احکام نماز
احکام نماز (مکان نمازگزار)
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279-1368

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1391

زبان اثر : فارسی

احکام نماز (مکان نمازگزار)

‏مکان نمازگزار چند شرط دارد: شرط اول آنکه مباح باشد.‏

مساله 866ـ‏ کسی که در ملک غصبی نماز می خواند اگرچه روی فرش و تخت و‏‎ ‎‏مانند اینها باشد، نمازش باطل است ولی نماز خواندن در زیر سقف غصبی و خیمۀ‏‎ ‎‏غصبی مانعی ندارد.‏

مساله 867ـ‏ نماز خواندن در ملکی که منفعت آن مال دیگری است بدون اجازۀ‏‎ ‎‏کسی که منفعت ملک، مال او می باشد باطل است، مثلاً در خانه اجاره ای اگر صاحب‏

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 138

‏خانه یا دیگری بدون اجازۀ کسی که آن خانه را اجاره کرده نماز بخواند، نمازش باطل‏‎ ‎‏است، و همچنین است اگر در ملکی که دیگری در آن حقی دارد نماز بخواند، مثلاً‏‎ ‎‏اگر میت وصیت کرده باشد که ثلث مال او را به مصرفی برسانند، تا وقتی ثلث را جدا‏‎ ‎‏نکنند نمی شود در ملک او نماز خواند.‏

مساله 868ـ ‏کسی که در مسجد نشسته، اگر دیگری جای او را غصب کند و در‏‎ ‎‏آنجا نماز بخواند بنابر احتیاط واجب باید دوباره نمازش را در محل دیگری بخواند.‏

مساله 869ـ‏ اگر در جایی که نمی داند غصبی است نماز بخواند و بعد از نماز‏‎ ‎‏بفهمد، یا در جایی که غصبی بودن آن را فراموش کرده نماز بخواند و بعد از نماز‏‎ ‎‏یادش بیاید، نماز او صحیح است مگر آن که خودش غصب کرده باشد که در این‏‎ ‎‏صورت به احتیاط واجب نمازش باطل است.‏

مساله 870ـ‏ اگر بداند جایی غصبی است ولی نداند که در جای غصبی نماز‏‎ ‎‏باطل است و در آنجا نماز بخواند، نماز او باطل می باشد.‏

مساله 871ـ‏ کسی که ناچار است نماز واجب را سواره بخواند، چنانچه حیوان‏‎ ‎‏سواری یا زین آن غصبی باشد نماز او باطل است و همچنین است اگر بخواهد سواره‏‎ ‎‏نماز مستحبی بخواند.‏

مساله 872ـ‏ کسی که در ملکی با دیگری شریک است اگر سهم او جدا نباشد،‏‎ ‎‏بدون اجازۀ شریکش نمی تواند در آن ملک تصرف کند و نماز بخواند.‏

مساله 873ـ‏ اگر با عین پولی که خمس و زکات آن را نداده ملکی بخرد، تصرف‏‎ ‎‏او در آن ملک حرام و نمازش هم در آن باطل است، و همچنین است اگر به ذمّه بخرد‏‎ ‎‏و در موقع خریدن قصدش این باشد که از مالی که خمس یا زکاتش را نداده بدهد.‏

مساله 874ـ‏ اگر صاحب ملک به زبان، اجازۀ نماز خواندن بدهد و انسان بداند‏‎ ‎‏که قلباً راضی نیست، نماز خواندن در ملک او باطل است. و اگر اجازه ندهد و انسان‏‎ ‎‏یقین کند که قلباً راضی است نماز صحیح است.‏

مساله 875ـ‏ تصرف در ملک میتی که خمس یا زکات بدهکار است حرام و نماز‏‎ ‎‏در آن باطل است مگر آن که بدهکاری او را بدهند، یا بنا داشته باشند بدون مسامحه‏‎ ‎‏بپردازند.‏


کتابرساله توضیح المسائلصفحه 139

مساله 876ـ‏ تصرف در ملک میتی که به مردم بدهکار است، حرام و نماز در آن‏‎ ‎‏باطل است ولی تصرفات جزئی که برای برداشتن میت معمول است اشکال ندارد و‏‎ ‎‏نیز اگر بدهکاری او کمتر از مالش باشد و ورثه هم تصمیم داشته باشند که بدون‏‎ ‎‏مسامحه بدهی او را بدهند تصرف اشکال ندارد.‏

مساله 877ـ‏ اگر میت قرض نداشته باشد ولی بعضی از ورثۀ او صغیر یا دیوانه یا‏‎ ‎‏غایب باشند، تصرف در ملک او حرام و نماز در آن باطل است ولی تصرفات جزیی‏‎ ‎‏که برای برداشتن میت معمول است اشکال ندارد.‏

مساله 878ـ‏ نماز خواندن در مسافرخانه و حمام و مانند اینها که برای واردین‏‎ ‎‏آماده است اشکال ندارد و اگر وثوق پیدا نشود که صاحبش راضی است مشکل‏‎ ‎‏است، ولی در غیر این قبیل جاها، در صورتی می شود نماز خواند که مالک آن اجازه‏‎ ‎‏بدهد، یا حرفی بزند که معلوم شود، برای نماز خواندن اذن داده است، مثل این که به‏‎ ‎‏کسی اجازه دهد در ملک او بنشیند و بخوابد، که از اینها فهمیده می شود برای نماز‏‎ ‎‏خواندن هم اذن داده است.‏

مساله 879ـ‏ در زمین بسیار وسیعی که از دِه دور و چراگاه حیوانات است اگرچه‏‎ ‎‏صاحبانش راضی نباشند نماز خواندن و نشستن و خوابیدن در آن اشکال ندارد و در‏‎ ‎‏زمینهای زراعتی هم که نزدیک دِه است و دیوار ندارد اگرچه در مالکین آنها صغیر و‏‎ ‎‏دیوانه باشد نماز و عبور و تصرفات جزئی اشکال ندارد، ولی اگر یکی از صاحبانش‏‎ ‎‏ناراضی باشند تصرف در آن حرام و نماز باطل است.‏

‏شرط دوم ‏مساله 880ـ‏ مکان نمازگزار باید بی حرکت باشد و اگر بواسطۀ تنگی‏‎ ‎‏وقت یا جهت دیگر ناچار باشد در جایی که حرکت دارد، مانند اتومبیل و کشتی و‏‎ ‎‏ترن نماز بخواند، بقدری که ممکن است باید در حال حرکت چیزی نخواند و اگر آنها‏‎ ‎‏از قبله به طرف دیگر حرکت کنند به طرف قبله برگردد.‏

مساله 881ـ‏ نماز خواندن در اتومبیل و کشتی و ترن و مانند اینها، وقتی‏‎ ‎‏ایستاده اند مانعی ندارد.‏

مساله 882ـ‏ روی خرمن گندم و جو و مانند اینها که نمی شود بی حرکت ماند‏‎ ‎‏نماز باطل است.‏


کتابرساله توضیح المسائلصفحه 140

مساله 883ـ‏ در جایی که بواسطۀ احتمال باد و باران و زیادی جمعیت و مانند‏‎ ‎‏اینها اطمینان ندارد که بتواند نماز را تمام کند، اگر به امید تمام کردن شروع کند اشکال‏‎ ‎‏ندارد و اگر به مانعی برنخورد نمازش صحیح است و در جایی که ماندن در آن حرام‏‎ ‎‏است، مثلاً زیرسقفی که نزدیک است خراب شود باید نماز نخواند، ولی اگر خواند‏‎ ‎‏باطل نیست، و همچنین روی چیزی که ایستادن و نشستن روی آن حرام است، مثل‏‎ ‎‏فرشی که اسم خدا بر آن نوشته شده باید نماز نخواند ولی اگر خواند صحیح است.‏

‏شرط سوم آن که در جایی که سقف آن کوتاه است و نمی تواند در آنجا راست‏‎ ‎‏بایستد، یا به اندازه ای کوچک است که جای رکوع و سجود ندارد، نماز نخواند و اگر‏‎ ‎‏ناچار شود که در چنین جایی نماز بخواند باید بقدری که ممکن است قیام و رکوع و‏‎ ‎‏سجود را به جا آورد.‏

مساله 884ـ‏ انسان باید رعایت ادب را بکند و جلوتر از قبر پیغمبر و امام ‏‏علیه السلام‏‎ ‎‏نماز نخواند چنانچه نماز خواندن بی احترامی باشد حرام است ولی نماز باطل نیست.‏

مساله 885ـ‏ اگر در نماز چیزی مانند دیوار بین او و قبر مطهر باشد که‏‎ ‎‏بی احترامی نشود اشکال ندارد، ولی فاصله شدن صندوق شریف و ضریح و‏‎ ‎‏پارچه ای که روی آن افتاده کافی نیست.‏

‏شرط چهارم آن که مکان نمازگزار اگر نجس است به طوری تر نباشد که رطوبت‏‎ ‎‏آن به بدن یا لباس او برسد ولی جایی که پیشانی را بر آن می گذارد اگر نجس باشد در‏‎ ‎‏صورتی که خشک هم باشد نماز باطل است، و احتیاط مستحب آن است که مکان‏‎ ‎‏نمازگزار اصلاً نجس نباشد.‏

مساله 886ـ‏ بنابر احتیاط مستحب باید زن عقب تر از مرد بایستد و جای سجدۀ‏‎ ‎‏او از جای ایستادن مرد کمی عقب تر باشد.‏

مساله 887ـ‏ اگر زن برابر مرد یا جلوتر بایستد و با هم وارد نماز شوند، بهتر آن‏‎ ‎‏است که نماز را دوباره بخوانند.‏

مساله 888ـ‏ اگر بین مرد و زن، دیوار یا پرده یا چیز دیگری باشد نمازشان‏‎ ‎‏صحیح است، و احتیاط مستحب هم در دوباره خواندن نیست.‏

‏شرط پنجم آنکه جای پیشانی نمازگزار از جای زانوهای او، بیش از چهار‏

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 141

‏انگشت بسته، پست تر یا بلندتر نباشد، و احتیاط واجب آن است که از سر انگشتان پا‏‎ ‎‏هم بیشتر از این پست و بلندتر نباشد.‏

مساله 889ـ‏ بودن مرد و زن نامحرم در جای خلوت جایز نیست، و احتیاط در‏‎ ‎‏نماز نخواندن در آن جا است لیکن اگر خواند نمازش باطل نیست.‏

مساله 890ـ‏ نماز خواندن در جایی که تار و مانند آن استعمال می کنند باطل‏‎ ‎‏نیست ولی گوش دادن به آنها حرام است.‏

مساله 891ـ‏ در خانۀ کعبه و بر بام آن نماز واجب خواندن مکروه است ولی در‏‎ ‎‏حال ناچاری مانع ندارد.‏

مساله 892ـ‏ خواندن نماز مستحب در خانۀ کعبه و بر بام آن اشکال ندارد، بلکه‏‎ ‎‏مستحب است در داخل خانه مقابل هر رکنی دو رکعت نماز بخوانند.‏

‏ ‏

جاهایی که نماز خواندن در آنها مستحب است

‏ ‏

مساله 893ـ‏ درشرع مقدس اسلام بسیارسفارش شده است، که نمازرا درمسجد‏‎ ‎‏بخوانند و بهتر از همۀ مسجدها مسجدالحرام است و بعد از آن مسجد پیغمبر ‏‏صلی الله علیه و آله وسلم‏‏ و‏‎ ‎‏بعد مسجد کوفه وبعد ازآن مسجد بیت المقدس وبعد ازمسجد بیت المقدس، مسجد‏‎ ‎‏جامع هر شهر و بعد از آن مسجد محله و بعد از مسجد محله، مسجد بازار است.‏

مساله 894ـ‏ برای زنها نماز خواندن در خانه، بلکه در صندوقخانه و اطاق عقب‏‎ ‎‏بهتر است، ولی اگر بتوانند کاملاً خود را از نامحرم حفظ کنند بهتر است در مسجد‏‎ ‎‏نماز بخوانند.‏

مساله 895ـ‏ نماز در حرم امامان ‏‏علیهم السلام‏‏ مستحب، بلکه بهتر از مسجد است و نماز‏‎ ‎‏در حرم مطهر حضرت امیرالمومنین ‏‏علیه السلام‏‏ برابر دویست هزار نماز است.‏

مساله 896ـ‏ زیاد رفتن به مسجد و رفتن در مسجدی که نمازگزار ندارد مستحب‏‎ ‎‏است و همسایۀ مسجد اگر عذری نداشته باشد، مکروه است در غیر مسجد نماز‏‎ ‎‏بخواند.‏

مساله 897ـ‏ مستحب است انسان با کسی که در مسجد حاضر نمی شود غذا‏‎ ‎‏نخورد، و در کارها با او مشورت نکند، و همسایه او نشود، و از او زن نگیرد و به او زن‏‎ ‎‏ندهد.‏


کتابرساله توضیح المسائلصفحه 142

جاهایی که نماز خواندن در آنها مکروه است

‏ ‏

مساله 898ـ‏ نماز خواندن در چند جا مکروه است و از آن جمله است: حمام،‏‎ ‎‏زمین نمکزار، مقابل انسان، مقابل دری که باز است، در جاده و خیابان و کوچه اگر‏‎ ‎‏برای کسانی که عبور می کنند زحمت نباشد، و چنانچه زحمت باشد حرام ولی نماز‏‎ ‎‏باطل نیست. مقابل آتش و چراغ، در آشپزخانه و هر جا که کورۀ آتش باشد، مقابل‏‎ ‎‏چاه و چاله ای که محل بول باشد، روبروی عکس و مجسمۀ چیزی که روح دارد، مگر‏‎ ‎‏آن که روی آن پرده بکشند، در اطاقی که جنب در آن باشد، در جایی که عکس باشد‏‎ ‎‏اگرچه روبروی نمازگزار نباشد، مقابل قبر، روی قبر، بین دو قبر، در قبرستان.‏

مساله 899ـ‏ کسی که در محل عبور مردم نماز می خواند، یا کسی روبروی‏‎ ‎‏اوست، مستحب است جلوی خود چیزی بگذارد و اگر چوب یا ریسمانی هم باشد‏‎ ‎‏کافی است.‏

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 143