کتاب خمس
آنچه که خمس در آن واجب است
4ـ خمس منفعت کسب (سؤالهای 3951ـ4030)
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

4ـ خمس منفعت کسب (سؤالهای 3951ـ4030)

احکام خمس

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1369

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1392

زبان اثر : فارسی

4ـ خمس منفعت کسب (سؤالهای 3951ـ4030)

[سؤال 3951]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 91

‏7. شخصی نصف مشاع منزلی را برای سکونت خود می خرد و سپس با شریکش‏‎ ‎‏تصالح می کند و سهم خود را جدا می کند و دیواری در میان خانه می کشند و هر نیمه به‏‎ ‎‏صورت منزلی مستقل درمی آید. بعد از مدتی نیمۀ دوم را هم می خرد و داشتن چنین‏‎ ‎‏خانه ای ـ مجموع دو نیمه ـ زاید بر شأن او هم نیست ولی از نیمۀ دوم استفاده نمی کند‏‎ ‎‏و پس از مدتی آن را اجاره می دهد آیا باید خمس منزل را بدهد و حج هم بر او واجب‏‎ ‎‏می شود؟ و آیا در حکم فرقی هست بین این که احتیاج به مال الاجاره آن داشته باشد و‏‎ ‎‏بدین جهت خودش آن را مورد استفاده قرار ندهد و یا فرقی نیست؟‏

بسمه تعالی، قسمتی که برای سکونت نیست متعلّق خمس است ولو این که‎ ‎برای احتیاج به وجه الاجاره آن را اجاره بدهد لیکن در صورت احتیاج به‎ ‎وجه اجارۀ آن در معیشت استطاعت با آن متحقق نمی شود.

[سؤال 3952]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 4143

‏5. درآمد بچه های صغیر من ماهانه مبلغ دو هزار و پانصد تومان اجاره خانۀ پدری‏‎ ‎‏آن ها که در خرم آباد است، می باشد که عموهایش مال الاجاره را دریافت می نمایند و‏‎ ‎‏مبلغ دو هزار تومان آن را جهت مخارج ما می فرستند و باقیمانده که ماهانه مبلغ پانصد‏‎ ‎‏تومان است، در بانک به حساب بچه ها پس انداز می نمایند و همان طور که عرض‏‎ ‎‏کردم، خودم نیز کار می کنم؛ آیا مازاد بر مخارج سهم بچه ها مشمول بدهی خمس‏‎ ‎‏می شود یا خیر؟ و وجوهی که در بانک پس انداز می شود، خمسش را باید بدهیم یا‏‎ ‎‏خیر؟ و چنانچه خمس دارد، نحوۀ پرداخت را معلوم فرمایید.‏

بسمه تعالی، احوط آن است که صغار بعد از بلوغ، خمس اضافه درآمد‎ ‎خود را بدهند.

[سؤال 3953]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2601

‏3. آیا باید تمامی وسایل زندگی را برایشان خمس داد و یا فقط آن وسایلی که مورد‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 58

‏استفاده قرار نمی گیرد به مدت یک سال؟‏

بسمه تعالی، ارباح مکاسب در زاید بر مؤونۀ سال ، خمس دارد.

[سؤال 3954]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1301

‏4. مال حلالی که ارث به انسان می رسد، آن مال در اثر تجارت و کسب، اضافه‏‎ ‎‏می شود. آیا اضافۀ آن خمس دارد یا ندارد؟‏

بسمه تعالی، سود تجارت ارث، در زاید بر مؤونه سال خمس دارد.

[سؤال 3955]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1450

‏2. من از 29 اردیبهشت ماه 1361 وارد دورۀ احتیاط شده ام و حقوقمان ماهانه‏‎ ‎‏2225 تومان است. آیا اگر در آخر ماه و سال مبلغی اضافه ماند، خمس و زکات تعلق‏‎ ‎‏می گیرد؟‏

بسمه تعالی، هرچه از حقوق و سایر درآمدها، آخر سال زیاد بماند خمس‎ ‎دارد.

[سؤال 3956]‏ ‏ ‏ 1962‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏دفتر حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی ‏

‏پس از عرض سلام و دعای سلامت و تداوم رهبری امام خمینی و با عرض‏‎ ‎‏معذرت؛ مسأله ای را قبلاً سؤال کردم، ولی متأسفانه با جوابی که از آن دفتر دریافت‏‎ ‎‏کردم، نتوانستم خمس چند ساله ام را به طور قطعی محاسبه کنم؛ سؤال و جواب به‏‎ ‎‏شرح زیر بود:‏

‏1. من از سال 56 شرکتی خدماتی تأسیس نموده، تا اوایل سال 58 در آن شرکت‏‎ ‎‏کار می کرده ام. نحوۀ کارها به این صورت بود که با فردی قرارداد می بستم و مقداری‏‎ ‎‏پیش پرداخت می گرفتم، در ضمن کار نیز اقلامی می گرفتم تا کار تمام می شد و تصفیه‏‎ ‎‏حساب می کردیم که گاهی چند سال طول می کشید. با توجه به این که تعداد زیادی کار‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 59

‏بود و پولی هم که از مشتری می گرفتم، گاهی بابت کاری بود که سال بعد انجام می دادم‏‎ ‎‏و گاهی بابت کاری بود که در ضمن چند سال انجام شده بود و نمی توانستم جزء‏‎ ‎‏درآمدهای آن سال به حساب آورم، لذا به ترتیب زیر خمس را محاسبه نموده ام:‏

‏الف. پس از پایان هر کار، سود خالص آن کار را محاسبه کرده ام؛ فرضاً سود‏‎ ‎‏خالص کار، 000 / 70 تومان محاسبه می گردید که این پول، ضمن دریافت و‏‎ ‎‏پرداخت های چندین سال به این نتیجه رسیده است و ممکن است فرضاً آخرین‏‎ ‎‏دریافتی در سال 58 بوده باشد.‏

‏ب. نحوۀ انجام کار را بررسی می کردم؛ مثلاً 40 درصد کار در سال 56 و 60 درصد‏‎ ‎‏آن در سال 57 انجام شده بود.‏

‏ج. بدون در نظر گرفتن تاریخ دریافت و پرداخت ها، 40 درصد سود را جزء درآمد‏‎ ‎‏سال 56 و 60 درصد را جزء درآمد سال 57 محاسبه نموده ام. ‏

‏آیا این روش محاسبه درست است؟ و اگرنه، چگونه باید محاسبه نمایم؟‏

‏علت آن که بر این اساس نتوانستم خمس را حساب کنم این است که مشخص‏‎ ‎‏نیست که چه مقدار از دریافتی هر سال، جزء درآمد است و چقدر از آن، بدهی به‏‎ ‎‏صاحب کار بابت کارهایی است که در سال بعد باید برای وی انجام داد.‏

بسمه تعالی، دریافتی هر سال، جزء درآمد همان سال محسوب می شود و‎ ‎سود آن در زاید بر مؤونه خمس دارد.

[سؤال 3957]

‏2. در سال 1356 مبلغ 140 هزار تومان دریافتی و 60 هزار تومان مخارج ساختمان‏‎ ‎‏بوده، بنابراین 80 هزار تومان باقیمانده است که این 80 هزار تومان را به عنوان درآمد‏‎ ‎‏سال 1356 نمی توان محاسبه نمود، زیرا از این مبلغ مقداری بابت درآمد است، ولی‏‎ ‎‏بقیه بابت مخارجی است که برای ساختمان وی در سال بعد انجام خواهد شد و به‏‎ ‎‏عنوان بدهی من به صاحبکار محسوب می شود. از طرف دیگر همان طور که ملاحظه‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 60

‏می فرمایید دریافتی خالص سال 56 یعنی این مبلغ 80 هزار تومان را نمی توان جزء‏‎ ‎‏درآمد آن سال در نظر گرفت چون پس از پایان کار در سال 57 ملاحظه می شود که کل‏‎ ‎‏عایدی من از این کار فقط 35 هزار تومان بوده است.‏

‏نمونه دوم، کار دیگری است که دریافتی ها و مخارج برای صاحب کار به شرح زیر‏‎ ‎‏بوده است:‏

‏   سال ‏ ‏ دریافتی از صاحبکار           ‏ ‏ مخارج انجام شده برای   ‏

‏ ‏ ‏ صاحبکار در ساختمان وی‏

‏1356 ‏ ‏ 120 هزار تومان           ‏ ‏ 105 هزار تومان      ‏

‏1357 ‏ ‏ 190 هزار تومان           ‏ ‏ 235 هزار تومان      ‏

‏1358 ‏ ‏ 120 هزار تومان           ‏ ‏ 35 هزار تومان        ‏

‏جمع کل ‏ ‏ 430 هزار تومان           ‏ ‏ 375 هزار تومان      ‏

‏و عایدی من از این کار طی سال های 56 و 57 و 58 برابر با 55 هزار تومان است‏‎ ‎‏مسأله مبهم برای من این است که از این مبلغ 55 هزار تومان یا 35 هزار تومان عایدی‏‎ ‎‏نمونه قبلی چه مبلغ را جزء درآمد سال 56 به حساب بیاورم و چه مبلغ را جزء درآمد‏‎ ‎‏سال 57 یا 58؟‏

‏این جانب فعلاً خمس را در سال های 56 تا 58 به طور علی الحساب محاسبه کرده‏‎ ‎‏و پرداخته ام تا پس از محاسبه قطعی در صورتی که بدهکار شدم بقیه را بپردازم. در‏‎ ‎‏محاسبه خمس به طور علی الحساب چنین عمل کرده ام که بدون توجه به دریافت و‏‎ ‎‏پرداخت ها (زیرا دریافت ها همه عنوان درآمد را ندارند و بیشتر صورت بدهی به‏‎ ‎‏صاحب کار را داشته است) درآمد کل آن کار را محاسبه کرده ام (یعنی کل دریافتی از‏‎ ‎‏صاحب کار در عرض چند سال منهای کل مخارجی که برای صاحب کار به عمل‏‎ ‎‏آمده) سپس این درآمد را به نسبت حجم کاری که در هر یک از سال ها برای صاحب‏‎ ‎‏کار انجام شده تقسیم کرده و به حساب درآمد همان سال گذاشته ام. ‏


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 61

‏در هر حال مستدعی است که راهنمایی بفرمایید که بر اساس آن بتوانم خمس‏‎ ‎‏قطعی این سال ها را حساب نمایم و هرچه زودتر سنگینی بدهی احتمالی که بابت‏‎ ‎‏خمس دارم از دوشم برداشته شود.‏

بسمه تعالی، حکم همان است که قبلاً نوشته شد و چنانچه سر سال بدهی‎ ‎داشته باشید و بدهی برای مؤونه همان سال باشد می توانید مقدار بدهی‎ ‎خود را از موجودی کم نمایید و شما برای تصفیه حساب نزد یکی از‎ ‎وکلای مسلم الوکاله این جانب بروید.

[سؤال 3958]‏ ‏ ‏ 1963‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 30 / 11 / 1361‏

‏دفتر محترم رهبر انقلاب امام امت، خمینی بت شکن، سلام‏

‏پس از آرزوی سلامتی و سعادت و طول عمر امام امت از خداوند متعال؛ از مقام‏‎ ‎‏رهبری و مرجع عالی مقام تقلید خواهشمند است راهنمایی بفرمایید راجع به چند‏‎ ‎‏مسأله دربارۀ خمس:‏

‏ضمناً حسابرسی سال خمسی این جانب مورخ‏‏ۀ‏‏ 30 / 11 / 1361 سال روز تولد‏‎ ‎‏حضرت زینب علیهاالسلام می باشد.‏

‏1. نقدی 000 / 110 ریال‏

بسمه تعالی، اگر از درآمد کسب و حقوق است خمس دارد.

[سؤال 3959]

‏2. حقوق دریافتی بهمن ماه 100 / 28 ریال‏

بسمه تعالی، اگر قبل از رسیدن سر سال دریافت کرده اید خمس دارد.

[سؤال 3960]

‏3. برنج و حبوبات و قند و تاید و دیگر خوردنی ها، تقریباً 000 / 22 ریال ‏

بسمه تعالی، باید خمس آن را بپردازید.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 62

[سؤال 3961]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 4065

‏2. اگر کسی در کسب خود بنا بر این گذاشته است که تمام مازاد بر مخارج‏‎ ‎‏سالیانه اش را هرچه باشد به مصرف خیر ـ از قبیل جبهه و امثال آن ـ برساند، آیا خمس‏‎ ‎‏به آن تعلق می گیرد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، اگر تا سر سال به مصرف مورد نظر برساند خمس ندارد، ولی‎ ‎اگر پیش از سرآمدن سال به مصرف نرسیده خمس به آن تعلق می گیرد.

[سؤال 3962]‏ ‏ ‏ 1964‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 10 / 3 / 1361‏

‏قم، دفتر استفتائات حضرت امام خمینی‏

‏چهار برادر هستیم که دو نفرمان حقوق بگیر و دو نفر دیگر شغل آزاد دارند،‏‎ ‎‏کارشان داشتن موتور لنج است و با آن به کویت می رفتند و در زمان رژیم‏‎ ‎‏منحوس  پهلوی، قاچاق می کردند. در سال 58 از هم جدا شدیم، دارایی مان به شرح‏‎ ‎‏زیر بود:‏

‏دو تا خانه و مبلغی پول که هر کس درآمدش پیش خودش بود؛ ولی آن دو برادری‏‎ ‎‏که لنج داشتند پول زیادتری داشتند که حدود 000 / 145 تومان به هر نفر ما دادند. بنده‏‎ ‎‏با یک برادرم باز هم پهلوی هم ماندیم و سهمیه ای که قرار بود به من برسد، پهلوی‏‎ ‎‏ایشان بود و از این پول و پول خودش و پول یک خانه ای که سهممان بود، خانۀ‏‎ ‎‏دیگری ساخت که الآن در آن زندگی می کنیم. حدود 000 / 500 تومان و شاید بیشتر‏‎ ‎‏ارزش داشته باشد. ولی از این پولی که ایشان تقسیم کردند، مبلغی بدهکار می باشند به‏‎ ‎‏شخصی در کویت که اکنون چند برابر شده و مبلغی نیز از پول کسی برداشتند که‏‎ ‎‏برایش کار می کردند و این طور توجیه می کردند که در گذشته حقمان را خورده. ‏

‏ضمناً بنده از سالی که از هم جدا شدیم، خمس پولی را که از حقوق پس انداز کرده‏‎ ‎‏بودم، جدا می کنم و با برادرم که خمس نمی دهد تا کنون هم خرج می باشم. اکنون‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 63

‏تکلیف خانه چه می شود؟ تکلیف هم خرج من چه می شود؟ تکلیف پولی که همین‏‎ ‎‏طور برادرانم برداشته اند چه می شود که در حدود دویست هزار تومان است؟ خلاصه‏‎ ‎‏تکلیف بنده در این میان چیست؟ خداوند به شما توفیق عنایت فرماید.‏

بسمه تعالی، آنچه از درآمد کسب به دست بیاید و از مخارج و مؤونۀ سال‎ ‎زیاد بیاید، باید تخمیس شود و اگر مال خمس نداده به کسی هبه شود، باید‎ ‎خمس آن را بدهند.

[سؤال 3963]‏ ‏ ‏ 1965‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 21 / 3 / 1361‏

‏سلامتی امام امّت و موفقیت شما را از درگاه ایزد یکتا مسألت می نمایم.‏

‏این جانب دانشجویی هستم که در مدت تعطیلی دانشگاه ها (از مهر 59 تا کنون) به‏‎ ‎‏کار در آموزش و پرورش پرداخته ام و از درآمد آن، مقداری پس انداز نموده ام؛ با توجه‏‎ ‎‏به این که با باز شدن دانشگاه ها من هم کارم را ترک کرده، در نتیجه منبع درآمدم قطع‏‎ ‎‏می گردد و در آینده نیاز مادی خواهم داشت، آیا لازم است که خمس پس انداز این‏‎ ‎‏مدت را بپردازم؟ ‏

بسمه تعالی، از حقوق و درآمد کسب، هر مقدار که زاید بر مؤونۀ آخر سال‎ ‎باقیمانده خمس دارد.

[سؤال 3964]‏ ‏ ‏ 1966‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 29 / 7 / 1361‏

‏با تشکر از اعضای محترم دفتر امام، به عرض عالی می رساند:‏

‏سؤالی در مورد خمس برای این جانب پیش آمده لازم دانستم با دفتر امام بدین‏‎ ‎‏وسیله مطرح نمایم. امیدوارم پاسخ سؤال مطرح شده را برای این جانب ارسال نمایید.‏‎ ‎‏خانواده ای هستیم پنج نفری. بدون پدر و دارای مقدار معینی باغ چای. محصول‏‎ ‎‏برداشت شده در سال از این زمین کمتر از خرج خانواده بوده و از جای دیگری نیز‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 64

‏درآمدی نداریم. ناگفته نماند که مبلغ پول دریافت شده از محصول باغ کمتر از خرج‏‎ ‎‏خانواده من در سال می باشد. با توجه به گفته های فوق، آیا به این خانواده خمس تعلق‏‎ ‎‏می گیرد؟ و اگر خمس تعلق می گیرد چطور است؟‏

بسمه تعالی، باید حساب سال داشته باشند و در زاید بر مؤونه سال، از‎ ‎درآمد خمس بدهند.

[سؤال 3965]‏ ‏ ‏ 1967‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏به نام خدا و درود و سلام بر رهبر کبیر انقلاب اسلامی و رهبر مستضعفان جهان‏‎ ‎‏امام خمینی، حضور محترم مسئول دفتر امام در قم، سلام علیکم، مسائلی بود که‏‎ ‎‏خواستم به عرض شما برسانم:‏

‏1. من پاسدار هستم و قبلاً پول و درآمدی نداشتم، ولی هم اکنون حقوقی دریافت‏‎ ‎‏می کنم. اگر خمس به آن تعلق می گیرد آیا به اولین پولی که می خواهم پس انداز کنم تنها‏‎ ‎‏خمس تعلق می گیرد یا اگر بعداً هم خواستم پولی به آن اضافه کنم، باید خمس آن را‏‎ ‎‏بدهم؟ و آیا به جز خمس زکات هم دارد یا نه؟‏

بسمه تعالی، از حقوق دریافتی و سایر درآمد کسبی، هر مقدار زاید بر‎ ‎مخارج سال باقی بماند، خمس دارد.

‏2. آیا کسانی که ماه رمضان را در جبهه باشند و نتوانند روزه بگیرند، قضای آن بعد از جنگ باید گرفته‏‎ ‎‏شود یا نه؟ برای مثال: رمضان پارسال و امسال را نتوانسته روزه بگیرد و امکان دارد همۀ سال را در‏‎ ‎‏جبهه باشد و رمضان آینده هم در جنگ باشد. آیا باید قضای 90 روز را بگیرد یا اگر هم شهید شد باید‏‎ ‎‏وصیت کند که قضای آن را بگیرند یا نه؟‏

بسمه تعالی، قضای روزۀ فوت شده واجب است و نباید تا ماه رمضان سال بعد به تأخیر افتد.‎ ‎و با موت شخص قضا ساقط نمی شود، مگر آن که زمان کافی برای به جا آوردن قضای روزه‎ ‎نداشته باشد.

‏طول عمر حضرت عالی را از خداوند خواستارم.‏


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 65

[سؤال 3966]‏ ‏ ‏ 1968‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 17 / 3 / 1361‏

‏برادرم در اوایل ازدواج با فقر و تنگدستی روبه رو بوده، ولی به هر حال تقبل هزینۀ‏‎ ‎‏مخارج دانشگاهم را نموده است. بعد از تعطیلی دانشگاه ها در یکی از نهادهای‏‎ ‎‏انقلابی ساری مشغول به کار شده و ماهیانه مبلغی را پس انداز نمودم. به پاس زحمت‏‎ ‎‏بی دریغ دایی ام در امر خانه سازی، به او کمک نموده و معادل سه ماه حقوقم را به او‏‎ ‎‏بخشیدم. اکنون نیز ماهیانه مبلغی به برادرم کمک می نمایم و مبلغی نیز پس انداز می کنم‏‎ ‎‏که برای مخارج دانشگاه ـ بعد از بازگشایی ـ می باشد. فکر می کنم وقتی یک سال از‏‎ ‎‏اشتغالم بگذرد، صاحب پس اندازی معادل 000 / 80 ریال بشوم. حال سؤالم این‏‎ ‎‏می باشد: که آیا به پولی که از این راه پس انداز می شود ـ با توجه به این امر که از روی‏‎ ‎‏بی نیازی و کثرت سرمایه نمی باشد، بلکه مورد نیاز در این برهۀ زمانی نمی باشد؛‏‎ ‎‏خمس تعلّق می گیرد؟ اگر جواب بلی است، از آن امام تقاضا دارم پاسخ بفرمایند که‏‎ ‎‏سال خمس من از تاریخ شروع به کار محسوب می شود یا از زمان دریافت اولین‏‎ ‎‏حقوق؟ و در پایان، خمس را باید به چه کسی بدهم تا مصرف نماید، گویا این طور که‏‎ ‎‏استنباط نموده ام باید به حاکم شرع سپرد؟ آیا می توان به امام جمعه بسپارم؟ ‏

بسمه تعالی، از حقوق دریافتی و درآمد کسب، هر مقدار که از مخارج سال‎ ‎زیاد بماند؛ خمس دارد. و اول سال، زمان دریافت اولین حقوق است. و‎ ‎خمس باید به مرجع تقلید یا وکیل مسلّم الوکالۀ او تسلیم شود.

[سؤال 3967]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1719

‏3. بالکلیه خمس ادا نکردم. الآن متوجه شدم آیا بر تمام اثاثیه بیت خمس واجب‏‎ ‎‏است یا صرف نقدی و اشیای خوردنی، وساطت بکنید.‏

بسمه تعالی، تمام آنچه که از درآمد کسب تهیه شده و سال بر آن گذشته‎ ‎خمس دارد. مگر در مؤونه.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 66

[سؤال 3968]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 736

‏3. آیا داشتن حساب سالیانه برای کارمندانی که حقوق ماهیانه شان زاید بر مخارج‏‎ ‎‏خود و خانواده شان نیست، لازم است یا خیر؟ و به حقوق این قبیل کارمندان خمس‏‎ ‎‏تعلق می گیرد؟‏

بسمه تعالی، اگر می داند که زاید بر مؤونۀ سال چیزی باقی نمی ماند، لازم‎ ‎نیست.

[سؤال 3969]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1696

‏2. مدت 2 سال است که در آموزش و پرورش به طور غیر رسمی خدمت می کنم و‏‎ ‎‏حقوقی دریافت می دارم و از طرفی در خانۀ پدرم زندگی می کنم و قهراً خرج خوراک‏‎ ‎‏و مسکن را پدرم تأمین می کند و سایر خرج های مربوط به خود، از درآمد خودم‏‎ ‎‏می باشد. در مدت این 2 سال، مقداری پس انداز دارم که جهت خرید وسایلی از‏‎ ‎‏جهیزیۀ خودم (با توجه به این که پدرم توانایی کامل مالی از این جهت ندارد) در بانک‏‎ ‎‏گذاشته ام، آیا به این مبلغ پس انداز خمس تعلق می گیرد؟ و اگر جواب مثبت است،‏‎ ‎‏خمس این 2 سال را چگونه محاسبه کنم؟‏

بسمه تعالی، آنچه از حقوق که از مؤونۀ سال زیاد آمده، باید خمس آن را به‎ ‎مرجع تقلید یا نمایندۀ مسلّم الوکاله او برسانید.

[سؤال 3970]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2279

‏4. اگر زن و شوهری هر دو کار می کنند و درآمد دارند آیا به پول زن هم خمس‏‎ ‎‏تعلق می گیرد؟‏

بسمه تعالی، در زاید بر آنچه در بین سال خرج زندگی کرده خمس واجب‎ ‎است.

[سؤال 3971]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2538

‏2. اگر زنی کارمند است و مقداری و یا همۀ حقوق خود را در اختیار شوهرش‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 67

‏می گذارد و برای زندگی خود خرج می کند، آیا باید از همۀ حقوق، خمس بدهد و یا از‏‎ ‎‏باقیماندۀ حقوق خود؟‏

بسمه تعالی، هر مقدار از حقوق هر یک از زن و شوهر از مخارج سال زیاد‎ ‎بیاید صاحب حقوق، مالک آن است و باید خمس آن را بپردازد و چنانچه‎ ‎زن به شوهر بخشیده است و چیزی از آنچه بخشیده شده، زیاد بیاید‎ ‎خمس ندارد.

[سؤال 3972]‏ ‏ ‏ 1969‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر حضرت آیت الله‌ العظمی خمینی مدّ ظله ‏

‏کسی که برای دولت کار می کند پول که از دولت می گیرد فوراً خمس وسهم آن را‏‎ ‎‏بدهد یا جمع کند از مخارج سالش زیاد شد بدهد؟‏

بسمه تعالی، مزد در قبال کار حلال ملک کارگر می شود و جزو أرباح‎ ‎مکاسب محسوب است و در زاید بر مؤونۀ سال خمس دارد.

[سؤال 3973]‏ ‏ ‏ 1970‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مقدس و منور فقیه الفقهاء، مرجع عالی قدر، امام خمینی‏

‏با عرض اخلاص و ادب و دست بوسی و دعای خیر برای تندرستی آن مرجع عزیز‏

‏1. حقیر دو سال پیش به مدت یک سال در کارخانه معدن مس کرمان مشغول به‏‎ ‎‏کار بودم و در تاریخ دهم تیر ماه پنجاه و شش به خدمت اخوی عزیز، جناب آقای‏‎ ‎‏پسندیده ـ حفظه الله‌ تعالی ـ رسیدم و پس از کسب فیض، چون از آن امام تقلید می کنم‏‎ ‎‏مقدار وجهی که خمس به آن تعلق می گرفت، پرداختم. از آن تاریخ چند ماهی بیکار‏‎ ‎‏بودم تا این که به شغل معلمی در آموزش و پرورش درآمدم و مبلغی که مخمس شده‏‎ ‎‏بود، خرج و تمام شد.‏


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 68

‏از مهرماه پنجاه و شش حقوق می گیرم و در سال حقوقم تغییر می کند و ثابت‏‎ ‎‏نیست؛ چگونه به حساب سالَم رسیدگی کنم‏‎ ‎‏و ترتیب آن را بدهم؟‏

بسمه تعالی، در فرض مذکور آنچه فعلاً از حقوق زیاد آمده، خمس آن را‎ ‎باید بپردازید و وقت ادای آن را مبدأ سال خود قرار دهید و برای تصفیه‎ ‎حساب به وکیل این جانب مراجعه نمایید.

‏2. در قباله و سند ازدواجمان ثبت شده است که بابت جهیزیه بیست هزار تومان به متعلقه بدهکارم و‏‎ ‎‏باید به مرور بپردازم و یا اثاث منزل و مایحتاج زندگی را فراهم نمایم. حال آیا می بایست اول این مبلغ‏‎ ‎‏پول و دین را ادا نمایم؟ ناگفته نماند، پیش از این که خمسی داده باشم ازدواج کرده بودم. چنانچه مبلغ‏‎ ‎‏جهیزیه را پس انداز نمایم تا بیست هزار تومان تکمیل شود، و این پس انداز در عرض دو سال باشد،‏‎ ‎‏خمس به آن تعلق می گیرد یا خیر؟ ‏

بسمه تعالی، طلب زن تا ادا نشده، استثنا نمی شود و اگر پس انداز کنید، باید خمس آن را‎ ‎بدهید.

‏3. جمعی از معلمان هر روز از وطنشان جمعاً 50 کیلومتر رفت و آمد می کنند، شب بعد از غروب‏‎ ‎‏آفتاب بر می گردند. نماز ظهر و عصر آن ها را چه می فرمایید؟ قصر است یا تمام؟ در ضمن دو یا سه‏‎ ‎‏سال به همین ترتیب هست.‏

بسمه تعالی، حکم مسافر را دارند.

[سؤال 3974]‏ ‏ ‏ 1971‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر رهبر عزیز، ولی امر مسلمین، نایب الامام، امام خمینی ‏

‏منظور از نوشتن نامۀ حاضر به دفتر امام، جواب به چندین سؤال شرعی بود که‏‎ ‎‏خواهشمندم جواب فرمایید:‏

‏1. این جانب معلم و کارمند دولت اسلامی می باشم و حقوق ماهیانه ام 3700 تومان‏‎ ‎‏می باشد و طبعاً درآمد سالانه ام با سال دیگر فرقی ندارد؛ به این مبلغ، خمس تعلق‏‎ ‎‏می گیرد یا نه؟‏

بسمه تعالی، از حقوق دریافتی اگر آخرسال، چیزی باقی بماند خمس دارد.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 69

‏2. اگر مقداری پول قرض کرده باشم برای مخارج ازدواج یا خرید بعضی از وسایل مورد نیاز زندگی و‏‎ ‎‏مقداری از حقوقم را در هر ماه بابت این قرض بدهم، باز هم در این مورد خمس به اموال بنده تعلق‏‎ ‎‏می گیرد یا نه؟‏

بسمه تعالی، هرچه که در بین سال بابت بدهی مزبور پرداخت شده خمس ندارد.

‏3. بنده مبلغ 15000 تومان از اداره متبوعم وام گرفتم و این وام را در اختیار یکی از اقوامم که بدان‏‎ ‎‏نیازمند بود قرار دادم و طبعاً ادارۀ من ماهانه مبلغ معینی ـ مثلاً 450 تومان ـ از حقوق بنده کسر می کند؛‏‎ ‎‏حال به این پولی که بنده در اختیار شخص مذکور قرار داده ام خمس تعلق می گیرد یا نه؟‏

بسمه تعالی، وام اگر از حقوق ماهانه ادا شده و پس از گذشت سال، آن را از طرف، وصول‎ ‎نمودید خمس دارد.

[سؤال 3975]

‏4. هر چند سال، 100 الی 400 تومان به حقوق ما افزوده می شود، در این صورت،‏‎ ‎‏باز خمس تعلق می گیرد یا نه؟‏

بسمه تعالی، از کل حقوق دریافتی، زاید بر مخارج زندگی، هرچه آخر سال‎ ‎باقیمانده خمس دارد.

‏5. بنده در یکی از روستاهای گیلان غرب که اهالی این روستا اهل حق می باشند با زن و بچه ام زندگی‏‎ ‎‏می کنیم، آیا وقتی که مردم این روستا که اهل حق می باشند و اهل نماز و روزه نیستند و نیاز می کنند و‏‎ ‎‏نیاز درست هم می کنند و برای ما می آورند، ما می توانیم از این نیاز بخوریم و یا اگر همسایۀ ما برای ما‏‎ ‎‏از غذایی که برای خودش درست کرده است بیاورد، می توانیم استفاده کنیم؟‏

بسمه تعالی، اگر منکر خدا یا پیغمبر یا یکی از ضروریات دین باشند و در حکم مسلمان‎ ‎نباشند، محکوم به نجاست هستند و چیزی که با رطوبت، به دست و بدن غیر مسلمان تماس‎ ‎پیدا کند نجس می شود.

‏6. بنده در طول خدمت در روستا گاهی یک هفته در روستا می مانم و آخر هفته به شهری که خودم در‏‎ ‎‏آن ساکن هستم ـ مثلاً باختران ـ برمی گردم، کیفیت خواندن نماز در این صورت در روستا و در شهر‏‎ ‎‏خودم به چه نحو است؟‏

بسمه تعالی، در وطن، نماز تمام است و در محل خدمت، اگر با وطن به قدر مسافت شرعی‎ ‎فاصله دارد، حکم مسافر دارید.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 70

‏7. بعضاً ـ بلکه بیشتر مواقع ـ بیشتر از هفت روز یا پنج روز تا بیست روز، کمی بیشتر از ده روز در‏‎ ‎‏روستا می مانم و بعد از دو یا سه هفته به شهر خودم برمی گردم و دو روز در شهر خودم هستم، کیفیت‏‎ ‎‏نماز بنده در این صورت به چه نحو است؟ در چه صورت شکسته و در چه صورت بایستی کامل به جا‏‎ ‎‏آورم؟ البته ناگفته نماند که فاصلۀ باختران تا روستای محل خدمتم، حدود صد کیلومتر می باشد.‏

بسمه تعالی، در صورت اقامت ده روز در محل خدمت با قصد، نماز تمام است و گرنه قصر‎ ‎است.

[سؤال 3976]‏ ‏ ‏ 1972‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 22 / 10 / 1361‏

‏با سلام بر مهدی (عج) و درود بر خمینی‏

‏ضمن آرزوی سلامت و طول عمر برای امام امت تا ظهور حضرت قائم (عج) و‏‎ ‎‏درخواست دعا جهت پیروزی قریب رزمندگان اسلام و شفای معلولین و مجروحین‏‎ ‎‏جنگ؛ خواهشمندم نظرات امام را در مورد مسائل زیر بیان بفرمایید: ‏

‏1. آیا به منفعت کسب کسی که شغل موقت دارد خمس تعلق می گیرد؟‏

بسمه تعالی، خمس به او تعلق می گیرد که بعد از مؤونۀ سال باید بپردازد.

[سؤال 3977]

‏2. مبلغ شش هزار تومان پول که در طول 5 الی 6 سال به صورت منفعت کسب‏‎ ‎‏موجود است و لازم به تذکر است که این مقدار، در دوران صغیری و کبیری به دست‏‎ ‎‏آمده که معلوم نیست چه مقدار آن در صغیری است و چه مقداری در کبیری، لذا با‏‎ ‎‏توجه به دو مطلب فوق که اولاً مدت 5 الی 6 سال این منفعت به دست آمده و ثانیاً این‏‎ ‎‏منفعت، در صغیری و کبیری به دست آمده، لطفاً بفرمایید تکلیف خمس آن چه‏‎ ‎‏می شود؟‏

بسمه تعالی، خمس درآمد بعد از بلوغ و بنا بر احتیاط خمس درآمد قبل از‎ ‎بلوغ را باید بپردازد.

‏3. اگر کسی دارای شغلی است که میزان حقوق آن مشخص است، ولی هر موقع که بخواهد می تواند‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 71

‏آن را دریافت کند، اگر چنانچه شخصی این پول را نگیرد و گرفتن آن را به بعداً محول نماید، اگر چنانچه‏‎ ‎‏سال خمسی که او در نظر گرفته به سر آید، آیا باید خمس پولی که نگرفته است را بپردازد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، باید خمس بدهد.

‏4. شخصی که در آیندۀ نزدیک به پول احتیاج دارد و این پول را ندارد که تأمین نماید ـ مثلاً جوانی‏‎ ‎‏است که می خواهد خانه ای بخرد و ازدواج نماید، ولی در موقع خرید خانه، پول به اندازۀ کافی ندارد ـ‏‎ ‎‏آیا به منفعت درآمد او فعلاً که به دست می آورد و تصمیم دارد برای خرید خانه آن پول را نگه دارد،‏‎ ‎‏خمس تعلق می گیرد؟‏

بسمه تعالی، پول پس انداز که درآمد کسب و حقوق است، خمس دارد.

‏5. آیا شخصی که عدالت ظاهری دارد، ولی بنا به گفتۀ خود او، بعضی مواقع گناه کبیره از وی سر‏‎ ‎‏می زند ولی قرائت حمد و سورۀ نماز وی از دیگران صحیح تر است، برای برقراری جماعت می تواند‏‎ ‎‏امام جماعت شود؟‏

بسمه تعالی، کسی که گناه کبیره انجام می دهد عادل نیست و نمی توانند به او اقتدا نمایند.

[سؤال 3978]‏ ‏ ‏ 1973‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 3 / 6 / 1361‏

‏محضر مبارک رهبر کبیر انقلاب مقدس اسلامی ایران، امام خمینی‏

‏محترماً معروض می دارم: این جانب کارگر یک شرکتی ام که وابسته به شهرداری‏‎ ‎‏تهران می باشد و مدت 20 سال و چند ماه است که کار می کنم و چهار دختر دارم به‏‎ ‎‏سنین 14 و 15 و 16 و دو سال و نیم و 2 پسر 9 ساله و 5 ساله و یک باب خانۀ چهل و‏‎ ‎‏هشت متری سه اتاقه دارم و مبلغ بیست هزار تومان پول دارم؛ چنانچه خمس به پولم‏‎ ‎‏تعلق می گیرد، مقرر فرمایید به چه طریق تقدیم حضورتان نمایم. ‏

بسمه تعالی، از حقوق دریافتی و سایر درآمد کسبی، هر مقدار که زاید بر‎ ‎مؤونه آخر سال باقی بماند، خمس دارد و بدهی را می توانید به یکی از‎ ‎وکلای مسلّم الوکاله این جانب تسلیم کنید و یا به شمارۀ هزار مؤسسۀ‎ ‎تعاون اسلامی قم حواله نمایید.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 72

[سؤال 3979]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 835

‏2. اگر من شغلی نداشته باشم ولی مقداری پول داشته باشم، آیا خمس به آن تعلق‏‎ ‎‏می گیرد یا نه؟ البته گاهی روزی 50 تومان از مغازۀ خودمان برداشت داشتم. ‏

بسمه تعالی، پول اگر از درآمد کسب باشد و از مصرف سال زیاد بماند،‎ ‎خمس دارد؛ ولی اگر از دخل مغازه بدون اجازۀ پدر برداشتید، حکم‎ ‎غصب دارد.

[سؤال 3980]‏ ‏ ‏ 1974‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏من در سال 56 از خدمت شهربانی بازنشسته شدم. ماهیانه مبلغ 3200 تومان‏‎ ‎‏حقوق می گیرم و  مدت 18 ماه بابت بدهکاری قسط خانه به بانک سپه قزوین مبلغ‏‎ ‎‏1326 تومان پرداخت می کردم. چون عائله مند و بدهکار بودم، به کمک و یاری‏‎ ‎‏دوستان خیّر و فروش مقداری از لوازم خانگی، یک دستگاه تاکسی خریدم و مشغول‏‎ ‎‏کار شدم؛ تا این که توانستم اقساط بانک را بپردازم. ‏

‏در این مدت، جنگ تجاوزکارانۀ حزب بعث عراق به کشور اسلامی ما شروع شد.‏‎ ‎‏در این مدت 22 ماه جنگ، تا آن جا که در توان داشتم مبلغی در حدود 000 / 22 تومان‏‎ ‎‏وجه نقد به جبهۀ جنگ و جنگ زدگان کمک نمودم و حال هم قادر به کار کردن‏‎ ‎‏نمی باشم و خودم نیز چون مقلد امام عزیز می باشم از این نظر سؤال می نمایم که آیا‏‎ ‎‏کارکردن من اشکال شرعی دارد؟ و آیا وجوهاتی که پرداخت کردم، خمس و زکات آن‏‎ ‎‏را هم باید بپردازم؟ و در حال حاضر هم حقوق من زیاد شده؛ مبلغ 4900 تومان‏‎ ‎‏می باشد. در خاتمه، سلامتی امام امت و پیروزی اسلام عزیز و ریشه کن شدن مخالفین‏‎ ‎‏اسلام ـ اعم از خارجی و داخلی ـ را از خداوند منّان مسألت می نمایم.‏

بسمه تعالی، تاکسی رانی با مراعات مقررات دولت اسلامی اشکال ندارد و‎ ‎از حقوق دریافتی و درآمد کسب، هرمقدار که زاید بر مؤونه در آخر سال‎ ‎باقی بماند خمس دارد.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 73

[سؤال 3981]‏ ‏ ‏ 1975‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏خواهشمندم این سؤالات را از محضر مبارک حضرت امام مدّ ظله العالی بفرمایید:‏

‏1. در رسالۀ عملیه جناب عالی در باب خمس آمده است که «کسی که تمام مخارج‏‎ ‎‏او را دیگری می پردازد موظف است خمس تمام مالی را که کسب می کند، بپردازد». آیا‏‎ ‎‏اگر این مخارج را دولت اسلامی پرداخت نماید نیز حکم آن به همان صورت است؟‏‎ ‎‏در صورتی که قسمتی از مخارج پرداخت شود، چه صورت دارد؟‏

بسمه تعالی، هرمقدار از درآمد کسب سرسال باقی ماند، باید تخمیس شود.

[سؤال 3982]

‏2. در صورتی که شخصی که مخارجش را دیگری پرداخت می کند پولی کسب‏‎ ‎‏نماید و آن درآمد را جهت تأمین مخارج تحصیل خود در شهری غیر از وطن خود‏‎ ‎‏جمع آوری نماید، آیا قبل از گذشتن یک سال آن درآمد، مشمول قانون 20% (خمس)‏‎ ‎‏می شود یا خیر؟‏

بسمه تعالی، خمس به آن تعلق می گیرد ولی قبل از سال، ادا واجب نیست.

[سؤال 3983]‏ ‏ ‏ 1976‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 30 / 9 / 1361‏

‏مسئول محترم دفتر امام خمینی ‏

‏ضمن سلام و توفیق خدمت برای هم‏‏ۀ‏‏ مسلمین؛ دو سؤال به نظر این جانب در‏‎ ‎‏مورد خمس رسیده که در ذیل ورقه توضیح داده می شود‏‎ ‎‏و خواهشمند است جواب‏‎ ‎‏آن را برای این جانب بفرستید. ‏

‏1. بنده مقداری پول در بانک دارم و حدود یک سال از مقدار پولی که در بانک‏‎ ‎‏گذاشته ام، می گذرد؛ با توجه به این که این جانب هیچ گونه استفاده ای از این مبلغ پول‏‎ ‎‏نمی نمایم و بانک در این مورد استفاده می کند، آیا بنده باید بعد از گذشت یک سال،‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 74

‏خمس آن را بپردازم؟ با توجه به این که بانک از این پول استفاده می کند خواهشمند‏‎ ‎‏است در این مورد توضیح دهید.‏

بسمه تعالی، پول اگر از درآمد کسب ذخیره شده، در سر سال باید خمس‎ ‎آن پرداخت شود.

‏2. بنده شاغل و در یکی از ادارات دولتی مشغول کار می باشم؛ هر ماه یک روز از حقوق این جانب‏‎ ‎‏جهت کمک به رزمندگان اسلام کم می شود. این جانب می توانم یک روز حقوقی را که جهت کمک به‏‎ ‎‏رزمندگان، کم می شود به عنوان خمس حساب کنم و به نیت خمس بپردازم یا خیر؟ در این مورد نیز‏‎ ‎‏توضیح دهید.‏

بسمه تعالی، شما مجازید حقوق یک روز را که جهت کمک به رزمندگان می پردازید، بابت‎ ‎خمس حساب کنید.

[سؤال 3984]‏ ‏ ‏ 1977‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 17 / 10 / 1361‏

‏خدمت حضرت امام خمینی، دامت برکاته‏

‏پس از عرض سلام؛ معروض می دارد: این جانب مربی تربیتی در منطقۀ 17 از امور‏‎ ‎‏تربیتی، بدین وسیله معروض می دارد که به مقدار حدود سه ماه تابستان از ارگان امور‏‎ ‎‏تربیتی وابسته به آموزش و پرورش تهران حدود تقریبی 000 / 60 ریال حقوق دریافت‏‎ ‎‏داشته ام، ولیکن تا کنون مالیات یا خمس یا زکات آن را نپرداخته ام؛ در این مورد چه‏‎ ‎‏تکلیفی می باشد؟ من الله‌ التوفیق، والسلام علیکم ورحمة الله‌ وبرکاته‏

بسمه تعالی، هر مقدار آن تا سر سال باقی بماند، باید خمس () آن‎ ‎داده شود.

[سؤال 3985]‏ ‏ ‏ 1978‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏سلام علیکم، پس از عرض سلام؛ سلامتی شما را از خداوند متعال خواستارم. ‏

‏این جانب ساکن سمنان می باشم. از دفتر استفتائات امام خواهشمندم که به چند‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 75

‏سؤال بنده جواب دهند: ‏

‏من دارای بیست و دو سال سن هستم که چندین سال پیش پدرم را از دست داده و‏‎ ‎‏در یک خانه با برادرانم زندگی می کنم. مقداری پول در ظرف چند سال تهیه کردم،‏‎ ‎‏برای نیازهای بعدی؛ مثلاً اگر ازدواج کنم که به وسایل و خانه و چیزهای دیگری که‏‎ ‎‏بعداً به آن احتیاج پیدا می کنم و نیازهای بعدی خانواده که مقداری از خرج خانه را من‏‎ ‎‏باید بدهم:‏

‏1. آیا به این پول، خمس تعلق می گیرد یا نه؟ (اگر خمس آن را خواسته باشم که‏‎ ‎‏بدهم، نمی توانم جوابگوی نیازهای بعدی باشم).‏

بسمه تعالی، پول پس انداز اگر از درآمد کسب بوده خمس دارد.

‏2. من دارای یک موتور هستم که یک مدتی که در جبهه بودم و یک مدت هم یک مقدار کم، عیب‏‎ ‎‏داشت و چون از موتور دایی ام استفاده می کردم، در حدود یکی ـ دو سال در خانه است، آیا خمس‏‎ ‎‏این را باید بدهم یا نه؟‏

بسمه تعالی، اگر موتور سواری است و در زندگانی خود آن را لازم دارید، خمس ندارد.

‏3. اگر خمس به این ها تعلق می گیرد، می توانم خمس آن را به خانواده ام ـ برادرانم و خواهرانم از‏‎ ‎‏سادات می باشند ـ بدهم؟‏

بسمه تعالی، مجازید سهم سادات خودتان را به سید فقیری که واجب النفقه شما نباشد،‎ ‎بدهید.

‏4. شک در سجده های نماز چگونه است؟ مثلاً شک می کنم که یک سجده به جا آوردم یا دو سجده؟‏‎ ‎‏هنگام شک در تسبیحات اربعه چه کار باید کرد؛ شک در مورد تعداد؟‏

بسمه تعالی، باید بنا بگذارد که به جا نیاورده است؛ مگر محل آن گذشته باشد.

‏5. نمازی که در بسیج یا جای دیگر به صورت جماعت خوانده می شود و امام جماعت، غیر معمّم‏‎ ‎‏می باشد، آیا صحیح است یا باید در جایی که امام جماعت معمّم است خوانده شود؟‏

بسمه تعالی، در صورت دسترسی نداشتن به روحانی و وجود شرایط دیگر مانع ندارد.

‏6. دربارۀ مسائل اقتصادی مثل خرید و فروش با چند درصد یا چه اندازه سود باید باشد؟ و چیزهایی که‏‎ ‎‏ارزان خریداری شده و بعداً گران می شوند، چگونه باید فروخته شوند؟‏

بسمه تعالی، باید مطابق مقررات عمل شود و اجحاف جایز نیست.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 76

[سؤال 3986]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2637

‏2. ثانیاً چون در حال حاضر توانایی خرید خانه وجود ندارد، مقداری از پول خانه‏‎ ‎‏را به دایی ام قرض داده و ایشان بنده را در امر تولید، مشارکت داده اند که خود هم در‏‎ ‎‏ساعات فراغت عملاً به ایشان کمک می نمایم. لذا فرض بفرمایید در آخر سال‏‎ ‎‏این جانب از محل حقوق و کسب 000 / 500 ریال یا بیشتر سود ببرم؛ آیا با توجه به‏‎ ‎‏این که حتی توانایی خرید خانۀ اولیۀ خود را هم ندارم و اگر خانه ای هم بخرم، می باید‏‎ ‎‏از وام بانکی هم استفاده نمایم و تا سال ها مقروض باشم، باید خمس سود امسال و‏‎ ‎‏سال های دیگر را ـ اگر که وضع به همین صورت باشد ـ پرداخت نمایم یا خیر؟‏

بسمه تعالی، سر سال باید خمس سود تجارت را که باقیمانده، بردارند.

[سؤال 3987]‏ ‏ ‏ 1979‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مبارک آیت الله‌ العظمی امام خمینی‏

‏1. پشم گوسفند و بره گوسفند پیش از گذشتن دوازده ماه در سر سال یا بعد از‏‎ ‎‏گذشتن یک سال که نزد بعضی مردم ضرورت دارد و نزد بعضی ندارد آیا خمس دارد‏‎ ‎‏یا نه؟‏

بسمه تعالی، اگر سر سال مانده خمس دارد.

‏2. سهم امام و سهم سادات را در جبهه جنگ برای مجاهدین اسلام می توان داد یا نه؟‏

بسمه تعالی، عجالتاً بدون اجازه خاصّه ندهند.

‏3. شخصی می خواهد برای پسرش عیالی بیاورد مثل زکات و رد مظالم در ذمّه دارد، آیا می تواند عوض‏‎ ‎‏شیربهای عروسش بدهد یا نه؟‏

بسمه تعالی، اگر پسرش فقیر است می تواند به خود او بدهد که خرج عروسیش کند.

[سؤال 3988]‏ ‏ ‏ 1980‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر محترم رهبر کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی‏


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 77

‏این جانب از مهاجرین جنگ تحمیلی قصرشیرین که کلاً دارای نود هزار تومان‏‎ ‎‏(نقداً) می باشم و دو عدد فرش 3×2 به قیمت 000 / 5 تومان و یک تلویزیون و تعدادی‏‎ ‎‏چند پتو که دولت داده است، هستم و دیگر از لحاظ مالی و وضع خانوادگی هیچ گونه‏‎ ‎‏وسایلی ندارم؛ حالا از رهبر کبیر انقلاب تقاضامندم بفرمایند شرایط خمسی که به بنده‏‎ ‎‏تعلق می گیرد چگونه است؟ ‏

‏در ضمن بنده مدت سه سال در باختران مستأجر بوده ام و خواستارم که از لحاظ‏‎ ‎‏مال و اثاثیه تکمیل شوم و حالا سؤال بنده این است که آیا بایستی مال و اثاثیه ام را‏‎ ‎‏تکمیل نمایم و بعد خمس را بدهم یا این که اول خمس و بعد تکمیل مال و اثاثیه؟ ‏

بسمه تعالی، شما باید سال خمسی خود را معین کنید و آنچه از درآمد و‎ ‎حقوق که سر سال زیاد آمده را تخمیس نمایید.

[سؤال 3989]‏ ‏ ‏ 1981‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏دفتر معظم حضرت آیت الله‌، نایب الامام خمینی کبیر‏

‏با درود به رهبر کبیر انقلاب، امام خمینی و سلام به رزمندگان حق بر علیه باطل‏

‏احتراماً معروض می دارد: به طوری که هر انسان مسلمان که مقلد هر عالمی هست‏‎ ‎‏باید از آن عالم فقیه کسب تکلیف شرعی نماید؛ این جانب کارمند بانک کشاورزی، و‏‎ ‎‏محل خدمتم شعبۀ زاغۀ استان لرستان است، مقلد حضرت امام می باشم.‏

‏فدوی دریافتی حقوقم در ماه 000 / 67 ریال خالص است؛ از این مبلغ هر ماه در‏‎ ‎‏حدود 000 / 7 ریال آن هزینۀ ایاب و ذهاب تا محل کارم می باشد. متأهل، دارای یک‏‎ ‎‏همسر و 6 فرزند هستم که به تحصیل مشغولند. الباقی حقوقم با مکافات و تورم بیش‏‎ ‎‏از حد، تکافوی مخارج روزمرۀ زندگی را می نماید. با کمک ادارۀ متبوع خود توانسته ام‏‎ ‎‏مسکنی خریداری کنم، مبلغی هم مقروضم، پس اندازی هم ندارم؛ آیا خمس بر‏‎ ‎‏این جانب واجب است یا خیر؟ استدعا دارم فدوی را راهنمایی فرمایید. ‏

بسمه تعالی، اگر سر هر سال، زاید بر مخارجی که بین آن سال در زندگی

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 78

کرده اید چیزی باقی نمانده، خمس بر شما واجب نیست و در غیر این‎ ‎صورت نزد یکی از وکلای مسلّم الوکاله این جانب مراجعه و تصفیه‎ ‎حساب کنید.

[سؤال 3990]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1726

‏4. آیا می توانم محل مسکونی در تهران را (با اجازۀ آن مقام محترم و دولت عزیز)‏‎ ‎‏اجاره و رهن داده و با همان پول در مشهد منزل مسکونی رهن و اجاره نمایم یا خیر؟‏‎ ‎‏و چنانچه مقدار اجارۀ تهران بیشتر بود، آیا به اضافی آن خمس و زکات و دیگر‏‎ ‎‏وجوهات تعلق می گیرد یا خیر و مبلغ آن چقدر است؟‏

بسمه تعالی، حکم مسائل قبل را دارد و اضافه، سر سال خمس دارد.

[سؤال 3991]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2648

‏3. کسانی که با خریدن خانه ای مقدار زیادی بدهکار می شوند، به طوری که‏‎ ‎‏سال های متوالی باید این بدهی را بپردازند، برای چنین کسانی مسألۀ خمس به چه‏‎ ‎‏صورت است؟ مثلاً فرض بفرمایید سالی باید 000 / 30 تومان بدهی بدهد، به مدت‏‎ ‎‏مثلاً 15 سال. علاوه بر 000 / 30 تومان بدهی ممکن است در بعضی از سال ها درآمد او‏‎ ‎‏بیشتر باشد از این بدهی؛ مثلاً 000 / 15 تومان هم برای خودش بماند؛ تکلیف خمس او‏‎ ‎‏چگونه است برای این مقداری که درآمد سالیانۀ اوعلاوه بر بدهی سالیانۀ منزل است؟‏

بسمه تعالی، زاید بر اقساط پرداختی، هر سال اگر زاید بر مؤونه چیزی‎ ‎باقی ماند خمس دارد.

[سؤال 3992]‏ ‏ ‏ 1982‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏خدمت رهبر انقلاب اسلامی ایران امام خمینی‏

‏ضمن عرض سلام این جانب کارمند ساده می باشم و حقوقی که می گیرم در ماه‏‎ ‎‏2800 تومان می باشد و در پایان سال اضافه ندارم اما از همین مبلغ به صورت اقساط‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 79

‏فرش خریده ام و قصد دارم به صورت اقساط جنس دیگر بخرم، آیا این جانب‏‎ ‎‏همه  جنس هایی که تهیه می کنم باید خمس و زکات بدهم، مثلاً اگر در پایان سال از‏‎ ‎‏مبلغ حقوقی که می گیرم 1000 تومان اضافه داشته باشم همه خمس و زکات دارد‏‎ ‎‏یا  خیر؟‏

بسمه تعالی، اگر از حقوق دریافتی در بین سال صرف هزینه زندگی شود‎ ‎خمس ندارد ولی آنچه از حقوق دریافتی که آخر سال باقی بماند پس از‎ ‎کسر بدهی بابت مؤونه سال خمس دارد.

[سؤال 3993]‏ ‏ ‏ 1983‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 10 / 4 / 1361‏

‏استدعا دارم به سؤال شرعی پاسخ مرحمت بفرمایند:‏

‏1. این جانب مدت 20 سال است که کارمند دولت هستم و همه ماهه به عنوان سهم‏‎ ‎‏امام ـ زکات ـ و کمک به زیردستان، مبلغی بین 20 تا 200 تومان مرتباً پول می دهم و‏‎ ‎‏کمک جنسی هم در حد توانایی به مستحق تقدیم داشته ام.‏

‏2. خودم و همسرم ـ همسرم 15 سال و خودم 20 سال ـ حقوق بگیر هستیم و‏‎ ‎‏درآمد ماهیانۀ ما طبق افزایش حقوق از طرف دولت وقت بوده است.‏

‏3. دارای سه فرزند محصل هستیم.‏

‏4. حقوق ماهیانه از هزار تومان بوده که فعلاً دو نفری جمعاً به مبلغ 000 / 10 تومان‏‎ ‎‏دریافت می داریم. خانه نداریم؛ پس انداز اندکی داریم جهت خرید خانه.‏

‏آیا از نظر شرع وجوهاتی به عهدۀ ما که کارمند دولت هستیم قرار می گیرد که در‏‎ ‎‏صورت امکان بتوانیم پرداخت نماییم؟‏

بسمه تعالی، حقوق و سایر درآمدهای کسبی در زاید بر مؤونۀ سال، خمس‎ ‎دارد که باید به مرجع تقلید یا وکیل مجاز او تحویل شود. برای بررسی و‎ ‎تصفیۀ حساب به یکی از وکلای مسلّم الوکاله این جانب مراجعه نمایید.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 80

[سؤال 3994]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1715

‏5. طلابی که به تبلیغ می روند و بدین جهت وجهی را دریافت می نماید در صورت‏‎ ‎‏پس انداز، خمس و سهم به آن تعلق می گیرد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، خمس زاید بر مؤونه باید داده شود.

[سؤال 3995]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 7240

‏3. شوهرم برای حساب خمس، نزد نمایندۀ امام در اصفهان رفته و ایشان او را به‏‎ ‎‏نمایندۀ خودش معرفی کرده و ایشان گفته اند که به او خمس تعلق نمی گیرد؛ آیا حتی به‏‎ ‎‏اجناس و چیزهای جزئی مانند آبلیمو و امثالهم نیز تعلق نمی گیرد؟‏

بسمه تعالی، اگر از درآمد کسب، چیزی در آخر سال به صورت پول نقد یا‎ ‎جنسِ خریداری شده باقی بماند، خمس دارد.

[سؤال 3996]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 6792

‏2. پولی که زن از مخارج خانه اضافه می زند پس انداز می کند، خمس دارد یا خیر؟‏‎ ‎‏اگر به شوهر خود بدهد و شوهر جزء سرمایه حساب کند خمس دارد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، اگر از درآمد کسب است و زاید بر مؤونه، آخر سال، باقیمانده‎ ‎خمس دارد.

[سؤال 3997]‏ ‏ ‏ 1984‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏1. آیا کارگر مزرعه که مزد می گیرد باید زکات بدهد؟‏

بسمه تعالی، زکات ندارد ولی در اضافه بر مؤونه سال خمس دارد.

[سؤال 3998]

‏2. محصولات زراعی غیر از گندم و جو و خرما مثل نخود و لوبیا و عدس و لپه و‏‎ ‎‏غیره خمس دارد یا زکات دارد؟ ‏

بسمه تعالی، حکم مسأله قبل را دارد.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 81

‏3. آیا معادن متعلق به عموم مردم است یا متعلق به کسی است که در ملکش پیدا شده است؟ مثلاً‏‎ ‎‏معادنی چون نفت و گاز و مس که در یک زمین مشخص نیستند و به جاهای دیگر راه دارند کسی‏‎ ‎‏می تواند بگوید چون در ملک من هم هست پس متعلق به من است؟‏

بسمه تعالی، هر مقدار معدن در ملک شخص باشد ملک او است ولی مقررات دولت اسلامی‎ ‎باید مراعات شود.

‏4. آیا استعمال سیگار برای کسی که احساس کند که مقداری برای او مضر است حرام است؟‏

بسمه تعالی، بهتر است نکشد و اگر ضرر به حدی باشد که دفع آن واجب است نباید بکشد.

[سؤال 3999]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1538

‏3. در موقع بازنشستگی مبلغی را که در مدت 8 سال، هر ماه به عنوان پس انداز‏‎ ‎‏کسر کرده بودند، با مبلغی سود ـ حدود سی و پنج هزار تومان ـ به من دادند. این پول‏‎ ‎‏آیا خمس دارد و چه صورتی دارد؟‏

بسمه تعالی، هر مقدار که از کسر کردن حقوق زمان خدمت، بعداً به شما‎ ‎پرداخت شده خمس دارد، و مقداری که بابت ربح بر آن اضافه شده، ملک‎ ‎شما نمی شود باید آن را به مالک واقعی برگردانید و اگر از دسترسی به او‎ ‎مأیوس هستید، از طرف او به فقرا صدقه بدهید.

[سؤال 4000]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1538

‏4. بعد از سی سال که بازنشست شده ام، مبلغ حدود شش هزار تومان به عنوان‏‎ ‎‏حقوق بازنشستگی دریافت می نمایم که با تعداد عائله ای که دارم، حقوق و خرج‏‎ ‎‏مساوی است. آیا این حقوق خمس دارد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، اگر زاید بر مؤونه سال نباشد خمس ندارد.

[سؤال 4001]‏ ‏ ‏ 1985‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏آیا به حقوق بازنشستگی خمس تعلق می گیرد؟‏

بسمه تعالی، حقوق بازنشستگی اگر از حقوق سابق کسر شده، خمس دارد.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 82

[سؤال 4002]‏ ‏ ‏ 1986‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏حضور رهبر عظیم الشأن انقلاب اسلامی ایران و بزرگ مرجع عالی قدر تشیع‏

‏با کمال ادب به پیشگاه محترم عرضه می دارم که بنا بر فتوای جناب عالی (حقوق‏‎ ‎‏بازنشستگی باید خمسش پرداخت گردد)؛ لذا به استحضار می رساند که این جانب‏‎ ‎‏بازنشستۀ آموزش و پرورش، چون خود را در این برهۀ زمان واقعاً مسئول و متعهد‏‎ ‎‏می دانم ـ با این که از نظر مالی در مضیقه می باشم، معذلک ـ تمام وقت خود را در روز‏‎ ‎‏به صورت رایگان در اختیار انقلاب گذاشته و مسئولیت ادارۀ تعاونی مصرف عمومی‏‎ ‎‏خیابان پروین اصفهان (مسجد الرسول) را عهده دار شده ام. لذا از پیشگاه محترم‏‎ ‎‏استفسار می نمایم: آیا رایگان خدمت کردن در تعاونی مصرف عمومی را می توانم‏‎ ‎‏به جای پرداخت خمس حقوق بازنشستگی محسوب نمایم و یا این که از تعاونی که‏‎ ‎‏مربوط به مردم می باشد حقوق دریافت نموده و خمس حقوق بازنشستگی را نیز‏‎ ‎‏پرداخت نمایم؟ با تقدیم احترامات فائقه‏

بسمه تعالی، می توانید در برابر انجام کار مزبور حقوق دریافت کنید؛ و‎ ‎حقوق بازنشستگی اگر از حقوق زمان خدمت کسر شده خمس دارد؛ و‎ ‎خدمت ذکر شده بابت خمس مذکور حساب نمی شود.

[سؤال 4003]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2170

‏5. حقوق بازنشستگی در اثر اجرای مقررات به صندوق بازنشستگی ریخته‏‎ ‎‏می شود ـ لازم است کلاًّ محاسبه نماید و خمس آن را بدهد یا شرطی ندارد.‏

بسمه تعالی، تا دریافت نشده خمس آن واجب نیست.

[سؤال 4004]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2050

‏4. حقوقی که یک نفر بازنشسته می گیرد، یک قسمت از آن بابت مبلغی است که در‏‎ ‎‏سابق از حقوق او کم شده و بقیه، از آن بابت نیست، آیا از همۀ حقوقی که تا آخر عمر‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 83

‏یک نفر بازنشسته می گیرد، باید خمس بدهد؟‏

بسمه تعالی، فقط آن قسمت که از حقوق او کم شده در زاید بر مؤونه خمس‎ ‎دارد.

[سؤال 4005]‏ ‏ ‏ 1987‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 14 / 3 / 1361‏

‏دفتر مبارک امام، محترماً معروض می دارد:‏

‏این جانب آموزگار بازنشسته ای هستم که چندسال پیش بازنشسته شده ام و از‏‎ ‎‏حقوق بازنشستگی استفاده می کنم، اخیراً در روزنامۀ کیهان دیدم که سؤالی از حضرت‏‎ ‎‏امام شده که «آیا به حقوق بازنشستگی خمس تعلق می گیرد؟» جواب مرقوم فرمودند:‏‎ ‎‏«اگر از حقوق سابق کسر شده خمس دارد».‏

‏این جانب حساب کردم که در مدت سی سال خدمتم، مبلغ بیست و پنج هزار‏‎ ‎‏تومان به تدریج از حقوقم کسر کردند، در صورتی که تا کنون بیش از این مبلغ از‏‎ ‎‏حقوق بازنشستگی استفاده کرده ام؛ حال سؤال این است:‏

‏1. آیا همین مبلغ مذکور خمس دارد یا این که حقوق هر ماه جداگانه خمس دارد؟‏

بسمه تعالی، هر مقدار از حقوق بازنشستگی که در مقابل کسر حقوق زمان‎ ‎خدمت می دهند خمس دارد و در غیر آن، خمس واجب نیست.

‏2. اگر خمس مبلغ فوق را باید بپردازم، می توانم به تدریج بپردازم یا این که باید یک جا پرداخت شود؟ ‏

بسمه تعالی، هر مقدار حقوق که بر شما واجب است می توانید به یکی از وکلای مسلّم الوکاله‎ ‎این جانب مراجعه و دستگردان نمایید و به تدریج بپردازید.

‏3. سهم امام علیه السلام و سهم سادات را باید روی هم پرداخت کرد یا این که می توانم سهم سادات را شخصاً‏‎ ‎‏به اهلش بپردازم؟ ضمناً متمنّی است شماره حسابی که در بانک به همین منظور در نظر گرفته شده‏‎ ‎‏مرقوم فرمایید. ‏

بسمه تعالی، مجازید سهم سادات خودتان را به سادات فقیر و متدیّن بپردازید و سهم‎ ‎امام علیه السلام را می توانید به شمارۀ هزار مؤسسه تعاونی اسلامی قم حواله نمایید.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 84

[سؤال 4006]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1725

‏2. پدر بنده یکی از کارمندان بازنشستۀ دولت است که حقوقی معادل 3360 تومان‏‎ ‎‏از دولت بابت بازنشستگی می گیرد که این پول کفاف خرج ماهانۀ منزل را نمی کند و از‏‎ ‎‏طریق مغازه ای که دارد و مشغول کار در آن است این کسری بودجۀ منزل را جبران‏‎ ‎‏می کند، ضمناً خمس مغازه را هم الآن به صورت ماهانه می پردازد، لطفاً بفرمایید در‏‎ ‎‏رابطه با فتوای اخیر حضرت عالی که در مجلۀ پاسدار اسلام چاپ شده مبنی بر این که‏‎ ‎‏«اگر حقوق بازنشستگی از حقوق سابق کسر می شده خمس دارد»، حالا پدرم هم باید‏‎ ‎‏خمس بدهد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، حکم همان است که اشاره شد.

[سؤال 4007]‏ ‏ ‏ 1988‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ سوم شوال 1402 ق‏

‏دفتر محترم حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی، لطفاً بفرمایید:‏

‏1. آیا آنچه از حقوق بازنشستگی که از حقوق کم می شود تا در ایام بازنشستگی‏‎ ‎‏بدهند، جزء مطالباتی است که مورد تعلق خمس باشد؟‏

بسمه تعالی، در فرض مرقوم، جزء درآمد کسب محسوب است و خمس‎ ‎دارد.

‏2. اشخاصی که کارشان ایجاب می کند که همه روزه مسافرت کنند، تکلیف نمازشان چیست؟‏

بسمه تعالی، اگر مقدار مسافت شرعی را طی می کنند و سفر، شغلشان نیست، نماز قصر است.

‏3. وسایل نقلیه جزء مؤونه است؟‏

بسمه تعالی، اگر برای احتیاجات زندگی شخصی باشد، نه برای استفاده در کسب و کار، مؤونه‎ ‎محسوب است.

‏4. زنی که در ماه مبارک برای جلوگیری از عادت، قرص می خورده و اتفاقاً به جهت یک شب قرص‏‎ ‎‏نخوردن، لک می بیند و بعد از آن، چند قرص پی در پی می خورد لذا دیگر خون نمی بیند، در وقت‏‎ ‎‏دیدن آن لک چه حکمی دارد؟‏

بسمه تعالی، اگر کمتر از سه روز متوالی باشد حکم حیض ندارد.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 85

‏5. شخصی قبلاً احتیاج به تلفن داشته، لذا از مخابرات فیش تلفنی خریداری کرده و بعد از مدتی،‏‎ ‎‏احتیاجش برطرف می شود؛ آیا می تواند آن فیش را به دیگری به قیمت بازار آزاد بفروشد یا همان طور‏‎ ‎‏نگهداری نماید؛ تکلیف چیست؟‏

بسمه تعالی، تابع مقررات ادارۀ مخابرات است.

‏6. زیدی مثلاً برای مصرف مقداری از سهم مبارک امام علیه السلام یا سهم سادات، از حضرت امام کسب اجازه‏‎ ‎‏می کند، آیا این اجازه برای سال بعد هم هست یا فقط برای همان سال است؟‏

بسمه تعالی، تابع مفاد اجازه است؛ اگر برای یک سال یا برای مبلغ معینی اجازه داده شده،‎ ‎زاید بر آن محتاج به اجازۀ جدید است.

[سؤال 4008]‏ ‏ ‏ 1989‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏حقوق بازنشستگی که عموماً طبق قرارداد از درآمد سال های قبل کسر شده است و‏‎ ‎‏پرداخت آن به زمان بازنشستگی اختصاص یافته، آیا به مجرد دریافت باید خمس آن‏‎ ‎‏را بدهند، یا پس از کسر مؤونه و سر سال باید خمس آن پرداخت شود؟‏

بسمه تعالی، چنانچه طبق قرارداد باید پس از بازنشستگی حقوق را‎ ‎دریافت دارد جزء درآمد سال است و پس از کسر مؤونه، سرسال باید‎ ‎خمس آن را پرداخت کند.

[سؤال 4009]‏ ‏ ‏ 1990‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏حضور محترم حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، دامت برکاته‏

‏خواهشمند است جواب این مسائل را برای ما توضیح فرمایید:‏

‏1. در صورتی که به حقوق بازنشستگی خمس تعلق می گیرد (از حقوق کسر‏‎ ‎‏می شده است) مثلاً اگر کسی 25 سال است که بازنشست شده است و بیشتر اوقات هم‏‎ ‎‏که حساب سال می کرده است مقروض بوده است، باید این 25 سال را حساب کند و‏‎ ‎‏خمس دهد؟ و اگر بخواهد 25 سال را خمس دهد باید چیزی از وسایل خانه را‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 86

‏بفروشد؛ مثلاً فرش زیر پا را؟ و از این به بعد اگر باید خمس دهد آیا باید تمام حقوق‏‎ ‎‏آخر برج را حساب کند و هر برج، خمس دهد یا این که همان مقدار که از حقوق کسر‏‎ ‎‏می شده است (با توجه به این که همیشه حساب سال را می کرده)؟‏

بسمه تعالی، آن مقداری که از حقوق زمان خدمت کسر شده و فعلاً به او‎ ‎داده می شود، خمس دارد.

‏2. اگر جنسی را در عرض سال (مثلاً چرخ خیاطی یا منزلی) را بفروشد و بخواهد چرخ جدید یا منزل‏‎ ‎‏بهتری را بخرد، آیا خمس به آن تعلق می گیرد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، اگر از درآمد کسب، پیش از پرداخت خمس به حساب مؤونه تهیه شده، پول‎ ‎فروش آن، خمس دارد؛ مگر آن که در همان سال بفروشد و بخرد.

‏3. اگر کسی وام گرفته است برای ساختن خانه ای آیا در آخر سال، خمس به آن وام تعلق می گیرد یا‏‎ ‎‏خیر؟‏

بسمه تعالی، خمس ندارد.

‏4. آیا استعمال ادکلن در نماز اشکال دارد یا خیر و به طور کلی آیا نجس است یا نه؟‏

بسمه تعالی، محکوم به نجاست نیست و استعمال آن در نماز اشکال ندارد.

[سؤال 4010]‏ ‏ ‏ 1991‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر حضرت آیت الله‌ العظمی امام روح الله‌ موسوی خمینی، ارواحنا فداه‏

‏محترماً؛ به عرض عالی می رساند: این جانب سرهنگ دوم ارتش جمهوری‏‎ ‎‏اسلامی ایران قبلاً مقلد یکی از آیات عظام بودم و در نجف اشرف به حضور مشارالیه‏‎ ‎‏شرفیاب و اجازه تصرف در حقوق دریافتی ارتش را جهت مخارج خانواده کسب‏‎ ‎‏نمودم و وجوهات خود را به نماینده ایشان در تهران می پرداختم.‏

‏اخیراً با بیست و شش سال خدمت، از ارتش بازنشسته گردیده و از محضر آن‏‎ ‎‏مرجع عالی قدر تقاضای اجازه تصرف در حقوق بازنشستگی جهت مخارج خود و‏‎ ‎‏خانواده ام را دارم. ضمناً ارتش همه ماهه مبلغ سیصد تومان به عنوان پس انداز ثابت از‏‎ ‎‏حقوق من کسر و اینک که بازنشسته شده ام مبلغ چهل هزار تومان بابت پس انداز ثابت‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 87

‏به من پرداخته است. حال از بابت خمس و سهم امام علیه السلام ‏‏ یک پنجم مبلغ فوق را‏‎ ‎‏بپردازم کافی است و یا نظر به این که مبلغ مزبور در سال های متمادی جمع آوری شده‏‎ ‎‏نحو‏‏ۀ‏‏ پرداخت خمس و سهم امام علیه السلام به صورت دیگری است؟ جهت تقدیم‏‎ ‎‏وجوهات در تهران، مشخصات و آدرس نمایند‏‏ۀ‏‏ آن زعیم عالی قدر را معرفی نمایید.‏

‏استدعا دارم پاسخ نامه را به نشانی زیر مرقوم بفرمایید؛ قبلاً بی نهایت سپاس گزارم‏‎ ‎‏و از دور دست شما را می بوسم. ‏

بسمه تعالی، خمس موجود کافی است و مجازید در حقوق تصرف کنید.

[سؤال 4011]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1273

‏4. آیا حقوق بازنشستگی خمس دارد یا خیر؟ با توجه به این که حقوقی را که در‏‎ ‎‏بازنشستگی می دهند خیلی بیشتر است از آن مقدار که از حقوق ایام خدمت کم‏‎ ‎‏می کنند؛ مثلاً حقوق در حدود چهار هزار تومان را فقط چهارصد و پنجاه تومان کم‏‎ ‎‏می کنند. و دیگر آن که اگر از خود شخص باشد باید جزء ماترک هم حساب شود، و در‏‎ ‎‏این صورت وارث صغیر و کبیر نباید فرق داشته باشد، در صورتی که دولت فقط به‏‎ ‎‏فرزندان کمتر از هجده سال می دهد.‏

بسمه تعالی، حقوق بازنشستگی اگر از حقوق ایام خدمت کم شده خمس‎ ‎دارد و بعد از فوت جزء ترکه محسوب است و تمام ورثه از آن ارث‎ ‎می برند، وگرنه خمس ندارد و تابع مقررات است.

[سؤال 4012]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 1890

‏22. کسی کارمند اداره ای بوده در گذشته، ورثه او حقوق بازنشستگی او را بعد از‏‎ ‎‏مرگش می گیرند، آیا این جزء ارث است باید بین ورثه طبق قانون ارث تقسیم شود یا‏‎ ‎‏جزء فوائدی است که نصیب ورثه می شود و باید علی فرض زیاده از مؤونه خمس آن‏‎ ‎‏را بدهند.‏

بسمه تعالی، اگر از حقوق کارمند محسوب باشد به ورثه بر طبق قانون ارث

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 88

می رسد و قبل از تقسیم باید خمس آن را بدهند و در غیر این صورت به هر‎ ‎نحو به آن ها داده شود مالک می شوند و خمس ندارد.

[سؤال 4013]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 6512

‏3. بهره ای که بانک از وام گیرنده گرفته و بهره ای که بانک به وام گیرنده پرداخت‏‎ ‎‏کرده، از بابت همان وام که در حساب پس انداز گذاشته بود، از نظر خمس چه حکمی‏‎ ‎‏دارد؟‏

بسمه تعالی، بیش از آنچه بانک از او می گیرد، حق ندارد از بانک بگیرد و‎ ‎آنچه را به بانک می دهد، مقابل آن خمس دارد.

[سؤال 4014]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2160

‏2. خمس پول را جدای از بهرۀ آن حساب می کنیم یا همراه آن؟‏

بسمه تعالی، اگر منظور بهرۀ بانکی است، گرفتن آن جایز نیست و باید‎ ‎خمس اصل پول را اگر از درآمد کسب است بدهد.

[سؤال 4015]‏ ‏ ‏ 1992‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 30 / 3 / 1361‏

‏برادران مسئول دفتر استفتای امام خمینی، سلام علیکم، امید است که در خدمت به‏‎ ‎‏اسلام موفق باشید و لطف و رحمت الهی شامل حال شما باشد. از آن برادران عزیز‏‎ ‎‏خواهش می کنم که نظر حضرت امام خمینی را راجع به مسائل شرعیۀ زیر جهت رفع‏‎ ‎‏احتیاج این جانب ارسال فرمایید.‏

‏1. آیا بر سود پس اندازهای بانکی خمس تعلّق می گیرد؟‏

بسمه تعالی، بهرۀ پول، ربا و حرام است و گرفتن آن جایز نیست و مالک‎ ‎نمی شود؛ باید آن را برگرداند یا به فقرا بدهد. 

‏2. حکم شرعی نشان دادن بازی های فوتبال یا کشتی که مردان با شورت در تلویزیون ظاهر می شوند‏‎ ‎‏چیست؟‏


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 89

بسمه تعالی، نشان دادن فیلم ها و نظر کردن به آن اشکال ندارد؛ مگر آن که مفسده ای بر آن‎ ‎مترتب باشد.

‏3. آیا نصب عکس امام خمینی یا عکس هر یک از شخصیت های روحانی ـ مثل شهید مظلوم‏‎ ‎‏بهشتی رحمه الله و غیره ـ در مسجد یا در جایی که نماز می خوانند اشکال دارد؟ حکم شرعی چیست؟‏

بسمه تعالی، اشکال ندارد؛ ولی بهتر است مقابل نمازگزار در حال نماز نباشد و یا آن که در حال‎ ‎نماز روی عکس ها را بپوشانند.

[سؤال 4016]‏ ‏ ‏ 1993‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر زعیم عالی قدر جهان تشیّع حضرت امام خمینی، دام ظله العالی‏

‏1. پدر من در سال 57 مثلاً ده هزار تومان پس انداز داشته و خمس این مبلغ را ادا‏‎ ‎‏کرد و بعد برای کشاورزی در سال 58 از این ده هزار تومان مخمس پنج هزار تومان‏‎ ‎‏صرف مخارج خود و کارگر و بذر و سایر مایحتاج نمود و از محصول 58 مثلاً‏‎ ‎‏باقیمانده پس انداز ایشان ده هزار تومان است آیا همه این مبلغ (ده هزار تومان) متعلق‏‎ ‎‏خمس است یا پنج هزار تومانی که صرف مخارج خود و کشاورزی و حقوق کارگر و‏‎ ‎‏امثال آن کرد خمس ندارد یعنی پنج هزار تومان از 58 خمس بدهد؟‏

بسمه تعالی، خرج کارگر و بذر که از پول مخمس نموده استثنا کند و از بقیه‎ ‎در زاید بر مؤونه سال خمس دارد و آنچه از پول مخمس صرف در مؤونه‎ ‎زندگی کرده استثنا نمی شود.

[سؤال 4017]

‏2. درخت هایی کشت می کنند و گاهی خودرو در زمین ملکی پیدا می شود تربیت‏‎ ‎‏می کنند که از چوب آن ها به عنوان چوب صنعتی و امثال آن استفاده کنند. مثلاً پس از‏‎ ‎‏یک سال هر عدد دو قران می خرند نمی فروشد و پس از پنج سال یا کمتر می فروشد و‏‎ ‎‏این معامله در سال مالی انجام می شود، آیا پس از پایان سال از باقیمانده خمس بدهد و‏‎ ‎‏یا مجموع قیمت متعلق خمس است؟‏


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 90

بسمه تعالی، باید تأخیر نیندازند و اضافه بر خمس مجموع خمس نمائاتی‎ ‎که از ارباح سال های قبل است نیز باید داده شود.

‏3. کشاورزی ـ مانند برنج کاران ـ مبدأ سال مالی او مثلاً اول مهر است و برداشت محصول سالیانه در‏‎ ‎‏شهریور است یعنی یک ماه مانده به آخر سال محصول به دست آمده، تا اول سال یک دهم فرضاً‏‎ ‎‏مصرف شد و بقیه باقی ماند آیا همه این محصول باقیمانده را باید خمس بدهد ـ در حالی که زندگی‏‎ ‎‏یازده ماهه او تقریباً از این محصول اداره می شود ـ یاخیر از بدست آمدن محصول یک سال باید بگذرد.‏

بسمه تعالی، تا وقت محصول سال آینده می تواند از حاصل در مؤونه صرف کند و از بقیه‎ ‎خمس بدهد.

[سؤال 4018]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 6047

‏5. اگر شخصی در سر سال خمسی پول خود را که سرمایه اوست داده و‏‎ ‎‏سرمایه اش فرضاً ده هزار تومان بوده، در سال دیگر وقت حساب دو هزار تومان کسر‏‎ ‎‏دارد، در سال سوم دو هزار تومان از سال دوم کمتر دارد، در سال چهارم موجودی‏‎ ‎‏فعلی او به ده هزار تومان رسیده، آیا باید خمس مازاد در سال سوم را که شش هزار‏‎ ‎‏تومان است بدهد، یا چون اصل سرمایه اش ده هزار تومان بوده خمس دارد؟‏

بسمه تعالی، ضرر سال قبل از ربح سال بعد جبران نمی شود و ربح سال بعد‎ ‎در زاید بر مؤونه خمس دارد.

[سؤال 4019]‏ ‏ ‏ 1994‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏شخصی پنج میلیون تومان داشته، در وسط سال خود، سه میلیون از آن را به عیال‏‎ ‎‏خود بخشیده که بعداً بچه های او بزرگ شدند کم کم جهیزیه برای آن ها هم تهیه نماید؛‏‎ ‎‏ولی فعلاً به عنوان قرض الحسنه از عیال خود سه میلیون را گرفته با دو میلیون خود،‏‎ ‎‏مشغول کسب است؛ آیا این سه میلیون خمس دارد یا ندارد؟ چنانچه ممکن است‏‎ ‎‏برای این شخص، جوابی مرحمت شود که تکلیفش روشن شود.‏

بسمه تعالی، به ترتیبی که نوشته اید، مبلغ مزبور خمس دارد.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 91

[سؤال 4020]‏ ‏ ‏ 1995‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏

‏محضر مبارک زعیم عالی قدر حضرت آیت الله‌ امام خمینی، دام ظله ‏

‏محترماً؛ به عرض عالی می رسانم: قطعه زمینی است که برای تأمین منزل خریداری‏‎ ‎‏شده، و فعلاً تصمیم گرفته ایم این زمین را بفروشیم جهت خرید منزل؛ ولی این پول به‏‎ ‎‏مقدار خرید منزل نیست. آیا می توانیم تا هنوز سال مالی ما نرسیده پول زمین یا خود‏‎ ‎‏زمین را به همسر یا فرزندمان هبه کنیم یا نه؟ نظر مبارکتان را مرقوم فرمایید.‏

بسمه تعالی، هبه مانع ندارد. ولی اگر زمین از درآمد و حقوق بدون دادن‎ ‎خمس تهیه شده، با فروش، خمس پول آن را باید بپردازید و همچنین اگر‎ ‎هبۀ خود زمین زاید بر شأن یا برای فرار از خمس باشد باید خمس زمین‎ ‎داده شود.

[سؤال 4021]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2311

‏3. شخصی از نظر نداشتن منزل مسکونی در مشقت است؛ ارباح به دست آمدۀ‏‎ ‎‏خود را قبل از فرا رسیدن سال به زوجۀ خود می بخشد تا چنانچه به حد کافی رسید‏‎ ‎‏منزل مورد نیاز خود را بتواند تهیه نماید. بفرمایید در این مورد، اشکالی هم وارد است‏‎ ‎‏یا خیر؟ و آیا خمس به زوجه یا زوج تعلّق می گیرد یا نمی گیرد؟‏

بسمه تعالی، در فرض مزبور باید خمس بدهد.

[سؤال 4022]‏ ‏ ‏ 1996‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏قم، دفتر حضرت امام خمینی مدّ ظله العالی، سلام علیکم‏

‏احتراماً نظر و فتوای حضرت امام را در مسائل زیر بیان فرمایید.‏

‏1. اگر خمس مقداری پول داده شود و این پول تا شش ماه در بانک باقی بماند و‏‎ ‎‏سپس خرج شود آیا می توان آن ها را از حساب سال آینده کسر نمود و به عبارت دیگر‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 92

‏می توان آن را به عنوان پول مخمس از سود و سرمایه سال بعد حساب کرد؟‏

بسمه تعالی، پول مخمس خرج شده از سود سال کسر نمی شود.

‏2. اگر خمس گوساله ای داده شود که مثلاً آن گوساله 20000 ریال ارزش دارد و در سال آینده که گوساله‏‎ ‎‏بزرگ می شود و به صورت گاو در می آید و قیمت آن 50000 ریال می شود، آیا باید خمس زیادی قیمت‏‎ ‎‏گوساله را پرداخت کرد یا به طور کلی گوساله دیگر خمس ندارد؟‏

بسمه تعالی، در فرض مرقوم اگر برای فروش نباشد نموّ عین و ترقی قیمت خمس ندارد.

‏3. تخم مرغ مرغ نجاست خوار در موقع نجاست خواری آن پاک است یا نجس؟ همچنین در آن سه روز‏‎ ‎‏که غذای پاک به او داده می شود تخم مرغ آن چه صورت دارد؟‏

بسمه تعالی، حکم مرغ نجاست خوار را دارد و حرام است، ولی نجس نیست.

‏4. تدریس قرآن توسط مرد به زن یا زن به مرد جایز است یا خیر؟‏

بسمه تعالی، اشکال ندارد ولی رعایت حجاب واجب لازم است.

‏5. اگر چند نهال بکاریم و خمس آن ها را بدهیم سال بعد که به صورت باغ بزرگی در می آید و قیمت آن‏‎ ‎‏خیلی بالا می رود آیا زیادی قیمت خمس دارد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، در فرض مرقوم خمس ندارد.

‏6. اگر کسی عقیده داشته باشد که تمام کارهایی که در دنیا انجام می گیرد همه به اذن خدا می باشد و‏‎ ‎‏همه مقدر از طرف ذات احدیت می باشند و آنچه را که انسان انجام می دهد در انجام آن مختار است و‏‎ ‎‏فاعل فعل خود می باشد، ولی این عملی که انجام می دهد در حد یک وظیفه است که اگر وظیفه اش را‏‎ ‎‏خوب انجام دهد خوب و اگر بد انجام دهد بد می باشد. و ضمناً به عبارت دیگر تمام کارها اعم از‏‎ ‎‏خوب و بد تقدیر است از طرف خدا، یعنی معین است کما این که انسان در انجام آن ها مجبور نیست و‏‎ ‎‏با اختیار خود آن ها را انجام می دهد این عقیده چه صورت دارد؟ ‏

بسمه تعالی، در این گونه امور اعتقاد تفصیلی لازم نیست و چنانچه به نحو اجمال اعتقاد بما هو‎ ‎الواقع داشته باشد کافی است.

[سؤال 4023]‏ ‏ ‏ 1997‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 26 / 1 / 1361‏

‏دفتر محترم حضرت آیت الله‌ العظمی نایب الامام خمینی ایّده الله‌، سلام علیکم ‏

‏حدود دو ماه قبل نامه ای با پست سفارشی از شیراز خدمت حضرت امام فرستادم‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 93

‏و تا به حال جوابی دریافت نکرده ام. خواهشمند است در این مورد تحقیق فرمایید،‏‎ ‎‏ضمناً نامۀ مزبور حاوی یک مسأله شرعی و دو موضوع مهم دیگر است که مسألۀ اول‏‎ ‎‏آن با یک توضیح اضافی ذکر می گردد.‏

‏من که مقلد شما هستم و حقوق دولتی می گیرم در مسألۀ خمس به فتوای حضرت‏‎ ‎‏آیت الله‌ العظمی آقای حکیم به این صورت عمل می کنم که اگر سال اول مثلاً 2000‏‎ ‎‏تومان موجودی دارم 400 تومان آن را خمس می دهم و 1600 تومان بقیّه معمولاً با‏‎ ‎‏درآمد ماه های دیگر مخلوط می شود و در سال بعد اگر موجودی مثلاً 3000 تومان‏‎ ‎‏باشد، موجودی مخمس سال قبل (1600 تومان) را از آن کسر نموده و از باقیماندۀ آن‏‎ ‎‏خمس می دهم. آیا با فتوای آیت الله‌ حکیم این عمل صحیح است یا خیر؟ و چنانچه‏‎ ‎‏صحیح نیست نسبت به آنچه تا به حال عمل کرده ام تکلیف چیست؟ ضمناً نظر مبارک‏‎ ‎‏خودتان را نیز در این موارد بفرمایید. «توضیح دیگر: گاهی در بین سال چنین پیش‏‎ ‎‏آمده که در آخر یک ماه حقوق مربوط به همان ماه هنوز دریافت نشده و مبلغ دیگری‏‎ ‎‏هم از موجودی مخمس آن سال در دست نیست».‏

بسمه تعالی، در این فرض نمی تواند کسر کند و برای تصفیه حساب به یکی‎ ‎از وکلای مسلّم الوکاله این جانب مراجعه کنند و مطلب را با او بگویند.

[سؤال 4024]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2191

‏3. یک نفر مقداری پول دارد و خمس آن ها را داده است. این پول را تا مدتی از‏‎ ‎‏سال یعنی شش ماه در اختیار دارد و سپس آن پول را خرج می کند و در آخر سال از‏‎ ‎‏درآمد خود مقداری پول پس انداز می کند، آیا می تواند پول مخمس سال قبل را از آن‏‎ ‎‏کسر کرده و خمس مابقی را بدهد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، نمی تواند کسر کند و باید خمس پس انداز را بدهد.

[سؤال 4025]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 5501

‏3. زارعی اول سال او موقع تصفیه محصولات است. مثلاً در این موقع 50 خروار‏

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 94

‏جنس دارد که 10 خروار آن خمس است و می دهد و بقیه را هم فرضاً مصرف می کند.‏‎ ‎‏در سال آینده چنین روزی از سال گذشته چیزی ندارد؛ ولی محصول جدید را دارد.‏‎ ‎‏اکنون باز هم باید خمس موجود را بدهد و همچنین است در سال های بعد، یا این که‏‎ ‎‏آن مقدار که سال گذشته تخمیس شده بود خمس ندارد؟ اگر چیزی زیادتر از سال‏‎ ‎‏گذشته دارد، خمس دارد؟‏

بسمه تعالی ، هرچه در آخر سال اضافه بماند خمس دارد.

[سؤال 4026]‏ ‏ ‏ 1998‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مبارک حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی‏

‏1. اگر چنانچه کسی مثلاً ده هزار تومان پول دارد و خمس و‏‎ ‎‏زکات آن را داده‏‎ ‎‏است، اگر محتاج به این ده هزار تومان شد و برداشت خرج کرد و در وسط سال، این‏‎ ‎‏ده هزار تومان را سرجایش گذاشت، آیا این پول، خمس و زکات دارد یا نه؟‏

بسمه تعالی، اگر پول جدید، از درآمد کسب و حقوق است، باید خمس آن‎ ‎را بدهد.

‏2. اگر کسی در رکعت سوم یا چهارم عمداً تسبیحات اربعه را دو مرتبه بگوید، آیا نمازش چه صورت‏‎ ‎‏دارد؟ ‏

بسمه تعالی، اشکال ندارد.

‏خدایا خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار‏

[سؤال 4027]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 2182

‏3. مقداری شی ء مخمس را با همان مقدار از محصول تازه تعویض می کند. (هر دو‏‎ ‎‏مال خودش است) آیا عوض، مخمس محسوب است یا خیر؟‏

بسمه تعالی، آنچه از مخارج سال، از درآمد و محصول زیاد بیاید، باید‎ ‎تخمیس شود.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 95

[سؤال 4028]‏ ‏ ‏ 1999‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏دفتر امام خمینی مدّ ظله العالی‏

‏احتراماً؛ صندوق قرض الحسنه سازمان قند و شکر از اردیبهشت ماه 60 فعالیت‏‎ ‎‏خود را برای مدت نامحدودی آغاز نموده و به موجب اساسنامه، جهت تأمین‏‎ ‎‏هزینه های خود و بالا بردن توان مالی صندوق می تواند فعالیت انتفاعی داشته باشد. در‏‎ ‎‏یک سال گذشته، از محل تأسیس فروشگاه درآمدی حاصل شده که تماماً به حساب‏‎ ‎‏سرمایه (اندوخته) صندوق منظور گردیده است و به موجب اساس نامه، هنگام انحلال‏‎ ‎‏دارایی صندوق با تصویب هیأت امنا در اختیار یکی از مراجع مشهور تقلید قرار‏‎ ‎‏خواهد گرفت و یا با نظر مرجع مذکور، تمام یا قسمتی از آن به یکی از مراکز خیریه‏‎ ‎‏داخل کشور واگذار خواهد شد. لذا خواهشمند است نظر آیت الله‌ العظمی امام‏‎ ‎‏خمینی، مدّ ظله العالی را در مورد سؤالات زیر استفتا و اعلام فرمایید:‏

‏1. آیا خمس بر درآمد پس از کسر تمام مخارج حاصل از فعالیت انتفاعی تعمیم‏‎ ‎‏پیدا می کند؟ ‏

‏2. در صورت تعمیم، محل مصرف آن را تعیین فرمایید؟ ‏

‏طول عمر حضرت عالی را از خداوند خواستارم. ‏

بسمه تعالی، اگر صندوق مذکور مطابق شرع عمل کند و از کسب حلال نفع‎ ‎ببرد، باید خمس منافع را بپردازد و می توانند خمس را به حساب شمارۀ‎ ‎هزار مؤسسه تعاونی اسلامی قم حواله نمایند. 

[سؤال 4029]‏ ‏ ‏  ‏---->‏ ‏ 6931

‏4. بر فرض عدم اشکال تصرف و کفایت، آیا سود پیدا شده از پول های امانتی‏‎ ‎‏خمس دارد؟‏

بسمه تعالی، بنا بر احتیاط واجب باید تخمیس شود.


استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 96

[سؤال 4030]‏ ‏ ‏ 2000‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 21 / 7 / 1362‏

‏محضر مبارک رهبر کبیر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت‏‎ ‎‏آیت الله‌ العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی‏

‏صندوق های قرض الحسنه ای که معاملات تجاری انجام می دهند، در رأس سال‏‎ ‎‏پس از وضع مخارج، آیا ماندۀ سودشان خمس دارد یا خیر؟ در صورتی که سهام‏‎ ‎‏نیست که مربوط به اشخاص باشد، بلکه سرمایۀ صندوق افزایش می یابد.‏

بسمه تعالی، با مراجعه به حاکم شرع باید خمس آن داده شود.

 

استفتائات امام خمینی (س)ج. 4صفحه 97