فصل چهارم: احکام فقهی جنگ و دفاع

احکام مربوط به غنایم جنگی

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏تصرف در غنایم‏

‏‏سؤال:‏‏ تصرف و تملک در کدامیک از غنایم و با چه شرایطی برای‏‎ ‎‏رزمندگان جایز است؟‏

‏‏جواب:‏‏ در غیر ادوات جنگی برداشتن اشیای مختصر از قبیل لباس و‏
‏
‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 156
‎

‏‏ساعت و رادیو و امثال آن برای رزمندگان اشکال ندارد.(307)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏تصرف در اموال‏‎ ‎‏مقتولین‏

‏‏سؤال:‏‏ اگر سرباز اسلام شخصی از سربازان صدام را به قتل برساند آیا اگر‏‎ ‎‏لباس و ساعت و پول و رادیو و امثال اینها را به عنوان غنایم جنگی از او‏‎ ‎‏برای خود بردارد و خمس آن را هم بدهد متعلق به خودش می شود یا‏‎ ‎‏باید به دولت جمهوری اسلامی تحویل دهد؟‏

‏‏جواب:‏‏ می تواند برای خود بردارد و خمس واجب نیست.(308)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏تملک در اموال‏‎ ‎‏غنیمتی‏

‏‏سؤال:‏‏ چـه مقـدار از غنـایم را افـرادی که در جبهـه هستنـد‏‎ ‎‏می توانند‌قصـد تملک کننـد و آیا آن مقـدار از مورد تعلـق خمس هست یا‏‎ ‎‏نه؟‏

‏‏جواب:‏‏ اسلحه را باید تحویل دهند و مختصرات مثل ساعت و لباس را‏‎ ‎‏می توانند تملک کنند و خمس ندارد و در زیادتر موکول به نظر دولت‏‎ ‎‏اسلامی است.(309)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏تصرف در دینار‏‎ ‎‏غنیمتی‏

‏‏سؤال:‏‏ یکی از برادران رزمنده مبلغ نهصد دینار عراقی در یکی از‏‎ ‎‏سنگرهای دشمن به دست آورده، تکلیف این وجه را معین فرمایید،‏‎ ‎‏مبلغ مزبور حدود سی ـ چهل هزار تومان ارزش دارد و بر فرض اینکه باید‏‎ ‎‏از مقامات مربوطه اجازه بگیرد آیا اجازه می فرمایید که ایشان خودش‏‎ ‎‏قصد تملک کند و در آن تصرف کند؟‏

‏‏جواب:‏‏ برای تعیین تکلیف مبلغ مزبور، به مسئولین مربوطه مراجعه‏‎ ‎‏شود.(310)‏

‏
‏
‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 157
‎

‏‏تصرف در اموال‏‎ ‎‏مقتولین دشمن‏

‏‏سؤال:‏‏ بعضی از جوانانی که به جبهه جنگ رفته اند سوال می کنند‏‎ ‎‏برداشتن چیزهایی از قبیل انگشتر، لباس و کفش دشمن، چه صورت‏‎ ‎‏دارد آیا استفاده از آنها جایز است یا خیر؟‏

‏‏جواب:‏‏ برای مقاتلین برداشتن چیزهای مختصر مثل آنچه ذکر شده و‏‎ ‎‏تصرف در آن اشکال ندارد.(311)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏شرایط تصرف در‏‎ ‎‏غنایم جنگی‏

‏‏سؤال:‏‏ آیا رزمندگان اسلام می توانند در غنایم به دست آمده از دشمن،‏‎ ‎‏تصرف شخصی نمایند؟ و ضمناً در صورت تعلق بعضی از غنایم به‏‎ ‎‏رزمندگان به کدام رزمنده می رسد؟‏

‏‏جواب:‏‏ روشن است که رزمندگان ما که در راه خدا و خدمت به اسلام از‏‎ ‎‏جان خود می گذرند برای غنیمت نمی جنگند و نباید در فکر آن باشند،‏‎ ‎‏ولی در غنایم به دست آمده آلات و ادوات جنگی مربوط به دولت‏‎ ‎‏اسلامی است، و در غیر آن تصرف برای هر رزمنده ای که به دست آورده‏‎ ‎‏مانع ندارد مگر مسئولین امر در دولت اسلامی مقررات خاصی وضع‏‎ ‎‏نموده باشند.(312)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏مجوز تصرف در‏‎ ‎‏غنایم‏

‏‏سؤال:‏‏ الاموال و الحاجات فی المواضع العراقیة فی الجبهة بعد الهجوم،‏‎ ‎‏ماهو حکمها و هل یجوز اخذها؟‏

‏‏جواب:‏‏ یجوز اخذ الغنائم للمقاتلین و یجوز التملک فی الاشیاء‏‎ ‎‏المختصرة منها و امّا الاسلحه فلا بدّ من تحویلها الی المقامات المسوولة‏‎ ‎‏فی الجمهوریّة الاسلامیّة.‏‎[1]‎‏(313)‏

‏
‏
‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 158
‎

‏‏تصرف در اموال‏‎ ‎‏سپاه‏

‏‏سؤال:‏‏ در عملیات جنگی غنایمی به دست می آید مثل رادیو، اورکت و‏‎ ‎‏ساعت، بعضی اورکتها مال سپاه ایران است ندانسته برداشته می شود آن‏‎ ‎‏هم با اجازه فرمانده عملیات، الآن سپاه شهرستان می گوید باید اورکتها را‏‎ ‎‏تحویل دهید، حکم شرعی را بیان فرمایید.‏

‏‏جواب:‏‏ اگر مربوط به سپاه بوده با مطالبۀ سپاه باید تحویل دهند.(314)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏استفاده از غنایم‏‎ ‎‏جنگی‏

‏‏سؤال:‏‏ وضع نگهداری غنایم جنگی ـ که متعلق به ارتش عراق است ـ یا‏‎ ‎‏استفاده از آنها برای آموزش چه صورتی دارد؟‏

‏‏جواب:‏‏ موکول به نظر مسئولین مربوطه است.(315)‏

‏‏ *  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏تملک اموال‏‎ ‎‏متصرف شده‏

‏‏سؤال:‏‏ در حملۀ بیت المقدس که برای آوردن تانکها و اتومبیلهای سانحه‏‎ ‎‏دیده به خط مقدم جبهه می رفتیم، با سنگرهای پر از تجهیزات سربازان‏‎ ‎‏فریب خوردۀ دشمن برخورد نمودیم، من مقداری از اجناس داخل سنگر‏‎ ‎‏را با خود آوردم که از آن جمله است: شش عدد پتو، دو عدد چراغ، کوله‏‎ ‎‏پشتی و یک عدد سر نیزه، البته سه عدد از پتوها را به سه خانوادۀ‏‎ ‎‏مستحق دادم؛ آیا می توانم از این اجناس در منزل استفاده کنم؟‏

‏‏جواب:‏‏ سرنیزه را باید به مراکز مربوطۀ ارتش یا سپاه تحویل دهید و سایر‏‎ ‎‏اشیای مذکوره اگر محلّ حاجت شما است، مجازید از آن استفاده‏‎ ‎‏کنید.(316)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏حکم غنیمت اموال‏

‏‏سؤال:‏‏ در هنگام گرفتن غنایم، اگر معلوم نشود که این مالها از خود‏‎ ‎‏دشمن است یا اینکه آنها را از ما غارت کرده اند ـ مثلاً در فتح خرمشهر،‏
‏
‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 159
‎‏اموالی به دست رزمندگان آمده که نمی دانند، آنها از اموال غارت شدۀ‏‎ ‎‏مردم است یا اینکه مال خود عراقی هاست ـ تکلیف چیست؟‏

‏‏جواب:‏‏ آنچه که تحت ید و استیلای دشمن است، حکم غنیمت دارد،‏‎ ‎‏مگر آنکه محرز شود که از سابق غارت کردند.(317)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏استفادۀ مختصر از‏‎ ‎‏غنایم‏

‏‏سؤال:‏‏ رزمنده ای که مستقیماً در جبهه شرکت دارد و یک یا چند نفر از‏‎ ‎‏مزدوران بعثی را به هلاکت رسانده آیا حق دارد لباس، ساعت، کفش یا‏‎ ‎‏سایر لوازم که همراه مقتول است برای خود بردارد و در جبهه یا غیر‏‎ ‎‏جبهه استفاده نماید یا نه؟‏

‏‏     اگر رزمندگانی در معرکه شرکت داشته و گروهی از آنان دشمن‏‎ ‎‏را‌هلاک نمودند و پیشرفت کردند و گروه بعدی که به دنبال آنها در‏‎ ‎‏جنگ‌شرکت دارند سر رسیدند آیا گروه دوم یا سایر کسانی که کارشان‏‎ ‎‏حمل و نقل و تدارکات و رانندگی و غیره هستند می توانند از لوازم به جا‏‎ ‎‏مانده به عنوان غنیمت بردارند یا نه؟ و آیا در غنایم قسم اول و دوم‏‎ ‎‏کسانی که حق استفاده دارند آیا تکلیف خمس هم نسبت به آن دارند یا‏‎ ‎‏نه؟‏

‏‏جواب:‏‏ استفاده در چیزهای مختصر برای کلیه مقاتلین اشکال ندارد و‏‎ ‎‏خمس واجب نیست.(318)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏مراعات احتیاط در‏‎ ‎‏تملک‏

‏‏سؤال:‏‏ افرادی که در جنگ با عراقی ها مصادف با اجساد عراقی ها‏‎ ‎‏می شوند بعضی از چیزها را به عنوان غنیمت برای خود برمی دارند؛ در‏‎ ‎‏این مساله آیا فرق می کند که این افراد مسلحانه بجنگند یا آنکه پشت‏‎ ‎‏جبهه مامور دفن اجساد عراقی ها باشند و در حال دفن، لباس و ساعت را‏
‏
‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 160
‎

‏‏همراه خود بردارند و بیاورند؟‏

‏‏جواب:‏‏ مشکل است و احتیاط را مراعات کنند.(319)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏مراسم دعا در قبور‏‎ ‎‏شهدا‏

‏‏سؤال:‏‏ اگر شب به مزار شهدا برویم و روی قبر آنها دعای توسل یا زیارت‏‎ ‎‏عاشورا یا فاتحه و غیره بخوانیم، آیا جایز است؟‏

‏‏جواب:‏‏ جایز است.(320)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏تسلیم خمس و‏‎ ‎‏سهم امام به مراجع‏

‏‏سؤال:‏‏ آیا می شود بابت خمس، آن مبلغی که تعلق می گیرد به حساب‏‎ ‎‏دولت جمهوری اسلامی ایران واریز نمود؟ آیا می شود خمس آن مبلغی‏‎ ‎‏که تعلق می گیرد به حساب جنگزدگان واریز نمود؟‏

‏‏جواب:‏‏ باید خمس و سهم امام را به مرجع تقلید یا وکیل مسلّم‌الوکاله او‏‎ ‎‏بدهند یا طبق اجازۀ ایشان مصرف شود.(321)‏

‏‏ ‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏پس انداز حقوق‏‎ ‎‏خمس دارد‏

‏‏سؤال:‏‏ آیا خمس بر سرباز واجب است؟ لازم به تذکر است که اینجانب‏‎ ‎‏مجرد بوده و ماهانه حدود هزار تومان از ارتش حقوق می گیرم که مقداری‏‎ ‎‏از این مبلغ را برای آینده پس انداز می کنم و تا به حال حدود یک سال و‏‎ ‎‏نیم است که در ارتش هستم و خمس هم نداده ام، تکلیف چیست؟‏

‏‏جواب:‏‏ هر مقدار از حقوق که پس انداز شده، خمس دارد.(322)‏

‏‏*  *  *‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏‏قبول شهادت در‏‎ ‎‏نزد خداوند‏

‏‏سؤال:‏‏ در صورت راضی نبودن والدین اگر شخصی به جبهه رفته و شهید‏‎ ‎‏شود آیا اینگونه شهادت مورد پذیرش خداوند می باشد یا نه؟‏

‏
‏
‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 161
‎

‏‏جواب:‏‏ بلی شهید هستند.(323)‏

‏‏*  *  *‏

‏‎ ‎

‏‎

کتابجنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (س)صفحه 162
‎

  • سوال: حکم مالها و لوازم در سنگرهای عراقی در جبهه پس از حمله چیست؟ و آیا برداشتن آنها جایز است؟     جواب: برای جنگجویانرزمندگان گرفتن غنیمت جایز است و تملک(مالک شدن) در اشیاء کوچک و کم  جایز است ولی اسلحه را باید به مقامات مسئول جمهوری اسلامی تحویل دهند.