سه گفتگوی امام خمینی در نوفل لوشاتو در روز 10 دی 1357، نشان از تلاش خستگی ناپذیر ایشان برای رهبری مبارزات مردم ایران و همچنین توجه روز افزون رسانه ها و دول خارجی به انقلاب و وقایع ایران داشت.

خبرنگار مجله هفتگى انگلیسى زبان لبنانى بیروت اولین دیدار کننده با امام بود. موضوع این دیدار و گفتگو پیش بینى سال 1979 میلادى و سیاست خارجى جمهورى اسلامى بود. پیش بینی قاطع امام از سقوط رژیم شاه نکته برجسته در این مصاحبه به شمار می رود:                

 

پیش بینى شما براى ایران سال 1979 چیست؟

آنچه مسلّم و قطعى است این است که اوضاع ایران جز با سقوط شاه و برچیده شدن رژیم سلطنتى و استقرار حکومت اسلامى آرام نمى گیرد. امروز على رغم قدرت نظامى جهنمى شاه، این ملت ایرانند که ابتکار عمل را در دست دارند و از این جهت قدم به قدم رژیم حاکم ایران و حامیانش را عقب نشانده اند و در ماههاى آینده به یارى خداى تعالى شاهد پیروزیهاى درخشانترى خواهند بود.

به نظر شما تحت چه اوضاع و احوالى یک نوع سازش با شاه ممکن مى گردد؟ مثلًا مى پذیرید که اصلاحى در قانون اساسى بشود که بنا بر آن شاه مانند پادشاه انگلیس به عنوان مظهرى در رأس دولت بماند؟

اولًا سازش با یک فرد جانى مانند شاه، خیانت به ملت ایران و اسلام است. و در ثانى ملت ایران در رفراندم تاسوعا و عاشورا با اکثریت قریب به اتفاق، قاطعانه شاه و رژیم سلطنتى را محکوم کرده و خواستار برقرارى جمهورى اسلامى شده است. بنا بر این هیچ کس حق ندارد با شاه که از سلطنت مخلوع است سازش کند و یا اساس سلطنت را بپذیرد، چه شخص محمد رضا پهلوى در این مقام باشد یا دیگرى. و به همین دلیل، قانون اساسى که رژیم ایران را سلطنتى مى شناسد، چون از نظر ملت رژیم سلطنتى مردود است، از اعتبار ساقط است و باید قانون اساسى جدیدى تدوین شود.

آیا شما کناره گیرى شاه را به نفع پسرش مى پذیرید؟

هیچ فردى از دودمان پهلوى مورد قبول ملت نیست و نه تنها در مقام سلطنت بلکه در هیچ  مقام دولتى هم حق ندارند دخالت کنند.

آیا فکر مى کنید دامنه حوادث ایران به ترکیه نیز کشیده شود؟

نهضت مقدس ایران، نهضت اسلامى است و از این جهت بدیهى است که همه مسلمین جهان تحت تأثیر آن قرار مى گیرند.

فکر مى کنید در کوششهایتان براى سرنگون کردن شاه چه دولتى به شما کمک مى کند؟

ملت ایران با اراده آهنین خود تنها با اتکا به نیروى الهى قیام کرده است و در این نهضت به هیچ دولتى متکى نیست، و به خواست خداى تعالى با حفظ استقلال در نهضت خود، شاه را سرنگون خواهد کرد. ولى وظیفه همه دولتهاى اسلامى در درجه اول و سایر دولتها که مایلند در آینده با ملت ایران روابط حسنه داشته باشند این است که ملت مظلوم و قهرمان ایران را در رسیدن به اهدافش یارى کنند و تا کنون هیچ دولتى از ملت ایران دفاع نکرده است.

شما به عنوان رهبر مخالفین، روابط جارى خود را با دوَل و افراد زیر چگونه توصیف مى کنید؟

1- دستگاه کارتر 2- دولت روسیه 3- دولت چین 4- دولت عراق 5- کشورهاى عرب تولیدکننده نفت 6- سادات 7- اسرائیل 8- یاسر عرفات و جنبش فلسطین

- رئیس جمهورى امریکا با حمایتهاى بیدریغ خود از شاه و اهانتهایى که به ملت ایران نموده است در صف دشمنان ایران قرار گرفته است. و روسیه شوروى هم اگر چه نه در حد امریکا، ولى تا کنون نه تنها شاه را محکوم نکرده بلکه، از او حمایت هم کرده است و از تحریف نهضت مقدس اسلامى ایران خوددارى نکرده است. رئیس کشور چین وقیحانه از روى کشتگان ما عبور کرد و در کاخ شاه از اقدامات مترقیانه او هم ستایش نمود. «1» دولت عراق هم زیر فشار شاه از اقدامات هر کس که در خاک عراق به نفع ملت ایران انجام دهد جلوگیرى مى کند. سادات هم با اقدامات خود علیه مصالح مسلمین و کشورهاى عرب و برادران فلسطینى، مطرود جهان عرب و اسلام است. اسرائیل از نظر اسلام و مسلمین و تمامى موازین بین المللى، غاصب و متجاوز است و ما کمترین اهمال و سستى را در پایان دادن به تجاوزات او جایز نمى دانیم. و من در فرصتهاى مناسب از اقدامات و تلاشهاى یاسر عرفات براى به دست آوردن حقوق فلسطینى ها و برگرداندن اراضى اسلامى به مسلمین حمایت کرده ام.

آیا شما از یک حکومت غیر نظامى تحت ریاست کریم سنجابى در پست نخست وزیر به عنوان راه حلى براى بحران ایران حمایت مى کنید؟

با وجود شاه هیچ راه حلى امکانپذیر نیست.

آیا دعوت شما به اعتصاب در صنعت نفت بى پایان است و یا تا وقتى است که شاه کنار برود؟

بله تا وقتى است که شاه کنار برود. شاه نفت ما را براى تحکیم خودش بدون هیچ مجوزى به امریکا مى داد و از پول آن اسلحه امریکایى که به هیچ درد ملت ایران نمى خورد، مى خرید. اصولًا نفت تا کنون پشتوانه حکومت غاصبانه شاه بود و من حکم کردم که دیگر صادر نشود و اعتصاب تا رفتن شاه ادامه دارد. بعداً ما نفت را به هر کشورى که مایل باشیم مى فروشیم.

تحت چه شرایطى- اگر شما وجود چنین مقتضیاتى را منطقى مى بینید- ارتش شاهنشاهى ضد شاه خواهد شد؟

هم اکنون طبق اخبار واصله، مخالفت سربازان و افسران با شاه و دستورات فرماندهان خود روزافزون است. سربازها از خدمت ارتش فرار مى کنند. در بسیارى موارد فرماندهان خود را کشته اند و بسیارى از آنها هم که در ارتش باقى مانده اند، موافق با کشتار شاه نیستند و طبیعى است که شاه آخرین امیدهاى خود را به ارتش از دست بدهد.

 

گفتگوی دیگر مربوط به نویسنده ای فرانسوى بود که پرسش هایش را حول محوره امکان دستیابى به آزادى و آینده نهضت مطرح کرد. امام از او خواستند که با قدرت قلمش شرایط ملت مظلوم ایران را به گوش جهانیان برسانند:

 

من یک نویسنده مبارز فرانسوى هستم که سالها علیه فاشیسم، بر ضد استعمار و ضد امپریالیسم مبارزه کرده ام و همیشه در کنار مردم مظلوم و مستضعف بوده ام و از آنها حمایت کرده ام. انقلابات جهان، خصوصاً انقلاب فرانسه را مطالعه کرده ام. و به این نتیجه رسیده ام که هرگاه انقلابى تا نیمه راه برود و ادامه ندهد، محکوم به مرگ است. من براى شما احترام فراوانى قائل هستم. و دلیل این احترام عمیق من به شما، سماجت شما در ادامه مبارزه علیه شاه است. و معتقدم این باید با تمام نیرو و بدون مصالحه ادامه یابد. و این دلیل احترام من است. اما من دو سؤال کلى از شما دارم. سؤال اول اینکه آیا اعتقاد دارید که با محاصره ایران توسط امریکا، روسیه و چین، که همگى شاه را تقویت مى کنند، راهى براى آزادى ایران از این ابرقدرتها وجود دارد؟

ما اتکاى به ملت و قدرت ملت داریم. هیچ ملتى را بعد از آنکه بیدار شدند و به جنبش در آمدند، کسى نمى تواند از آن راهى که دارند منحرف کند. و هیچ قدرتى نمى تواند یک ملت را سرکوب نماید. البته قدرتها مى توانند بریزند و در یک مملکتى قتل عام کنند و لکن نمى توانند ملت را از خواستى که دارند منحرف کنند. و ملت ما به آن مرحله رسیده است که تمام اقشار قیام ضد رژیم و ضد ظلم کرده اند. ابرقدرتها نمى توانند این قیام را بشکنند و به علاوه ملت ایران مطلبى را خواهانند که تمام مردم جهان با این درخواست متفق القول است و آن آزادى و استقلال است. و ابرقدرتها نمى توانند در برابر عواطف تمامى مردم جهان، [خواسته هاى خود را] تحمیل کنند. و امید ما این است براى اینکه حرفمان حق، و مردم هم همه قیام کرده اند، بر تمام قدرتها غلبه مى کنند

آیت اللَّه قدرت مذهبى هستند. وقتى ما و شما امیدواریم که رژیم شاه سرنگون  شود، چگونه براى افرادى مثل شما یک رهبر مذهبى، ممکن است که خود و یا اشخاص اطراف خود را با یک نیروى سیاسى، جانشین رژیم شاه سازند؟

من بنا ندارم که خودم یا اشخاصى که حالا در پیش من هستند از روحانیون، جانشین رژیم بشوند؛ لکن ما در ایران و خارج کشور نیروهایى داریم که در همه ابعاد دانشمند و متفکر و کارآمد هستند. و در نظر داریم که آنها را جانشین رژیم بکنیم. اشخاصى که در داخل و خارج هستند، و با ملت هستند قادرند به اداره کشور. بنا بر این اشکالى از این بابت پیش نخواهد آمد

از اینکه به من اجازه چنین ملاقات و مذاکره اى را دادید تشکر مى کنم

من هم از شما تشکر مى کنم. امیدوارم که مثل شما نویسنده اى که مطالعات در انقلابات خصوصاً انقلاب فرانسه دارید، در این انقلابى که در ایران پیش آمده است و ملت مظلوم ایران حق خود را مطالبه مى کند، به اندازه قلم و قدرت بیان خود به آنها کمک کنید. از خداوند متعال بخواهید که پیروزى نصیب ملت ما بشود.

 

ملاقات دیگر مربوط به دیدار کلود شایه (نماینده مخصوص کاخ الیزه) و ژاک روبر (مدیر کل سیاسى و مسئول امور خاورمیانه و ایران و رئیس امور کنسولى در وزارت امور خارجه فرانسه)  با حضرت امام درباره ویژگی های جمهوری اسلامی بود. این ملاقات هنگامى صورت گرفت که چند روز قبل، چند تن از وکلاى مجلس فرانسه، راجع به ادامه اقامت امام خمینى در فرانسه سؤالاتى کرده بودند. در ضمن مدت ویزاى سه ماهه امام در شرف پایان بود و براى اقامت در فرانسه باید ویزاى توریستى سه ماهه تجدید مى شد.


در ابتداى اقامت حضرت عالى، ما خدمتتان رسیدیم و قبلًا هم صحبت کرده و اطلاع دادیم، که هیچ گونه ممانعتى براى ماندنتان در فرانسه وجود ندارد

متشکرم

کلود شایه: حضرت عالى فراموش نفرموده اید، که در دفعه قبل خطوط کلى جنبش را تشریح فرمودید. من در تماس خودم با مقامات عالیه، اهداف نهضت را به آنها منتقل کردم. در عین حالى که توجه داریم که مسائل حضرت عالى، مسائلى است مربوط به امور داخلى ایران، مع ذلک حالا آمده ایم عرض کنیم، که ما به تمامى این مسائل توجه داریم و توجه کرده ایم. شرایط قبلى، به سرعت تغییر مى کند و رو به جلو است؛ و فکر نمى کنیم که باید به این مسائل مشغول شویم، و توجه داشته باشیم. همکار من- که بیشتر از من صلاحیت دارد- این بار همراه من آمده است، تا این توجهات را به نظر حضرت عالى برساند. وزیر امور خارجه فرانسه توجه خاص و عمیقى دارد که این شخص را همراه من به ملاقات جنابعالى فرستاده است.

ژاک روبر: از فرصت و ملاقاتى که به ما داده و ما را پذیرفته اید تشکر مى کنم و توجه شما را به این نکته جلب مى کنم که همان طور که موسیو شایه گفتند، هدف ما دخالت در امور ایران نیست؛ بلکه منظور از این ملاقات و مذاکره، کسب اطلاع است. دولت فرانسه علاقه مند است، آنچه را که در دنیا اتفاق مى افتد بفهمد؛ و طبیعتاً در سیاست خود مستقل عمل مى کند. این اطلاعات را ما براى سیاست  مستقل خود لازم مى دانیم. ما، نسبت به مردم ایران علاقه قدیمى داریم. من در وزارت خارجه فرانسه مسئول امور خاورمیانه و امور ایران هستم. مسائل سختى که در ایران در ماههاى گذشته رخ داده است توجه ما را به خود جلب کرده است. نفوذ قطعى شما در ایران، ما را بر آن داشته است که خدمت شما برسیم و چند سؤال در این باره بکنیم. اولین مطلب، تحلیل کلى از مسائل ایران- خصوصاً راجع به دولت بختیار و احتمال تشکیل شوراى سلطنت- است.

مکرر گفته ایم که ما و ملت، تحمل شوراى سلطنت و شاه را نخواهیم کرد. تمامى بدبختیهاى ما، از شاه و رژیم سلطنت است. بختیار هم مثل اسلافش چند روزى خواهد بود و کنار خواهد رفت

ژاک روبر: منظور شما این است که حتى رفتن شاه به خارج هم راه حل نیست؟

خیر

ژاک روبر: آیا استعفاى کامل [شاه ] مورد نظر است؟

استعفاى کامل! او الآن هم کنار است. استعفا مطرح نیست. ما از اول او را قانونى نمى دانستیم؛ حالا هم که همه رأى به خلع او داده اند. مردم رژیم سلطنت را نمى خواهند؛ همه را نفى کرده اند، سلطنت خلاف قوانین ماست

ژاک روبر: آنچه که ما از اولِ این بحران فهمیدیم، رژیم سلطنت بر اساس قانون اساسى 1906 است و ادامه این رژیم از قبل است. مسأله اساسى، عدم اجراى قانون است، که قدرت مذهبى را در درجه اول قرار مى دهد. آیا این تغییر کرده است؟

اصل قانون اساسى این است که سلطنت و همه رژیمها باید به تصویب مردم باشد. مسأله رژیم، بدون رضایت مردم، هیچ اساس ندارد. مردم الآن- تماماً- نه شاه و نه سلطنت پهلوى را مى خواهند، و نه رژیم سلطنتى را؛ بلکه جمهورى (جمهورى اسلامى) را مى خواهند

ژاک روبر: بنا بر این آنچه مطرح است سلطنت این یا آن خانواده مورد نظر نیست؛ آنچه در این قانون اساسى به جاى سلطنت، جایگزین مى شود جمهورى- جمهورى اسلامى است. ممکن است بحثى درباره این جمهورى و اسلامى بکنید؟

اصل جمهورى همین است که در مملکت شما هم هست؛ که آراى عمومى مردم آن را تعیین مى کند. اسلامى مى گوییم، چرا که قانون اساسى ما بر اساس آن است. قانون اساسى فعلى را بررسى مى کنیم، آنچه با اسلام موافق است مى پذیریم و هر جا که تناقض دارد رد مى کنیم. جمهورى است، یعنى دموکراتیک؛ و اسلامى است، یعنى قانون آن اسلامى است

ژاک روبر: بجز ریاست جمهور، آیا نظرتان حضور پارلمان، و احزاب و مقابله احزاب هم هست؟

بله؛ همه اینها هست

ژاک روبر: آیا تغییر، مثل فرانسه است؟

بله، همین طور است؛ اما قانون ما اسلام است

ژاک روبر: فرض کنیم که شاه رفته است؛ در چنین شرایطى کسانى که قدرت را در مرحله انتقالى به دست مى گیرند تا انجام انتخابات، آیا در دست مذهبیها خواهد بود یا کسانى که مورد تأیید مذهبیها باشند؟

در دست کسانى که ما تعیین مى کنیم و کسانى خواهند بود که شورایى آنها را تعیین خواهد کرد

ژاک روبر: از شرایط فعلى ایران متأسفم. آخرین سؤال ما درباره ارتش است. نظر شما چیست؟ آن را حفظ خواهید کرد؟ قدرت مذهبى با ارتش کنار مى آید؟

با اصل ارتش مخالفتى نداریم. هر کشورى ارتش لازم دارد. ارتش را باید تصفیه کرد. اشخاصى استفاده جو هستند و خائنند. اما جناحهاى دیگر خدمتگزار به وطن هستند و باید محفوظ بمانند. البته ارتش با این عرض و طول که بیشتر بودجه مملکت را فرو مى برد قابل تحمل نخواهد بود

ژاک روبر: ما در این مسافرت (منظور مسافرت وزیر امور خارجه فرانسه به کشورهاى همسایه ایران است) به کشورهاى عربى اطراف خلیج رفته بودیم. از مسائل مربوط به ایران سخت ناراحتند که عدم ثبات ایران همه منطقه را به هم مى زند. شاه حسین هم وقتى به فرانسه آمد از همین مسائل نگران بود، شاید هم حافظ اسد، که چه خواهد شد. مورد علاقه است که بدانیم به نظر حضرت آیت اللَّه در آینده  وضع ثبات منطقه چه خواهد شد. به علت اهمیت آن براى دنیا و وزن ایران در منطقه و دنیا، ثبات ایران را چگونه حفظ مى کنید؟

ثبات ایران با نبودن شاه بهتر حفظ مى شود. بودن شاه عدم ثبات را به وجود آورده است، و تمامى ابعاد ملى، سیاسى و اجتماعى ایران فرو ریخته است. اینها باید در مدتى ترمیم گردد. اما در مورد ثبات منطقه، دولت ایران وضع ژاندارم را نخواهد داشت که براى حفظ مصالح دیگران امنیت را حفظ کند. اما ایران با سایر کشورهاى منطقه در حفظ آرامش و ثبات همکارى خواهد کرد

ژاک روبر: یکى از کشورهایى که با ما صحبت مى کرد، اظهار نگرانى مى کرد که تحولات اخیر ایران ممکن است موجب تجزیه ایران بشود. آیا چنین چیزى امکانپذیر است؟

این تبلیغات و تشبثات شاه است. دروغ است. واقعیت قضیه این است که هر گز احتمال چنین چیزى نیست و واقعیت ندارد.

ژاک روبر: مسئله مورد سؤال این است که روسیه قدرت بزرگ جهانى همسایه شماست که قرارداد 1921 را با ایران دارد و به موجب آن هر کشورى که به خاک ایران نیرو پیاده کند یا نیروهایى به مرزهاى ایران نزدیک شوند و خطرى براى روسیه باشد آنها به ایران نیرو وارد خواهند کرد. با توجه به اینکه روسها از این قرارداد صحبت مى کنند، و امریکایى ها ناوهاى جنگى خود را به خلیج فارس آورده اند؛ این سؤالها مطرح مى گردد

این قرارداد- با روسها- اصل آن غیر قانونى است؛ اصل آن هم امکان به وجود آمدن را ندارد. آن طور نیست که هر کدام از این دو اجازه بدهند که دیگرى وارد شود. وقتى جنبش به حرکت در مى آید باید تمامى جوانب آن را بپذیرد

ژاک روبر: دولت فرانسه مخالف جنگهاى ابرقدرتهاست

ما هم مخالفیم.

ژاک روبر: در بین کشورهاى توسعه یافته و در حال توسعه، کارهایى در حال انجام است. کارهایى انجام مى شود- در سطح سازمان ملل متحد و سایرین- که ما هم جزو آنها هستیم. تمام خارجیهاى مقیم تهران، نگران وضع آینده هستند؛ که آیا این روابط ادامه خواهد یافت؟ چه خواهد شد؟ برخى اقلیتهاى  مذهبى- خصوصاً یهودیها- ابراز نگرانى کرده اند. نظرتان چیست؟

بعد از استقرار حکومت اسلامى، قراردادها مورد بررسى قرار خواهند گرفت. آنچه که مورد قبول باشد و به مصالح ما باشد قبول مى کنیم. خارجیها و اقلیتها، همه محترمند. اقلیتهاى مذهبى در اسلام احترام دارند، آزادى دارند. بدانید آنها بهتر به زندگى خود ادامه خواهند داد. نماینده یهودیان آمد اینجا، و من به آنها اطمینان دادم که با آنها به احترام رفتار خواهد شد. (منبع: صحیفه امام، ج 5، ص: 304-313)

. انتهای پیام /*