سوال: اولاً بفرمایید امر به معروف و نهی از منکر، واجب کفایی است یا عینی؟

ثانیاً اگر کفایی است؛ هنگامی که منکری رخ داده و کسانی اقدام به نهی نمی کنند؛ یا به اندازه کفایت، اقدام به نهی نمی کنند، آیا بر سایرین واجب نیست که تذکر دهند؟ به عبارت دیگر، آیا انسان می تواند به بهانه کفایی بودن (در حالی که تعداد من به الکفایه تذکر نمی دهند) امر به معروف و نهی از منکر را ترک کند؟

با سلام و تحیت

وجوب امر به معروف و نهی از منکر از ضروریات دین است و منکر وجوب آن در صورتی که انکارش به انکار خدا ویا پیامبر اسلام (ص) برگردد سبب ارتداد است. حضرت امام خمینی(س) در تحریر الوسیله در رابطه با اهمیت آن چنین میفرمایند:

این دو از والاترین و شریف‏ترین واجبات مى‏ باشند و به وسیله این دو، واجبات برپا مى‏ شود، و وجوب شان از ضروریات دین است و منکر وجوبشان در صورت توجه به لازمه انکار و ملتزم شدن به آن از کفار مى‏ باشد. (تحریر الوسیلة (ترجمه فارسى)، ج‏1، ص: 525)

البته وجوب آن، کفایی است؛ امام خمینی(س) میفرمایند:

اقوى آن است که وجوب امر به معروف و نهى از منکر کفایى است، بنا بر این اگر «من به الکفایة» (تعداد کافى) قیام به امر به معروف و نهى از منکر نماید، از دیگران ساقط مى ‏شود وگرنه، در صورتى که شرایط وجوب جمع باشد، همه ترک واجب نموده ‏اند. (همان، ص 526- 527، مسأله 2)

و چنانچه نیاز به اجتماع عده ای باشد، با اقدام بعضی از ایشان، از سایرین وجوب برداشته نمیشود:

اگر اقامه واجبى، یا ریشه ‏کن کردن منکرى، متوقف بر این باشد که عده ‏اى با هم در امر کردن یا نهى نمودن اجتماع نمایند، با اقدام بعضى از آنان، وجوب ساقط نمى ‏شود و باید در این جهت به مقدار کافى اجتماع کنند.(همان، ص527،مسأله 3)

اگر عده‏ اى که کمتر از مقدار کفایتند قیام کنند و بقیه با آنان اجتماع ننمایند و براى قیام کننده جمع نمودن بقیه ممکن نباشد، واجب از قیام کننده ساقط مى‏ شود و گناه برعهده تخلف کننده باقى مى‏ ماند.(همان، ص527،مسأله 4)

اگر شخصى یا اشخاصى به وظیفه خود قیام نمایند ولى اثر نکند، اما دیگرى یا دیگران احتمال تأثیر بدهند، با اجتماع شرایط بر آنان واجب مى ‏باشد.(همان، ص527،مسأله 5)

و تا زمانی که یقین یا اطمینان به اقدام دیگری نکرده باشد، باید خودش اقدام نماید:

اگر قطع یا اطمینان پیدا کند که دیگرى (براى انجام این وظیفه) به پا خاسته، بر او واجب نیست به پا خیزد، ولى اگر خلاف قطعش آشکار شود، (به پا خاستن) بر او واجب مى ‏باشد. و همچنین اگر قطع یا اطمینان پیدا کند به کفایت کسى که به پا خاسته، بر او واجب نمى ‏باشد و اگر خلاف آن آشکار شود، واجب است.(همان، ص527،مسأله 6)

والسلام علیکم و رحمه الله

. انتهای پیام /*