اخلاق اجتماعی امام خمینی(ره)

اخلاق اجتماعی امام خمینی(ره)

‏ ‏

□ دکتر طوبی کرمانی

سُبحانک یا مَن کُلّ ذرّةٍ فی الکون ناطقةٌ بحمدک الاسمی و کلُّ موجودٍ خاضعٌ لِتَصَرُّفِکَ. 

السلام علیک یا ابا عبدالله و عَلی الارواح الّتی حَلَّت بفنائک علیک منی سلاُم الله ابداً ما بقَیتُ و بَقِیَ اللیلُ و النهار و لاجَعَلَه اللهُ آخِرَ العَهدِ مِنّی لِزیارتکم. السلام علی الحسین و علی علیٰ بن الحسین و علیٰ اولاد الحسین و علیٰٰ اصحابِ الحسین. 

‏دگر بار در مجلسی به سوگ فرزند حسین بن علی، حسین زمان، امام عزیزمان گردآمده ایم؛ عزیزی که جان جانان بود و امید مستضعفان، به یاد عزیزی که قلم و بیان و حکم و فرمانش، شرق و غرب را لرزانید. گرد هم آمده ایم تا که بر یکدیگر تسلی گوییم ‏


کتابمجموعه مقالات هشتمین سمینار بررسی سیره نظری و عملی حضرت امام خمینی(س)صفحه 231
‏گرچه این غم ابدی است. ‏

از جام وصال، باده ای چند زدی

دل را به حضور لاله پیوند زدی

ای زنده جاوید، زمان گریان بود

آندم که به روی مرگ لبخند زدی

‏سؤال: چرا برخی از شخصیتها جاویدند؟ آیا فرا قومی و فرا ملیتی و فرا زمانی و مکانی بودنشان جز به ابعاد عالی اخلاق اجتماعی آنها قابل تفسیر است؟ ‏

‏در طول تاریخ، شخصیتها به دو گونه بوده‏‏‎اند: انسانهایی منحصر به یک زمان و مکان‏‏ و دوره خاص، و شخصیتهایی متعلق به همه زمانها، چهره هایی مربوط به همۀ انسانها و عصرها و نه تخته بند زمان و مکان. رمز این جاودانگی به قطع در دو بُعد بینشها و خواستگاههای آنها پاسخ یافتنی است. آنگاه که هستی را در جهان محدود ماده ندیدن و قومی و ملی نیندیشیدن و آنگاه که از ماورای زمان و مکان، اشراف به مسائل داشتن و سلامت و سعادت و فلاح همه انسانها را طالب بودن و همه را مستحق زیستن، یافتن. از زبان مردم سخن گفتن و مدافع و مجری حقوق آنها بودن و در یک کلام، دارای شخصیت ویژه فردی و اجتماعی بودن، شخصیت فرا ملیتی می سازد. ‏

‏مطالب در سه بخش عرضه می گردد: ‏

‏1 ـ عنایت خاص الهی به حضرت امام‏

‏2 ـ محوریت همه صفات و به بیان قرآن در حسن خلق‏

‏3 ـ امام از نظرگاه بزرگان و سیاستمداران‏

‏قبل از هر سخنی در خصوص موضوع یعنی اخلاق اجتماعی حضرت امام، دو واژه اجتماع و اخلاق را اجمالاً بررسی می کنیم و از این بررسی، هدفی را دنبال می نماییم. ‏

‏استاد شهید مطهری می فرماید: مجموعه ای از افراد انسانی که با نظامات و سنن و آداب و قوانین خاص به یکدیگر پیوند خورده و زندگی دسته جمعی دارند، اجتماع را تشکیل می دهند؛ اما استاد در توضیح این مطلب به نکته ای تأکید و اشاره دارند که بعداً در خصوص یکی از ابعاد اجتماعی حضرت امام بهره خواهم گرفت و آن عنصر نظم و انضباط و هماهنگی و وجود روح و وجدان جمعی میان اعضای جامعه، و ذاتی بودن این پدیده ها در مفهوم جامعه و اجتماع است به طوری که بدون این نظم و هماهنگی، بنیانهای وحدت فرو می پاشد و کلیت جامعه از بین می رود و از طرف دیگر جهت ایجاد همین محیطهای جمعی در تحت نظام و قوانین، نیاز به وجدانهای فردی است و اگر این وجدانهای فردی ‏


کتابمجموعه مقالات هشتمین سمینار بررسی سیره نظری و عملی حضرت امام خمینی(س)صفحه 232
‏نباشد هیچ چیز جمعی به وجود نمی آید و باید وجدانهای فردی تحت شرایط خاص (قانون = نظم) با هم تلفیق گردند تا حیات اجتماعی را سبب شوند. ‏‎[1]‎

‏گروه دیگری معتقدند: جامعه یعنی گروهی از مردم که بر