آزادی در اندیشۀ سیاسی امام خمینی(س)

امام(س) بر خلاف تلقی رایجی که دموکراسی را در برابر اقتدارگرایی و خودکامگی می نشاند، دموکراسی را در برابر استبداد، دیکتاتوری و ظلم قرار می دهند و بدین وسیله و با تأکید بر قانون مداری حکومت اسلامی از خطر دیکتاتوری اکثریت منتخب جلوگیری می نمایند.

عناوین مطالب مقالات

رئالیسم سیاست خارجی در اندیشه و الگوی رفتاری امام خمینی

رئالیسم سیاست خارجی در اندیشه و الگوی رفتاری امام خمینی

سیاست خارجی ایران در دوران بعد از پیروزی انقلاب ایران، به گونه مشهودی، تحت تأثیر رویکردهای سـیاسی و نـگرش امـام خمینی قرار گرفته است. بررسی رویکردهای امام خمینی (س) در این زمینه نشان می دهد که ایشان نـمادهای قدرت سیاسی را به عنوان ضرورت اجتناب ناپذیر کشور می دانست؛ چنانکه رویکردهای استراتژیک و سیره عـملی ایشان را می توان به عـنوان زیـربنای سیاست خارجی ایران در دهه اول انقلاب اسلامی دانست. مؤلف بر طبق چنین شاخصهایی، تلاش خواهد کرد، الگوی رفتاری امام خمینی را در حوزه سیاست خارجی و براساس نمادهایی از رئالیسم سیاسی مورد بررسی قرار دهد؛ در ایـن راستا، سیاست خارجی ایران در دوران امام خمینی به عنوان متغیّر وابسته محسوب می شود، در حالی که رویکرد رئالیستی در نگرش و رفتار امام خمینی را می توان به عنوان متغیّر مستقل در نظر گرفت. بنابراین فرضیّه مقاله حـاضر بـر این امر تأکید دارد که سیاست خارجی ایران در دهه اول انقلاب تحت تأثیر رویکرد رئالیستی امام خمینی قرار داشت.

امام خمینی بسیج، استراتژی دفاع همه جانبه

امام خمینی بسیج، استراتژی دفاع همه جانبه

حتی در شرایط باز سازی نـیروهای مـسلح، بـاید بزرگترین توجه را به بازسازی نیروها، استعدادها، انتقال تجارب نظامی و دفاعی به کلیه آحاد ملت و مـدافعان انقلاب باشد. چرا که در هنگامه نبرد مجال پرداختن به همه جهات قوت ها، ضـعف ها و طرحها و برنامه ها و در حـقیقت تـرسیم استراتژی دفاع همه جانبه نبوده است. ولی در شرایط عادی باید با سعه صدر و به دور از حب و بغض ها به این مسایل پرداخت و از همه اندوخته ها و تجربه ها و استعدادها و طرحها استفاده نموده و در جذب هر چه بیشتر نـیروهای مؤمن به انقلاب همت گماشت و تجارب را به دیگران منتقل ساخت و در تجهیز کلیه آحاد و افراد این کشور و بر اساس اصول و فرمول خاص دفاع همه جانبه و تا رسیدن به تشکل واقعی و حقیقی بـسیج و ارتـش بیست میلیونی کوشش نمود». امام خمینی (س)

امام خمینی، انقلاب اسلامی و شالوده شکنی سیطره گفتمان های رسمی در حوزه سیاست  انقلاب اسلامی انقلاب معنویت، عقلانیت و عدالت

امام خمینی، انقلاب اسلامی و شالوده شکنی سیطره گفتمان های رسمی در حوزه سیاست انقلاب اسلامی انقلاب معنویت، عقلانیت و عدالت

افتخار مسلمانان است که در میان ادیان توحیدی، اسلام تنها دینی است که به آموزه های انبیاء گذشته اعتقاد داشته و هـیچ دینـی را مورد تردید و انکار قرار نمی دهد و تنها دینی است که به ادیان گذشته به دیده احترام و تأیید نگریسته و پیامبران ادیان گذشته را پیامبران بر حق قلمداد می کند. از نظر اسلام ریشه همه ادیان الهی یکی است. انسان از این جـهت هـبوط کرد و اسیر طبیعت شد که آزادی و در جوار قرب الهی بودن خود را با انتخابی از دست داد که متأثر از پنداشته های او بود. انسان پنداشته ها را بر دانشی که خداوند به او تعلیم داده بود و محصول عقل و مقام خلیفه الهی انسان بـود تـرجیح داد و هبوط کرد. پنداشته ها محصول نفس انسان است و انسانی که اسیر پندارها می شود هبوط می کند. انسان با هبوط خود اولین چیزی را که از دست می دهد آزادی است. انسانی که آزادی خود را از دست می دهد آماده است تا اسـیر دسـت هـر کس و هر چیزی شود. ابـتدا اسـیر طـبیعت می گردد و سپس اسیر خاک، خون، نژاد، دارایی، مال، قدرت، ثروت، زن و فرزند و از همه مهم تر اسیر پندارها و پنداشته هایی که به تمام این اشیا تعلق دارد و در زبان دین بـه آنـ دنـیا گفته می شود.

نقش امام خمینی در احیای هویت فرهنگی سیاسی مسلمانان

نقش امام خمینی در احیای هویت فرهنگی سیاسی مسلمانان

خلاءهای عمیق فکری، فرهنگی و سیاسی قرن حاضر و ضرورت پاسخگویی به آنها اقتضای آنـ را دارد کـه حـقیقت هستی را بر اساس رهیافت عقلانی به انسان معاصر نشان دهند تا او بتواند در سایه سار آن نـیازهای روحی و روانی خود را تأمین کند. همچنین بتواند دولتی را تشکیل دهد که انسان را مـظهر عالیترین جلوة خداوندی، کـه دارای روح کـرامت و بزرگواری است، بداند. در چنین حکومتی، روح معنویت و عدالت و صلح و مساوات در کالبد همه جامعه دمیده می شود، آحاد اجتماعی در آن نقش اساسی و سازنده ای برعهده دارند و رأی آنان در سرنوشت خویش تأثیرگذار است. در چنین دولتی که منبعث از مـردم است کارگزاران دولت بر اساس مهر و محبت عمل می کنند و خود را نماینده مردمی می دانند که آنان را برگزیده اند تا منویات و مقاصد آنها را به انجام برساند. در عصر ما، امام خمینی (س) چنین هویتی را احیا کرد و نـظریه های بـرگرفته از روح دین را به جهان تشنه چنین فرهنگی ارائه داد. در نوشتار حاضر کوشش شده است تا به مقدار مجال، تأثیر امام خمینی (س) بر احیای چنین هویت فرهنگی سیاسی بر مبنای عزت و حکمت و مصلحت مـسلمانان تـبیین گردد.

امام خمینی از منظر دانشمندان جهان

امام خمینی از منظر دانشمندان جهان

سخن گفتن در مورد ابعاد شخصیت و اندیشه های تابناک امام خمینی (س) رهبر بـزرگ جـهان اسـلام در عصر حاضر و پدید آورنده مهم ترین حادثه قرن بیستم کاری بس دشوار است. حضرت امام خمینی (س) به عنوان فقیهی ژرف نگر و حکیمی خردمند و سیاستمداری دورانـدیش و عـارفی الهی، توانسته بود در پرتو مناجات های شبانه و توکل و معرفت و اخلاص، به منبع نورانیت الهی و اقیانوس بی کران عرفان و معنویت متصل گردد. به همین دلیل دست یابی به افق اندیشه های این شـخصیت عـظیم برای اندیشمندان اگر غیر ممکن نباشد، آسان نخواهد بود.

امنیت ملی در اندیشه و عمل امام خمینی

امنیت ملی در اندیشه و عمل امام خمینی

تأکید بر اینکه اندیشه سیاسی امام (س) به علت «بـه روز بـودن» و بـهره مندی از مبانی استدلالی و عقلی لازم، به گونه ای است که از توان بالایی برای پاسخ گویی به مسایل روز و نوین دارد؛ اقـدام به طرح سؤال نموده است. امام (س) در مقام یک رهبر سیاسی چگونه امنیت مـلی را تعریف و در عرصه خارجی عـملیاتی نموده اند؟ بـرای پاسخ گویی به این سؤال نویسنده با تفکیک بین دو بعد نظری و عملی امنیت ملی و طراحی چارچوب تئوریک مناسب برای این معنا که مبتنی بر مطالعات نوین امنیتی است؛ از وجود دو تصویر امنیتی نـزد امام (س) سخن به میان آورده است. در بعد نظری دیدگاه ها و اصول مورد قبول امام (س) حکایت از آن دارد که ایشان قائل به الگوی «واگرایی متعهدانه» بوده اند که در آن بین دو اصل تکثرگرایی سیاسی ـ اجتماعی و التزام به اصـول بـنیادین نظام جمع می شود. این الگو بدیل مناسبی برای دو الگوی یکسان سازی و هرج و مرج گرایی است که از حیث نظری امام (س) نسبت به نقد آنها اقدام نموده اند. اما در عرصه عملی، امام (س) به عـلت شـرایط ویژه جامعه ایران در آغاز پیروزی انقلاب اسلامی ـ که دلالت بر بروز کانون های ناامنی در داخل و خارج ایران دارد ـ استراتژی چند مرحله ایی را برای ایجاد ثبات و امنیت پیشه نموده اند که رکن نخست آن را قبض مـحوری در مـراجعه ی با هرج و مرج گرایی سال های آغازین جمهوری اسلامی شکل می دهد.

اندیشه سیاسی آیت الله شاه آبادی و نقش آن در اندیشه سیاسی امام خمینی

اندیشه سیاسی آیت الله شاه آبادی و نقش آن در اندیشه سیاسی امام خمینی

در یک مقایسه کلی و اجمالی می توان نتیجه گرفت، در این دو عزیز گرانمایه و فرزانه، سه بُعد عرفان، فقاهت و سیاست چنان در هم گره خورده و در هم تنبیده شده است که نمی توان هیچ بـُعدی از ایـن سه بـُعد را، منفصل از دو بُعد دیگر مورد ارزیابی و سنجش قرار داد، اگرچه این هرم سه بُعدی در آن استاد بزرگ، به صورت مـجمل مشاهده می شود که به وسیله فرزند یگانه اش، در چهره ای تفصیلی، متبلور و شـکوفا گـشته اسـت و اینجاست که به یاد می آوریم این سخن امام راحل را: «ایشان (مرحوم شاه آبادی)، صرف نظر از جنبه فقاهت، فـلسفه، عـرفان که کم نظیر بودند، در سیاست نیز کم نظیر بودند.»

ولایت فقیه، ولایت الهی، مردمی نقدی بر مقاله منشأ مشروعیت حکومت در اندیشه سیاسی اسلام و امام خمینی

ولایت فقیه، ولایت الهی، مردمی نقدی بر مقاله منشأ مشروعیت حکومت در اندیشه سیاسی اسلام و امام خمینی

منشأ مشروعیت حکومت در اندیشه سیاسی اسلام و امام خمینی» عنوان مقاله ای است کـه بـخش دوم و پایـانی آن را در این شماره مجله آورده ایم. چنان که در بخش نخست آمد، نویسنده در مقام دفاع از مبنای نصب در ولایـت فقیه به طرح ادله و خدشه در ادله طرفداران مبنای انتخاب می پردازد. در شماره پیش و همرا ه با مـقاله یاد شده، نقد آن را نـیز آوردیـم. آنچه می خوانید بخش دوم نقد است که به ارزیابی بخش دوم آن مقاله که در همین شماره آمده می پردازد. طبیعی است که پرونده این بحث همچون دیگر مباحث علمی همواره گشوده است و مـجله نیز آماده انعکاس دیدگاههای مختلف می باشد.

نخستین پیروزی نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی

نخستین پیروزی نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی

پیرو مـخالفت های مـراجع عـظام و نیز اعتراض های شدیداللحن امام خمینی با وجود آنکه در آن ایام نوعی سیاست گریزی در میان جامعه اسلامی رواج یـافته و اختناق شدیدی به فضای اجتماعی کشور حاکم بود ، چون این موضع گیری ها با مـذهب و دیانت پیوند داشت، مـوج خـشم و نارضایتی را در میان مردم سراسر ایران برانگیخت. گستردگی خروش مقدس مردم برای کارگزاران رژیم دور از انتظار بود. از آن سو با وجود آنکه متن تلگراف هایی که برای شاه ارسال شدند، آرام و معتدل بود و مطالب آن از نظر خـیرخواهی مطرح شده بود، پاسخ شاه اهانت آمیز و دور از خردمندی و ادب و احترام بود. او در تلگراف ۲۴ مهر ۱۳۴۱ ش خود که پس از چند روز تأخیر به مخابره آن اقدام کرد و مخاطب آن علمای بلندپایه حوزه بودند، آنان را حجت الاسلام خطاب کرد تا با ایـن شـیوه ابلهانه، مقام معنوی و منزلت علمی آنان را پایین آورد.

نظری بر نقدهای شهید خمینی بر مقدمات پاسخ ابداعی امام خمینی به مسأله ضد

نظری بر نقدهای شهید خمینی بر مقدمات پاسخ ابداعی امام خمینی به مسأله ضد

یکی از مباحث علم اصول بحث ضد است. امام خمینی در جواب به شبهه مـعروف بـحث ضـد، مقدمات هفت گانه ای را طرح کرده اند که مقدمه پنجم آن، بحث خطابات قانونیه است. ایشان در صدد هستند بـا چینش این هفت مقدمه، شبهه مذکور را ــ که مختصراً مورد اشاره قرار خواهد گـرفت ــ پاسخ دهند. این پاسـخ کـه به تعبیر مرحوم شهید مصطفی خمینی، راه حل ابداعی حضرت امام خمینی است، توسط این شهید بزرگوار مورد بررسی قرار گرفته است. ایشان در کتاب تحریرات فی الاصول ضمن بررسی این مبحث، و پذیـرش نتیجه آن به شدت نسبت به ذکر هفت مقدمه برای پاسخ به این شبهه اشکال کرده اند.

بررسی اصل تقدم تزکیه بر تعلیم برداشتی از دیدگاه های تربیتی حضرت امام خمینی

بررسی اصل تقدم تزکیه بر تعلیم برداشتی از دیدگاه های تربیتی حضرت امام خمینی

در آغاز به علّت انتخاب این موضوع از دیدگاه حضرت امام خمینی (س) اشـاره و سـپس بـه عنوان مقدمه ورود به بحث، تعریف واژه های تزکیه و تعلیم (پرورش و آموزش) و اصول تعلیم و تربیت آورده می شود. اصل بـحث نیز در سه بخش با عنوانهای: کلیات، نقش مثبت اعمال این اصل، زیان نـاشی از عدم اعمال این اصـل در نـظام تعلیم و تربیت، مورد بحث قرار گرفته، در پایان نتیجه گیری مختصری به عمل خواهد آمد.

اصل شرطیت قدرت در تکالیف و تأثیر آن بر اندیشه سیاسی امام خمینی

اصل شرطیت قدرت در تکالیف و تأثیر آن بر اندیشه سیاسی امام خمینی

در این مقاله بر آنیم تا با نگاه بـه یکی از مسائل اصولی، ضمن آنکه نظر حضرت امام خمینی (س) را در مورد آن بررسی می کنیم بـه تأثیر مبانی اصولی آن بـزرگوار در حـوادث و جریانات انقلاب اسلامی اشاره نماییم. نگارنده ضمن اعتراف به عجز علمی خویش، امیدوار است این سطور فتح بابی باشد در یافتن ردّ پای اصول فقه شیعه در سیره معمار انقلاب شکوهمند اسلامی.

امام خمینی، انقلاب اسلامی و شالوده شکنی سیطره گفتمان های رسمی در حوزه سیاست

امام خمینی، انقلاب اسلامی و شالوده شکنی سیطره گفتمان های رسمی در حوزه سیاست

هـدف انقلاب اسلامی ایران تنها دگرگونی صورت قدیم نظام سلطنتی نبود، بلکه می خواست کـل ساختار اجتماعی ایران را قـبل از انـقلاب نابود کند. بنابراین ضروری بود که علیه همه قدرت های تثبیت شده در چنین جامعه ای به مبارزه بر خاسته و همه امتیاز های به رسمیت شناخته شده برای بسیاری از جریان ها، افکار و اندیشه ها را براندازد و به کار هـمه تشریفات پادشاهی و شاخصه های سلطنتی پایان دهد و شیوه های زندگی و میثا ق های جدیدی را بنا نهد.

ملاک معناداری حروف از دیدگاه زبان شناسی و اصولی با رویکردی به آرای امام خمینی

ملاک معناداری حروف از دیدگاه زبان شناسی و اصولی با رویکردی به آرای امام خمینی

در مباحث مربوط به زبان، چگونگی ارتباط لفظ و معنا از دیرباز در منطق ارسطویی و امروزه در فلسفة تحلیلی و فلسفة زبـان بحث و کنکاش شده است. در این میان جمهور اندیشمندان به جنبة قراردادی رابطه لفظ و معنا نظر داده اند و ملاک معناداری را وضع می دانند. حروف به عنوان یک قسم از اقسام کلمه بیشترین مباحث را به خـود اخـتصاص داده است. زیرا حروف نقش غیرقابل انکار در تعقل و تکلم انسانی دارد که نمی توان آن را نادیده گرفت. به این بیان که اگر انسان معانی حرفیه را نمی توانست تصور بکند، امکان تفکر از او سلب می گردید. بـه دلیـل آنکه تفکر صرف تداعی معانی نیست که تصورات و معانی مجرد و بدون ارتباط با یکدیگر بتواند زمینة تفکر صحیح و درست را پدید آورد. در این نوشتار کوشش شده است که دیدگاه زبان شناسان و ادبـا در کـنار آرای اصولیین بویژه امام خمینی (س)

انسان کامل از منظر امام خمینی

انسان کامل از منظر امام خمینی

انسان کامل از منظر امام خمینی (س) پدیدآورنده (ها): محمدیان، عباس (عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت معلم سبزوار) چـکیده: انسان کامل حقیقة الحقایق و روح الارواح و صورت همة صورتها و مادة المواد و جامع جمیع مراتب کـمال اسـت کـه صفات جمال و جلال را در خود به صورت مخفی دارد. از نظرگاه عارفان، انسان کامل انسانی است که بـه خدا می رسد و مظهر کامل همة نامها و صفات حق می شود. تعبیر انسان کامل در قـرآن و سنّت به کار نـرفته و بـه جای آن از تعبیر مسلمان و مؤمن کامل (انسانی که در مسیر دین و ایمان به کمال رسیده) استفاده شده است. در این مقاله، ابتدا، دربارة صورت انسان کامل و جایگاه او در عالم آفرینش و ارتباطش با سایر موجودات و مـباحث مرتبط با آن، از دیدگاه امام سخن به میان آمده است. در ادامه راجع به مصادیق تام و حقیقی انسان کامل، یعنی پیامبر اکرم (ص) و سایر معصومین (ع) بحث شده است. در پایان نیز مقامات انسان کامل بـه اعـتبارات مختلف بیان شده و انسان برترین موجود آفرینش و شگفت انگیزترین مخلوقی دانسته شده که پا به عرصة وجود نهاده است.

قاعده فراغ و تجاوز از منظر امام خمینی

قاعده فراغ و تجاوز از منظر امام خمینی

آیا قاعدة فراغ و قاعدة تجاوز جزو اصول عملیه محسوب می شوند یا جزو امـارات و طـرق هستند؟ پسـ از بررسی ادله به نظر می رسد جزو امارات محسوب می شوند. به علاوه، قاعدة فراغ و قاعدة تجاوز از نـظر مفهوم و مصداق تفاوت دارند. امام راحل (س) معتقدند که غیر معقول است این دو قـاعده از هم جدا باشند. آیـا در قـاعده فراغ و قاعدة تجاوز دخول در جزء بعدی موضوعیت دارد؟ امام راحل (س) خروج از یک جزء و دخول در جزء دیگری را معتبر ندانسته و همچنین قاعده را در مورد وضو جاری نمی دانند.

نگاهی دیگر به شرح منظومه از منظر تقریرات فلسفه امام خمینی

نگاهی دیگر به شرح منظومه از منظر تقریرات فلسفه امام خمینی

نگارنده در این نوشتار به شرح دو بخش از مباحث کتاب شرح منظومه حاج ملاهادی سـبزواری پرداخـته و در انـجام این مهم، تقریرات فلسفة امام خمینی را مبنای کار خویش قرار داده است. بخش اول در مورد اثبات وجـود واجب تعالی و بخش دوم دربارة توحید واجب الوجود است. روش کار در این مقاله بـدین صورت است که ابـتدا عـبارات کتاب شرح منظومه حاج ملاهادی سبزواری ارائه گردیده و سپس در ذیل آن مطالب شرح می شود.

دگرگونی معنای دین تحت رهبری امام خمینی

دگرگونی معنای دین تحت رهبری امام خمینی

انقلاب اسلامی ایران در سالهای ۷۸ ـ ۱۹۷۹ را می توان دوره جدیدی برای دین اسلام به شمار آورد. تا پیـش از سـال ۱۹۷۸، دیـن امری این جهانی و واگذارده به قلمرو خصوصی بود که نقش گسترده آن در جامعه انسانی، به اماکن عـبادی محدود و منحصر می شد. این برخورد تنگ نظرانه نسبت به دین در مورد ادیان بـزرگ جهان در غرب نیز صـادق اسـت. در جهان اسلام نیز، کم و بیش، چنین نگرشی نسبت به اسلام وجود دارد. نقش عمومی اسلام چه به صورت ارزشهای شرعی و اجتماعی و چه به صورت خاستگاه مسلّم سیاسی، به گونه تعصب آمیزی به تـعریف تقلیل گرایانه از دین به عنوان نظامی از باورهای مربوط به امور «اُخروی» محدود گردیده بود. اسلام، طبعاً دینی مربوط به هر دو جهان است. این جهان چون آمادگاهی برای آن جهان است. پیوند عمیق میان امور دینی و دنـیوی، آمـوزه بنیادین قرآن است که به مسلمانان می آموزد سعادت انسانها در هر دو جهان، بستگی به اعمال ایمانی شان دارد. همین که فرآیند مدرنیزاسیون از رهگذر غربگرایی و دنیاگرایی و سکولاریسم به جهان اسلام راه یافت سبب جـدایی دیـن از اخلاق، ایمان از عمل، و امور دینی از امور سیاسی شد. این جداییها، موضعی انفعالی را نسبت به انگیزه ها و رهنمودهای دینی در همه زمینه های اجتماعی و سیاسی جوامع اسلامی، در سرتاسر دنیا، در پی داشت.

صفحه 1 از 143 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | بعدی >