از چهارصد عنوان از کتاب‌های حضرت امام و آثاری که درباره ایشان منتشر شده است، به بیش از بیست‌وشش زبان شامل زبان های انگلیسی، عربی، فرانسه، اردو، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ترکی و ایتالیایی، بنگالی، فیلیپینی، پشتو، قرقیزی، سواحیلی، کردی و ... ترجمه شده است. میهمانان گرامی استحضار دارند که مؤسسه تا کنون نزدیک به دو هزار عنوان کتاب را بچاپ رسانده است.
این مطلب را هم اضافه کنم که مجموعه بیست‌ودو جلدی صحیفه امام (آن بخشی که مخاطب خارجی دارد) به زبان های انگلیسی، عربی و اردو ترجمه شده است. در همین راستا منتخبی از دانشنامه ده‌جلدی امام خمینی که حاصل پانزده سال تلاش مستمر علمی - پژوهشی است برای مخاطب خارجی به این سه زبان ترجمه شده است.
کتاب تفسیر قرآن حضرت امام نیز به ۴ زبان، وصیت‌نامه حضرت امام به ۲۳ زبان و کتاب زندگی‌نامه امام به قلم دکتر حمید انصاری با عنوان«حدیث بیداری» به ۲۴ زبان ترجمه شده است. «کلمات قصار» نیز به ۲۱ زبان و کتاب«جهاد اکبر» به ۱۳ زبان ترجمه شده است. نکته مهم این که ۲۵ عنوان از این آثار در آمازون بارگزاری و عرضه شده است.
پرتال امام خمینی پایگاه اصلی مؤسسه است و اخبار، مقالات و مصاحبه‌ها مرتبط با حضرت امام علاوه بر سایت فارسی، در پرتال های انگلیسی، عربی، اردو، ترکی استانبولی و فرانسه منتشر می‌شوند.
در ماه های اخیر نسخه اردو به درخواست طلبه هایی که در سفر به شمال پاکستان، نزدیک مرز چین داشته ام، مطرح کردند و به سایت جماران نیز افزوده شد. برخی از آنان فارغ‌التحصیل جامعةالمصطفی بودند و می‌گفتند ارتباطشان با اندیشه امام از طریق همین پرتال است. افزون بر این، کتاب صوتی «حدیث» و نرم‌افزار «اندیشه‌نگار» در موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)تولید شده است که کتاب الکترونیکی جامع آثار امام به زبان های انگلیسی، عربی و اردو است.
برگزاری نشست‌های تخصصی متعدد نیز در سال های فعالیت موسسه در دستور کار موسسه قرار داشت. بعنوان نمونه هفته گذشته، به مناسبت چهل‌ونهمین سالگرد شهادت حاج آقا مصطفی، دفتر مؤسسه در نجف با همکاری حوزه علمیه نجف نشست علمی وزین و مفصل در همین زمینه برگزار کرد. با توجه به فضای حوزه نجف و شرایط منطقه، استقبال بسیار خوبی صورت گرفت و حدود سیصد نفر از علما و فضلا در مراسم شرکت کردند. در واقع این نشست مقدمه‌ای برای برگزاری کنگره بین‌المللی پنجاهمین سالگرد شهادت حاج آقا مصطفی بود، که بخش فارسی آن در ایران و بخش خارجی‌اش در نجف برگزار خواهد شد.
با وجود همه فعالیت ها، شرایط امروز با گذشته فرق کرده و پرسش اصلی این است که در این وضعیت چگونه می‌توان اندیشه امام را مؤثرتر ترویج کرد. آیا باید امام را در خارج از کشور به‌عنوان شخصیتی سیاسی معرفی کرد یا شخصیتی فکری و علمی؟ آیا مواجهه باید سیاسی و دیپلماتیک باشد یا علمی و با مراکز علمی و دانشگاه‌هایی؟ نظری هم وجود دارد که در مسیر علمی می‌توان کارهای تطبیقی انجام داد؛ میان آرای امام و اندیشه‌ورانی مانند حسن‌البنا و سیّد ابوالأعلی مودودی ، یا میان امام و شخصیت‌هایی مانند ماندلا و گاندی. آنچه مسلم است این است که محدودیت‌ها واقعی‌اند. وقتی در داخل کشور کارهایی از این دست دشوار شده، در خارج هم همین وضع حاکم است. فعالیت مؤسسه تابع شرایط سیاسی کشور است و روابط و تعاملات سیاسی بر آن سایه می‌اندازد.
بعنوان مثال محل اقامت حضرت امام در نوفل‌لوشاتو با همت وزارت امور خارجه خریداری شده است، اما مؤسسه نمی‌تواند در آن هیچ برنامه‌ای داشته باشد، در حالی که پیش‌تر دانشجویان آنجا دعای کمیل و برنامه فرهنگی داشتند. در سفر به ترکیه، یکی از مسئولان کنسولگری از من خواست که در نمایشگاهی که با شهرداری بورسا برگزار شد، با لباس روحانیت حاضر نشوم. به او گفتم چشم. حتی پوشش و رفتار و سخن آدم را هم شرایط تعیین می‌کند.
البته با همه شرایط دشوار کار در ترکیه به نتیجه رسید. سفر به ترکیه به گفت‌وگوی مستقیم با یک ناشر انجامید که پس از عقد قرارداد نسبت به انتشار ۱۸ عنوان از کتب حضرت امام به زبان ترکی استانبولی منتشر کرد. هزینه انتشار بر عهده مؤسسه بوده و کتاب‌ها با نام و نشان خود ناشر منتشر شد.
مؤسسه در سه دهه فعالیت راهکارهای زیادی را طی کرده، اما آنچه مسلم است اینکه به اندازه تجربه و دانش دیپلمات‌های باسابقه نمی تواند عمل کند. لذا پیشنهاد این است که ارتباط از طریق دفتر معاونت بین‌الملل مؤسسه ادامه پیدا کند و کارگروهی با حضور افراد صاحب‌تجربه شکل بگیرد تا از تجربیات آنان استفاده شود تا آن تجربه‌ها به برنامه تبدیل شود.