بخش دوم: شبهات پیرامون عدل الهی

فصل سوم: تناسب ثواب و عقاب الهی با اعمال بندگان

فصل سوم:

 

 

تناسب ثواب و عقاب الهی با اعمال بندگان

‏ ‏

‏ ‏

پرداخت بیشترین بها در برابر کمترین بهانه

عدم منافات صرف نظر از حق خود با عدالت

‏ [‏‏شبهه اوّل‏‏]‏‏: می گوید: دین امروز ما می گوید: دومّ از اصول دین‏‎ ‎‏عدل است، ولی مانند گندم نمایان جوفروش، خدایی را که در عمل‏‎ ‎‏به ما نشان می دهد می بینیم خیلی ستمکار و کارهایش خیلی‏‎ ‎‏کودکانه است؛ زیرا این خداکاهی را به کوهی می بخشد و کوهی را‏‎ ‎‏به کاهی این خدا به بها نمی دهد ولی به بهانه می دهد...‏

‏     ‏‏[‏‏جواب‏‏]‏‏: این مطلب درست است که خدای جهان عادل است و‏‎ ‎‏ستمکار نیست و ظلم و جور به کسی نمی کند و روا نمی دارد، لکن‏‎ ‎‏بخشیدن گناه بندگان و پخش رحمت بر زیردستان و به اصطلاح‏‎ ‎‏شما کوهی را به کاهی بخشیدن با کجای عدالت منافات دارد؟‏‎ ‎‏معنی عادل آن است که اگر کسی یک قدم به خلاف گفتۀ او‏‎ ‎‏برداشت با هر قیمت شده او را نیست و نابود کند و از هستی ساقط‏‎ ‎‏کند؟ و اگر به بیچارگان و درماندگان و زیردستان که از روی جهالت‏‎ ‎‏یک خلاف کردند ببخشاید و بیامرزد خطای آنها را ستمکاری کرده‏‎ ‎‏و ظلم نموده! آری اگر خدا حق دیگران را ببخشد و از ظلم و‏‎ ‎‏ستمکاری مردمان به یکدیگر صرف نظر کند خلاف عدل است، و‏‎ ‎‏دینداران چنین حرفی نزده اند، و خدا را این طور معرفی به مردم‏‎ ‎


کتابعدل الهی از دیدگاه امام خمینی (س)صفحه 163

‏نکردند. آنها می گویند: خدا از حق مردم نمی گذرد مگر خود‏‎ ‎‏صاحب حق بگذرد، ولی از حق خود اگر بخواهد می گذرد و در‏‎ ‎‏رحمت را یکسره به روی بندگان خود نبسته، و مثل ستمکاران‏‎ ‎‏جهان و زورمندان عالم نیست که به مردم لج کند و دمار از روزگار‏‎ ‎‏زیردستان برآرد.(100)‏

*  *  *

‏ ‏

‏ ‏

خردی عمل و عظمت پاداش

تفضّل، ملاک پاداش حق به بندگان

‏ [‏‏شبهه دوم‏‏]‏‏: مزد هر کاری بسته است به کوششی که برای آن‏‎ ‎‏می شود و سودی که از آن بدست می آید. پس، این احادیثی که‏‎ ‎‏می گوید: ثواب یک زیارت یا عزاداری یا مانند آنها برابر است با‏‎ ‎‏ثواب هزار پیغمبر یا شهید (آن هم شهید بدر) آیا درست است یا‏‎ ‎‏نه؟‏

‏     ‏‏[‏‏جواب‏‏]‏‏: ... یک نظری بیاندازید به انواع نعمتهایی که خدای‏‎ ‎‏عالم به ما داده از هزاران سال قبل از این که ما در این دنیا بیاییم تا‏‎ ‎‏وقتی که از این جهان می رویم، تا پس از این حساب نعمتهای آن‏‎ ‎‏جهان را که آخر ندارد بکنیم، می بینید که از خورشید تابان و ماه‏‎ ‎‏فروزان و انجم درخشان گرفته تا گردشهای شبانه روز و پیدایش‏‎ ‎‏بهار و زمستان و ذرات کاینات و عناصر و معادن و نباتات و‏‎ ‎‏حیوانات و هوای صاف و آب گوارا و زمی