فلسفه عالی در اندیشه امام خمینی
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : ارشادی‌ نیا، محمدرضا

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1378

زبان اثر : فارسی

فلسفه عالی در اندیشه امام خمینی

‏ ‏

فلسفه عالی در اندیشه امام خمینی

محمدرضا ارشادی نیا

‏ ‏

‏عنوان این نوشتار (فلسفه عالی) از بیانات حضرت امام أخذ شده است و هدف از آن‏‎ ‎‏بیان گرایش عمیق امام به این نوع از فلسفه است که خود مکتبی عمیق در فلسفه اسلامی‏‎ ‎‏است و از سوی بنیان گذار اصلی این دیدگاه، یعنی صدرالمتألهین به «حکمت متعالیه»‏‎ ‎‏موسوم گشته است.‏

‏مطالبی که در این نوشتار آمده است به دو بخش عمده تقسیم می گردد: مباحثی‏‎ ‎‏دربارۀ معرفت شناسی و مباحثی در هستی شناسی و الهیات بالمعنی الاخص، مطاب مهم‏‎ ‎‏بیان شده فهرست وار چنین است: ‏

‏1) کلیات‏

‏ژرفای اندیشۀ امام؛ آثار گرانقدر امام؛ رازگوی درّ مکنون در تفسیر متون؛ اتهام یونانی‏‎ ‎‏بودن فلسفه اسلامی معارف قرآنی در بین معارف بشری بی سابقه بوده است.‏

‏حکمای مشایی و بازار بی رونق مشی یونانی گرایی؛ حکمای متعالی غواص اسرار‏‎ ‎‏معارف قرآنی؛ حکمت متعالیه و تفسیر متون دینی؛ بیان یک مبنا در حکمت متعالیه و‏‎ ‎‏کارساز بودن آن در اسرار  قدسی و اصول اعتقادی.‏

‏2) مباحثی در باب معرفت شناختی‏

‏تعریف حکمت در دیدگاه امام؛ ادراکات یا درکات؛ میزان علم حقیقی؛ فلسفۀ عالی و‏‎ ‎‏فلسفه عامی؛ حوزۀ تفسیر به رأی احکام ظاهری است؛ تفکر در قرآن تفسیر به رأی‏‎ ‎‏نیست؛ معرفت دینی از تفکر در قرآن حاصل می شود؛ بسنده به ظاهر قرآن تقصیر در‏‎ ‎‏باب معرفت است؛ بسنده به باطل غلو و افراط در باب معرفت است؛ جمع بین ظاهر و‏‎ ‎‏باطن مطلوب است؛ تنزیل قرآن از حضرت غیب تا مقام شهادت؛ معنای تنزیل، تعبیر‏‎ ‎


کتابچکیده مقالات کنگره امام خمینی(س) و اندیشه حکومت اسلامیصفحه 22

‏تأویل و مراتب هفت گانه تنزیل و تأویل؛ هفت یا هفتاد یا هفتاد هزار بطن قرآن؛ انسان‏‎ ‎‏کامل راسخ در علم است و عالم به جمیع مراتب تأویل؛ نشأه عقلی  انسان و نقش علوم‏‎ ‎‏عقلیه در کمال نشأه عقلی؛ نقش عقل و علوم عقلی در معرفت شناختی دینی و سه نظریه‏‎ ‎‏جبر و تفویض و اعتدال دربارۀ آن.‏

‏از کدام معرفت حاصل می آید: تفکر محض یا همراه خودسازی؛ عجز از ادراک یا‏‎ ‎‏ادراک عجز؛ علم حصولی و فکر قدم اول است؛ گذر از علم حصولی و وصول به مشاهده‏‎ ‎‏حضوری؛ اکتناه وجود یا مشاهده حضوری؛ لقاءالله؛ قرب فرائض و نوافل؛ خلاصۀ سخن‏‎ ‎‏و بررسی این بحث در کلام امام.‏

‏3) مباحث هستی شناسی‏

‏تبیین وحدت و کثرت راه گشای بسیاری از معماها؛ انانیت استقلالی و افتقاری، کثرت‏‎ ‎‏استقلالی و افتقاری؛ تفاوت حکیم و عارف در وجوب غیری؛ تفاوت وحدت گرایی و‏‎ ‎‏کثرت گرایی در باب صادر اول؛ تفسیر توحید افعالی با جمع بین وحدت و کثرت و تفسیر‏‎ ‎‏آیه شریفه «قل کل من عندالله....».‏

‎ ‎

کتابچکیده مقالات کنگره امام خمینی(س) و اندیشه حکومت اسلامیصفحه 23