احکام اجاره

مسائل متفرقۀ اجاره

‏ ‏

مسائل متفرقۀ اجاره

‏         مسأله 2201- مالی را که مستأجر بابت اجاره می‌دهد باید معلوم باشد.پس اگر از ‏‎ ‎‏چیزهایی است که مثل گندم با وزن معامله می‌کنند،باید وزن آن معلوم باشد و اگر از ‏‎ ‎‏چیزهایی است که مثل تخم‌مرغ با شماره معامله می‌کنند باید شمارۀ آن معیّن باشد و ‏‎ ‎‏اگر مثل اسب و گوسفند است،باید اجاره دهنده آن را ببیند،یا مستأجر خصوصیات آن ‏‎ ‎‏را به او بگوید.‏

‏         مسأله 2202- اگر زمینی را برای زراعت جو یا گندم اجاره دهد و مال الاجاره را جو یا ‏‎ ‎‏گندم همان زمین قرار دهد،اجاره صحیح نیست.‏

‏         مسأله 2203- کسی که چیزی را اجاره داده،تا آن چیز را تحویل ندهد،حق ندارد ‏‎ ‎‏اجارۀ آن را مطالبه کند و نیز اگر برای انجام عملی اجیر شده باشد،پیش از انجام عمل ‏‎ ‎‏حق مطالبۀ اجرت ندارد.‏

‏         مسأله 2204- هرگاه چیزی را که اجاره داده تحویل دهد،اگرچه مستأجر تحویل نگیرد ‏‎ ‎‏یا تحویل بگیرد و تا آخر مدت اجاره از آن استفاده نکند،باید مال الاجاره آن را بدهد.‏

‏         مسأله 2205- اگر انسان اجیر شود که در روز معیّنی کاری را انجام دهد و در آن روز ‏‎ ‎

کتابرساله توضیح المسائل آیة الله العظمی بروجردی با حواشی امام خمینی (س)صفحه 442
‏برای انجام آن کار حاضر شود،کسی که او را اجیر کرده اگرچه آن کار را به او مراجعه ‏‎ ‎‏نکند،باید اجرت او را بدهد،مثلاً اگر خیاطی را در روز معیّنی برای دوختن لباسی ‏‎ ‎‏اجیر نماید و خیاط در آن روز آمادۀ کار باشد،اگرچه پارچه را به او ندهد که بدوزد، ‏‎ ‎‏باید اجرتش را بدهد چه خیاط بیکار باشد،چه برای خودش یا دیگری کار کند.‏

‏         مسأله 2206- اگر بعد از تمام شدن مدت اجاره معلوم شود که اجاره باطل بوده، ‏‎ ‎‏مستأجر باید مال الاجاره را به مقدار معمول به صاحب ملک بدهد،مثلاً اگر خانه‌ای را ‏‎ ‎‏یک ساله به صد تومان اجاره کند بعد بفهمد اجاره باطل بوده،چنانچه اجارۀ آن خانه ‏‎ ‎‏معمولاً پنجاه تومان است،باید پنجاه تومان را بدهد و اگر دویست تومان است،باید ‏‎ ‎‏دویست تومان را بپردازد.و نیز اگر بعد از گذشتن مقداری از مدت اجاره معلوم شود ‏‎ ‎‏که اجاره باطل بوده،باید اجارۀ آن مدت را به مقدار معمول به صاحب ملک بدهد.‏

‏         مسأله 2207- اگر چیزی را که اجاره کرده از بین برود،چنانچه در نگهداری آن کوتاهی ‏‎ ‎‏نکرده و در استفاده بردن از آن هم زیاده‌روی ننموده ضامن نیست.و نیز اگر مثلاً ‏‎ ‎‏پارچه‌ای را که به خیاط داده از بین برود،در صورتی که خیاط زیاده‌روی نکرده و در ‏‎ ‎‏نگهداری آن هم کوتاهی نکرده باشد،نباید عوض آن را بدهد.‏

‏مسأله 2208- هرگاه صنعتگر چیزی را که گرفته ضایع کند،ضامن است.‏

‏         مسأله 2209- اگر قصاب سر حیوانی را ببرد و آن را حرام کند چه مزد گرفته باشد،چه ‏‎ ‎‏مجانی سربریده باشد،باید قیمت آن را به صاحبش بدهد.‏

‏         مسأله 2210- اگر حیوانی را اجاره کند و معیّن نماید که چقدر بار بر آن بگذارد، ‏‎ ‎‏چنانچه بیشتر از آن مقدار بار کند و آن حیوان بمیرد یا معیوب شود ضامن است.و نیز ‏‎ ‎‏اگر مقدار بار را معیّن نکرده باشند و بیشتر از معمول بار کند و حیوان تلف شود،یا ‏‎ ‎‏معیوب گردد ضامن می‌باشد.‏

‏         مسأله 2211- اگر حیوانی را برای بردن بار شکستنی اجاره دهد چنانچه آن حیوان ‏

کتابرساله توضیح المسائل آیة الله العظمی بروجردی با حواشی امام خمینی (س)صفحه 443
‏بلغزد،یا رم کند و بار را بشکند،صاحب حیوان ضامن نیست.ولی اگر به واسطۀ زدن و ‏‎ ‎‏مانند آن کاری کند که حیوان زمین بخورد و بار را بشکند ضامن است.‏

‏         مسأله 2212- اگر کسی بچه‌ای را ختنه کند و ضرری به آن بچه برسد،یا بمیرد ‏‎ ‎‏چنانچه بیشتر از معمول بریده باشد ضامن است،و اگر بیشتر از معمول نبریده باشد ‏‎ ‎‏ضامن نیست.‏

‏         مسأله 2213- اگر دکتر به دست خود به مریض دوا بدهد،یا درد و دوای مریض را به ‏‎ ‎‏او بگوید و مریض دوا را بخورد،چنانچه در معالجه خطا کند و به مریض ضرری ‏‎ ‎‏برسد یا بمیرد،دکتر ضامن است.ولی اگر فقط بگوید فلان دوا برای فلان مرض فایده ‏‎ ‎‏دارد و به واسطۀ خوردن دوا ضرری به مریض برسد،یا بمیرد دکتر ضامن نیست.‏

‏         مسأله 2214- هرگاه دکتر به مریض یا ولیّ او بگوید که اگر ضرری به مریض برسد ‏‎ ‎‏ضامن نباشد،در صورتی که دقت و احتیاط خود را بکند و به مریض ضرری برسد،یا ‏‎ ‎‏بمیرد،دکتر ضامن نیست.‏

‏         مسأله 2215- مستأجر و کسی که چیزی را اجاره داده،با رضایت یکدیگر می‌توانند ‏‎ ‎‏معامله را به‌هم بزنند و نیز اگر در اجاره شرط کنند که هر دو یا یکی از آنان حق به‌هم ‏‎ ‎‏زدن معامله را داشته باشند،می‌توانند مطابق قرارداد،اجاره را به‌هم بزنند.‏

‏         مسأله 2216- اگر اجاره دهنده،یا مستأجر بفهمد که مغبون شده است،چنانچه در ‏‎ ‎‏موقع خواندن صیغه ملتفت نباشد که مغبون است،می‌تواند اجاره را به‌هم بزند.ولی ‏‎ ‎‏اگر در صیغۀ اجاره شرط کنند که اگر مغبون هم باشند حق به‌هم زدن معامله را نداشته ‏‎ ‎‏باشند،نمی‌توانند اجاره را به‌هم بزنند.‏

‏         مسأله 2217- اگر چیزی را اجاره دهد و پیش از آن که تحویل دهد کسی آن را غصب ‏‎ ‎‏نماید،مستأجر می‌تواند اجاره را به‌هم بزند و چیزی را که به اجاره دهنده داده پس ‏‎ ‎‏بگیرد،یا اجاره را به‌هم نزند و اجارۀ مدتی را که در تصرف غصب کننده بوده به میزان ‏

کتابرساله توضیح المسائل آیة الله العظمی بروجردی با حواشی امام خمینی (س)صفحه 444
‏معمول از او بگیرد،پس اگر حیوانی را یک ماهه به ده تومان اجاره نماید و کسی آن را ‏‎ ‎‏ده روز غصب کند و اجارۀ معمولی ده روز آن پانزده تومان باشد می‌تواند پانزده تومان ‏‎ ‎‏را از غصب کننده بگیرد.‏

‏         مسأله 2218- اگر چیزی را که اجاره کرده تحویل بگیرد،و بعد دیگری آن را غصب ‏‎ ‎‏کند،نمی‌تواند اجاره را به‌هم بزند و فقط حق دارد کرایۀ آن چیز را به مقدار معمول از ‏‎ ‎‏غصب کننده بگیرد.‏

‏         مسأله 2219- اگر پیش از آن که مدت اجاره تمام شود،ملک را به مستأجر بفروشد ‏‎ ‎‏اجاره به‌هم نمی‌خورد و مستأجر باید مال الاجاره را به فروشنده بدهد،و همچنین ‏‎ ‎‏است اگر آن را به دیگری بفروشد.‏

‏         مسأله 2220- اگر پیش از ابتدای مدت اجاره،ملک به طوری خراب شود که هیچ قابل ‏‎ ‎‏استفاده نباشد،یا قابل استفاده‌ای که شرط کرده‌اند نباشد،اجاره باطل می‌شود.و پولی ‏‎ ‎‏که مستأجر به صاحب ملک داده به او بر می‌گردد،بلکه اگر طوری باشد که بتواند ‏‎ ‎‏استفادۀ مختصری هم از آن ببرد،می‌تواند اجاره را به‌هم بزند.‏

‏         مسأله 2221- اگر ملکی را اجاره کند و بعد از گذشتن مقداری از مدت اجاره به طوری ‏‎ ‎‏خراب شود که هیچ قابل استفاده نباشد،یا قابل استفاده‌ای که شرط کرده‌اند نباشد، ‏‎ ‎‏اجارۀ مدتی که باقی مانده باطل می‌شود و اگر استفادۀ مختصری هم بتواند از آن ببرد، ‏‎ ‎‏می‌تواند اجارۀ مدت باقیمانده را به‌هم بزند.‏

‏         مسأله 2222- اگر خانه‌ای را که مثلاً دو اتاق دارد اجاره دهد و یک اتاق آن خراب ‏‎ ‎‏شود،چنانچه فوراً آن را بسازد و هیچ مقدار از استفادۀ آن از بین نرود اجاره باطل ‏‎ ‎‏نمی‌شود و مستأجر هم نمی‌تواند اجاره را به‌هم بزند،ولی اگر ساختن آن به قدری ‏‎ ‎‏طول بکشد که مقداری از استفادۀ مستأجر از بین برود،اجاره به آن مقدار باطل ‏‎ ‎‏می‌شود و مستأجر می‌تواند اجارۀ باقیمانده را به‌هم بزند.‏


کتابرساله توضیح المسائل آیة الله العظمی بروجردی با حواشی امام خمینی (س)صفحه 445
‏         مسأله 2223- اگر اجاره دهنده یا مستأجر بمیرد،اجاره باطل نمی‌شود.ولی اگر خانه ‏‎ ‎‏مال اجاره دهنده نباشد مثلاً دیگری وصیت کرده باشد که تا او زنده است منفعت خانه ‏‎ ‎‏مال او باشد،چنانچه آن خانه را اجاره دهد و پیش از تمام شدن مدت اجاره بمیرد،از ‏‎ ‎‏وقتی که مرده اجاره باطل است.‏

‏         مسأله 2224- اگر صاحب کار بنّا را وکیل کند که برای او عمله بگیرد چنانچه بنّا کمتر از ‏‎ ‎‏مقداری که از صاحب کار می‌گیرد به عمله بدهد زیادی آن بر او حرام است و باید آن ‏‎ ‎‏را به صاحب کار بدهد،ولی اگر اجیر شود که ساختمان را تمام کند و برای خود اختیار ‏‎ ‎‏بگذارد که خودش بسازد،یا به دیگری بدهد در صورتی که کمتر از مقداری که اجیر ‏‎ ‎‏شده به دیگری بدهد زیادی آن برای او حلال می‌باشد.‏

‏         مسأله 2225- اگر رنگرز قرار بگذارد که مثلاً پارچه را با نیل رنگ کند،چنانچه با رنگ ‏‎ ‎‏دیگر رنگ نماید حق ندارد چیزی بگیرد.‏

‏ ‏

‏ ‏

کتابرساله توضیح المسائل آیة الله العظمی بروجردی با حواشی امام خمینی (س)صفحه 446