پیشگفتار

پیشگفتار

کد : 80589 | تاریخ : 15/06/1395

‏     ‏‏شکوه زندگی و هنر مردان بزرگ تاریخ ساز الهی این است که آنان نه تنها‏‎ ‎‏اسوه سالکان طریق معرفت و کمال که الگویی بسیار سازنده و هدایتگری‏‎ ‎‏سعادت آفرین برای کل انسانها و مجموعه بشریت به حساب می آیند؛‏‎ ‎‏چنانکه گویی سرتاسر زندگی آنان پیامی است بر جانها و دلهای دیگر انسانها‏‎ ‎‏تا خویش را بازیافته و کرامت انسانی خود را پاس دارند. این جاذبۀ روح نواز‏‎ ‎‏آنان است که به دیگر انسانها می آموزد که «همانند ما زندگی کنید». هرچند که‏‎ ‎‏در خلوت آنان «من و مایی» معنی ندارد.‏

‏     پنداری که خداوند اینان را در گذرگاههای تاریخ بصورت چراغی‏‎ ‎‏فروزان فرا راه بشریت قرار داده تا در پرتو وجودشان کاروان انسانیت از‏‎ ‎‏مغاک خاک و سکر و ظلمت طبیعت رهایی یافته و به وادی نور و روشنایی گام‏‎ ‎‏نهد. و اینان چونان ستارگانی هستند که واماندگان در تاریکی ظلم و بیدادگری‏‎ ‎‏و دل بستگان به تعلقات دنیایی و دامهای پلید شیطانی را به حقیقت و کمال‏‎ ‎‏رهنمون می شوند.‏

‏     این بزرگمردان از چه ویژگیهایی برخوردارند و به کدامین راز و رمز‏‎ ‎‏هستی آشنا گشته اند که به چنین مأموریت های عظیم و سترگ همّت گماشته‏‎ ‎‏و با ایفای نقش خویش بار مسئولیتی به این سنگینی را با موفقیت به سرمنزل‏‎ ‎‏مقصود رسانده اند؟‏

‏     شاید کوتاهترین و گویاترین پاسخ این باشد که آنان علاوه بر واجد بودن‏‎ ‎‏بسیاری فضیلت ها و برخورداری از مکرمت هایی چند، هر کدام بسته‏‎ ‎‏به مراتب وجودی خویش، توفیق یافته اند صفات و کمالاتی را که بعضاً‏
‎[[page 7]]‎‏متضاد هم به نظر می رسد، در قالب وجودی یک انسان متبلور ساخته و در‏‎ ‎‏حدّ توان مصداقی از انسان کامل را به نمایش بگذارند.‏

‏***‏

‏     بدون شک یکی از برجسته ترین چهره ها در تاریخ پرافتخار این مردان‏‎ ‎‏راستین، خمینی(س) کبیر است که با استعداد سرشار خدادادی و دقت و‏‎ ‎‏توجه کم نظیر در لحظه لحظه زندگی خویش، زیباترین فضیلت ها و مکارم‏‎ ‎‏اخلاقی را به دست آورد و جان مستعد خود را با مجموعه ای از خوبیها‏‎ ‎‏بیاراست و با اندیشۀ ناب توحیدی، و بیان زلال و شفاف و انباشته از معنویت،‏‎ ‎‏و رفتار و کرداری خالصانه که گویی خداخواهی در آن موج می زند و در یک‏‎ ‎‏کلام با حیات طیبه خویش الگویی مجسم از اسلام ناب را ارائه داد.‏

‏او چون آیینه در نهایت صداقت و دقت در عمل و بدون ظاهرسازی و‏‎ ‎‏پیرایه پردازی های دین به دنیا فروشان، منعکس کننده ارزشها و صفات‏‎ ‎‏خدایی و بازتابنده فروغ جمال الهی بود.‏

‏***‏

‏     خمینی(س) که سالها در بارگاه قرب الهی دفتر وجودی خویش را در گرو‏‎ ‎‏صهبای عشق محبوب قرار داده و خودی را در میان نمی دید، و از وادی‏‎ ‎‏عرفان و هفت شهر عشق گذشته، و در اکسیر این عشق و کیمیای محبت، جان‏‎ ‎‏دیگری یافته و به چیزی جز کمال مطلق دل نبسته و از تمام حجب، حتی‏‎ ‎‏حجب نور وارسته و به مبدأ نور وابسته و حتی سخن از وابستگی را نیز کفر‏‎ ‎‏می دانست، طبیعی است که سالهای متمادی رونق مدرسه حیات انسانیت از‏‎ ‎‏«درس و دعای» او باشد.‏

‏     آن انسان بزرگ و الهی که نمونه ای راستین از کریمه «لقد کَرَّمنا بنی آدم»‏
‎[[page 8]]‎‏به شمار می آمد، همانند جد بزرگوارش حضرت علی(ع) و به تبعیت از آن‏‎ ‎‏الگوی واقعی زهد و عرفان و اسوۀ حسنۀ ارزشهای والای الهی در دلبستگی‏‎ ‎‏به جمال حق جایگاه رفیعی یافت و با نگاه از منظری بالاتر به وجود و هستی،‏‎ ‎‏گر چه علاوه بر فرصت هدایت و رهبری معنوی به موقعیت زمامداری نیز‏‎ ‎‏دست یافت، کرامت واقعی را در آزادی معنوی و رهایی آدمیان از دنیای تنگ‏‎ ‎‏مادی و نفی وابستگی به مظاهری نظیر پُست و مقام و تجملات پَست مادی و‏‎ ‎‏گرایش هایی چون دنیاطلبی و زیاده خواهی و ثروت اندوزیهای حقیر و‏‎ ‎‏امثال آن می دانست و در این راه به جایگاه بلندی دست یافت و کلام را به‏‎ ‎‏کردار خویش زینت بخشید و علاوه بر امامت متقین بار مسئولیت گرانسنگ‏‎ ‎‏رهبری امت را سالها با عزت بر دوش کشید.‏

‏«او بتها را شکست و باورهای شرک آلود را زدود. او به همه فهماند که انسان‏‎ ‎‏کامل شدن، علی وار زیستن و تا نزدیکی مرزهای عصمت پیش رفتن افسانه‏‎ ‎‏نیست»‏‎[1]‎

‏***‏

‏     حکمت و معرفت روشنگر، عرفان عاشقانه و شکوهمند، زهد آگاهانه و‏‎ ‎‏هدفدار، آزادگی و استغناء نفس، قناعت و اعتدال، محبت و دلسوزی‏‎ ‎‏بی شائبه نسبت به بینوایان، دغدغه خاطر همیشگی نسبت به سرنوشت‏‎ ‎‏انسانها و... قسمت هایی از اصول حاکم بر زندگی این عالم بزرگ و عارف‏‎ ‎‏عامل بود که برای وی محبوبیتی الهی و مقبولیتی همه جانبه و مردمی ایجاد‏‎ ‎‏کرد که این خود سنگ بنای انقلاب عظیم اسلامی در ایران شد.‏


‎[[page 9]]‎‏     او دنیا دوستی، حبّ جاه و مقام و مال اندوزی را کلید دشواریهای زندگی‏‎ ‎‏می پنداشت و از توجه به آن خود را بی نیاز احساس می کرد که آرامش‏‎ ‎‏همه جانبه و جاری در لحظه لحظه زندگی وی نتیجه طبیعی آن بود.‏‎ ‎

‏***‏

‏     او مروج و مبلغ فقر نبود، بلکه بر ترویج غنای نفس و رشد قناعت همت‏‎ ‎‏داشت. رفتار متعادل و مبتنی بر شیوه های صحیح اسلامی در تمیزی و‏‎ ‎‏آراستگی ظاهر و لباس و وسائل شخصی هرچند اندک وی به وضوح قابل‏‎ ‎‏مشاهده بود ولی همانطور که از زهدگرایی صوفیانه پرهیز داشت، زیاده روی‏‎ ‎‏و اسراف و ضایع کردن نعمت های خداوندی را برنمی تابید و با آن به شدت‏‎ ‎‏برخورد می کرد.‏

‏***‏

‏     با این همه، شک نباید کرد که شگفتی ها و ابعاد اعجاب آور و سازنده این‏‎ ‎‏وجود گرانبها و شخصیت گرانقدر الهی، با پنجه سحرآمیز و سرانگشت‏‎ ‎‏هنرآفرین جستارگران و محققانی که در آینده به غواصی در این اقیانوس‏‎ ‎‏عظیم پرداخته و گوهرهای نغز از اندیشه و گفتار وی به فرهنگ بشریت‏‎ ‎‏عرضه می دارند، با ارزش و اعتباری فراتر از معیارهای معمول و مرسومِ‏‎ ‎‏امروز شناخته خواهد شد و باید سالها بگذرد و توان اندیشه بشر دامن‏‎ ‎‏بگستراند تا ابعاد وجودی چنین شخصیت های بزرگی که بسیار از زمان خود‏‎ ‎‏جلوترند، برملا شود. امید آن که این دفتر بتواند گوشه هایی از خوبیهای این‏‎ ‎‏وجود شریف را به آیندگان منتقل سازد.‏

‏***‏


‎[[page 10]]‎‏     در امر گردآوری این کتاب دقت در مسائلی چند ضروری می نماید:‏

‏     1ـ خمیرمایه این مجموعه بیان گوشه هایی از سیره و رفتار حضرت‏‎ ‎‏امام خمینی(س) است که به نقل از اقوام و نزدیکان، شاگردان و یاران آن‏‎ ‎‏حضرت پیرامون زهد و قناعت، ساده زیستی، زیِّ طلبگی، مردمی بودن در‏‎ ‎‏زندگی و پرهیز از تجمل و تشریفات، ثروت اندوزی، رفاه طلبی، تجلیل و‏‎ ‎‏تبلیغات شخصی، اسراف و نیز صرفه جویی و تقدیر در معیشت و دقت در‏‎ ‎‏مصرف بیت المال آورده شده است.‏

‏     2ـ با توجه به اینکه زاویه نگاه راوی در بیان خاطره نقشی اساسی دارد،‏‎ ‎‏بعضاً موضوعات واحد از زبان افراد گوناگونی نقل شده است که موجب‏‎ ‎‏تکرار بعضی خاطرات گردیده است.‏

‏     تکرار یک عمل بطور روزمره و مداوم در زندگی امام(س) نظیر‏‎ ‎‏حساسیت آن بزرگوار در جلوگیری از اسراف و تبذیر و نیز دقت خاص در‏‎ ‎‏صرفه جویی و پرهیز از اتلاف نعمت های الهی دلیل دیگری بر تکرار بعضی‏‎ ‎‏خاطرات از زبانهای مختلف است.‏

‏     3ـ عمده مطالب از مصاحبه های واحد خاطرات مؤسسه تنظیم و نشر آثار‏‎ ‎‏امام خمینی انتخاب شده و علاوه بر آن منابع و مآخذی دیگر نیز راهگشای‏‎ ‎‏کارمان بوده که سعی شده با وسواس و حفظ امانت نام همگی آنها آورده شود.‏‎ ‎‏ضمن آنکه مسئولیت صحت و سقم مطالب برعهدۀ راویان است. ‏

‏     4ـ علاوه بر خاطرات که بیانگر رفتار و کردار امام راحل می باشد، قسمتی‏‎ ‎‏از بیانات و مکتوبات آن حضرت در ابتدای این  مجموعه آورده شده تا‏‎ ‎‏هماهنگی بین قول و عمل ایشان بر جان مشتاقان و دوستدارانش تأثیر‏‎ ‎‏مطلوب تری برجای گذارد.‏


‎[[page 11]]‎‏     5 ـ نحوه تنظیم خاطرات بر اساس ترتیب الفبایی نام گویندگان و راویان‏‎ ‎‏می باشد. ضمناً در پایان کتاب فهرست موضوعی مطالب تهیه شده است.‏

‏***‏

‏     در اخذ خاطرات و همچنین سایر بخشهای تهیه و تدوین کتاب،‏‎ ‎‏همکاران واحد خاطرات مؤسسه با علاقه و عشق وافر از هرگونه کوششی‏‎ ‎‏دریغ نورزیده اند، که از تلاشهای صادقانه همگی آنان بویژه آقای سیداحمد‏‎ ‎‏میریان تقدیر می گردد.‏

‏     در خاتمه از خوانندگان ارجمند و فرهیخته و عزیزان صاحب نظری که‏‎ ‎‏این مجموعه را مطالعه کرده اند، انتظار داریم از انتقادات و راهنماییهای خود‏‎ ‎‏در بهبود کار و معرفی هرچه بهتر شخصیت ارزنده امام دریغ نورزیده و در‏‎ ‎‏این راه ما را رهین منت خویش سازند.‏

‏مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)‏

‏واحد خاطرات‏

‎ ‎

‎[[page 12]]‎

  • بخشی از پیام رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای به مناسبت اربعین ارتحال امام خمینی (س).

انتهای پیام /*