کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره)
نقد و نکوهش قیل و قال مدرسی و عرفان اصطلاحی در اشعار و آثار امام‌ خمینی
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: مقاله

پدیدآورنده : حسین پور، علی

محل نشر : قم

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1382

زبان اثر : فارسی

نقد و نکوهش قیل و قال مدرسی و عرفان اصطلاحی در اشعار و آثار امام‌ خمینی

‏ ‏

‏ ‏

‏ ‏

  نقد و نکوهش قیل و قال مدرسی و عرفان اصطلاحی (حجاب‎ ‎اکبر) در اشعار و آثار امام خمینیدکتر علی حسین پور

‏ ‏

‏ ‏

‏یکی از مضامین و مفاهیم پر تکرار در اشعار عارفانه حضرت امام‏‎ ‎‏خمینی(ره)، مسأله نقد و نکوهش اشتغال به قیل و قال ها و جرّ و‏‎ ‎‏بحث های ملال آور مدرسی و سرگرم شدن و دل خوش کردن به ظواهر‏‎ ‎‏الفاظ و اصطلاحات پر زرق و برق فلسفی و عرفانی و غافل ماندن از‏‎ ‎‏حقیقت علم و عرفان و روح و باطن آن است.‏

‏ ‏

‏از درس و بحث مدرسه ام حاصلی نشد.‏

‎ ‎‏کی می توان رسید به دریا زاین سراب‏

‏ ‏

‏هر چه فراگرفتم و هرچه ورق زدم‏

‎ ‎‏چیزی نبود غیر حجابی پس حجاب‏

‏ ‏

‏این مضمون و درونمایه،  چنان در اشعار عرفانی حضرت امام(ره)‏‎ ‎‏بازتاب وسیعی یافته است که به مطلبی محوری و مبنایی تبدیل شده و در‏‎ ‎‏سبک شناسی شعر او، در « سطح فکری و محتوایی» می توان آن را چونان‏‎ ‎‏مؤلفه و مختصه ای اساسی تلقی کرد.‏

‏این دورن مایه  در بسیاری  از نامه های عارفانه امام(ره) به خواص‏‎ ‎‏اصحابش و همین طور در بسیاری از کتب عرفانی او، همچون «شرح چهل‏‎ ‎‏حدیث»، «پرواز در ملکوت»، «سرالصلوه» و. . . تکرار شده و بر آنها  تأکید‏‎ ‎‏گردیده است. از این رو، از همین مکاتیب و کتب می توان در تبیین دقیق تر‏‎ ‎‏و عمیق تر دیدگاه حضرت امام(ره) نسبت به آفات و حجب علم آموزی و‏‎ ‎

مجموعه آثار کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره) ـ جلد 15چکیده مقالات کنگرهصفحه 304

‏اصطلاح اندوزی بهره گرفت و بدین وسیله، مجملات دیوان اشعار او را در‏‎ ‎‏این زمینه به تفصیل بررسی  کرد.‏

‏امام(ره) بارها و بارها در این اشعار و آثار بیان می کند که اگر انگیزه و‏‎ ‎‏هدف، الهی نباشد، انبوه کتب تنها بر حجم حجب می افزاید. از این رو، باید‏‎ ‎‏در رفع حجب کوشید نه در جمع کتب. او عرفانی که صرفاً جنبه سرگرم‏‎ ‎‏شدن به الفاظ و اصطلاحات پر طمطراق عرفانی را داشته باشد، عرفان‏‎ ‎‏اصطلاحی می خواند و آن را چون عارفان راستین پیشین، « حجاب اکبر»‏‎ ‎‏می داند. ایشان همواره به طالبان و سالکان هشدار می دهد که اگر هدف آنها‏‎ ‎‏از تحصیل علم و عرفان، انگیزه های نفسانی، دنیا خواهی و معیشت طلبی،‏‎ ‎‏ستیزه جویی با عالمان و سلطه طلبی بر عامیان و نظایر آن باشد، علوم و‏‎ ‎‏اصطلاحات عرفانی نه تنها آنها را به حقیقت نزدیک نمی کند که آنها را از‏‎ ‎‏«حجب صغار» به «حجب کبار» می کشاند و در این صورت، چه بسا جهل،‏‎ ‎‏از چنین علومی برتر و نافع تر باشد:‏

‏علمی  که جز اصطلاح و الفاظ نبود‏

‏جز تیرگی و حجاب، چیزی نفزود‏

‏هر چند تو حکمت الهی خوانی اش ش‏

‏راهی به سوی کعبه عاشق ننمود‏

‏ ‏

‎ ‎

مجموعه آثار کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره) ـ جلد 15چکیده مقالات کنگرهصفحه 305