احکام اِجاره
مسائل متفرقۀ اجاره
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279-1368

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1391

زبان اثر : فارسی

مسائل متفرقۀ اجاره

مساله 2193ـ‏ مالی را که مستاجر بابت اجاره می دهد باید معلوم باشد. پس اگر‏‎ ‎‏از چیزهایی است که مثل گندم با وزن معامله می کنند، باید وزن آن معلوم باشد و اگر‏‎ ‎‏از چیزهایی است که مثل تخم مرغ با شماره معامله می کنند باید شمارۀ آن معین باشد‏‎ ‎‏و اگر مثل اسب و گوسفند است، باید اجاره دهنده آن را ببیند، یا مستاجر‏‎ ‎‏خصوصیات آن را به او بگوید.‏

مساله 2194ـ‏ اگر زمینی را برای زراعت جو یا گندم اجاره دهد و مال الاجاره را‏‎ ‎‏جو یا گندم همان زمین قرار دهد، اجاره صحیح نیست.‏

مساله 2195ـ‏ کسی که چیزی را اجاره داده، تا آن چیز را تحویل ندهد، حق‏‎ ‎‏ندارد اجارۀ آن را مطالبه کند و نیز اگر برای انجام عملی اجیر شده باشد، پیش از‏‎ ‎‏انجام عمل حق مطالبۀ اجرت ندارد.‏

مساله 2196ـ‏ هرگاه چیزی را که اجاره داده تحویل دهد، اگرچه مستاجر تحویل‏

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 339

‏نگیرد یا تحویل بگیرد و تا آخر مدت اجاره از آن استفاده نکند، باید مال الاجاره آن را‏‎ ‎‏بدهد.‏

مساله 2197ـ‏ اگر انسان اجیر شود که در روز معینی کاری را انجام دهد و در آن‏‎ ‎‏روز برای انجام آن کار حاضر شود، کسی که او را اجیر کرده اگرچه آن کار را به او‏‎ ‎‏مراجعه نکند، باید اجرت او را بدهد، مثلاً اگر خیاطی را در روز معینی برای دوختن‏‎ ‎‏لباسی اجیر نماید و خیاط در آن روز آمادۀ کار باشد، اگرچه پارچه را به او ندهد که‏‎ ‎‏بدوزد، باید اجرتش را بدهد چه خیاط بیکار باشد، چه برای خودش یا دیگری کار‏‎ ‎‏کند.‏

مساله 2198ـ‏ اگر بعد از تمام شدن مدت اجاره معلوم شود که اجاره باطل بوده،‏‎ ‎‏مستاجر باید مال الاجاره را به مقدار معمول به صاحب ملک بدهد، مثلاً اگر خانه ای‏‎ ‎‏را یکساله به صد تومان اجاره کند بعد بفهمد اجاره باطل بوده، چنانچه اجارۀ آن خانه‏‎ ‎‏معمولاً پنجاه تومان است، باید پنجاه تومان را بدهد و اگر دویست تومان است، باید‏‎ ‎‏دویست تومان را بپردازد. و نیز اگر بعد از گذشتن مقداری از مدت اجاره معلوم شود‏‎ ‎‏که اجاره باطل بوده، باید اجارۀ آن مدت را به مقدار معمول به صاحب ملک بدهد.‏

مساله 2199ـ‏ اگر چیزی را که اجاره کرده از بین برود، چنانچه در نگهداری آن‏‎ ‎‏کوتاهی نکرده و در استفاده بردن از آن هم زیاده روی ننموده ضامن نیست. و نیز اگر‏‎ ‎‏مثلاً پارچه ای را که به خیاط داده از بین برود، در صورتی که خیاط زیاده روی نکرده و‏‎ ‎‏در نگهداری آن هم کوتاهی نکرده باشد، نباید عوض آن را بدهد.‏

مساله 2200ـ‏ هرگاه صنعتگر چیزی را که گرفته ضایع کند، ضامن است.‏

مساله 2201ـ‏ اگر قصاب سر حیوانی را ببرد و آن را حرام کند چه مزد گرفته‏‎ ‎‏باشد، چه مجانی سربریده باشد، باید قیمت آن را به صاحبش بدهد.‏

مساله 2202ـ‏ اگر حیوانی را اجاره کند و معین نماید که چقدر بار بر آن بگذارد،‏‎ ‎‏چنانچه بیشتر از آن مقدار بار کند و آن حیوان بمیرد یا معیوب شود ضامن است. و‏‎ ‎‏نیزا گر مقدار بار را معین نکرده باشند و بیشتر از معمول بار کند و حیوان تلف شود،‏‎ ‎‏یا معیوب گردد ضامن می باشد.‏

مساله 2203ـ‏ اگرحیوانی را برای بردن بارشکستنی اجاره دهد چنانچه آن حیوان‏

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 340

‏بلغزد، یا رم کند و بار را بشکند، صاحب حیوان ضامن نیست. ولی اگر بواسطۀ زدن و‏‎ ‎‏مانند آن کاری کند که حیوان زمین بخوردو بار را بشکند ضامن است.‏

مساله 2204ـ‏ اگر کسی بچه ای را ختنه کند و ضرری به آن بچه برسد، یا بمیرد‏‎ ‎‏چنانچه بیشتر از معمول بریده باشد ضامن است، و اگر بیشتر از معمول نبریده باشد‏‎ ‎‏ضامن نیست.‏

مساله 2205ـ‏ اگر دکتر به دست خود به مریض دوا بدهد، یا درد و دوای مریض‏‎ ‎‏را به او بگوید و مریض دوا را بخورد، چنانچه در معالجه خطا کند و به مریض ضرری‏‎ ‎‏برسد یا بمیرد، دکترضامن است. ولی اگرفقط بگوید فلان دوا برای فلان مرض فایده‏‎ ‎‏دارد و بواسطۀ خوردن دوا ضرری به مریض برسد، یا بمیرد دکتر ضامن نیست.‏

مساله 2206ـ‏ هرگاه دکتر به مریض یا ولیّ او بگوید که اگر ضرری به مریض‏‎ ‎‏برسد ضامن نباشد، در صورتی که دقت و احتیاط خود را بکند و به مریض ضرری‏‎ ‎‏برسد، یا بمیرد، دکتر ضامن نیست.‏

مساله 2207ـ‏ مستاجر و کسی که چیزی را اجاره داده، با رضایت یکدیگر‏‎ ‎‏می توانند معامله را به هم بزنند و نیز اگر در اجاره شرط کنند که هر دو یا یکی از آنان‏‎ ‎‏حق به هم زدن معامله را داشته باشند، می توانند مطابق قرارداد، اجاره را به هم بزنند.‏

مساله 2208ـ‏ اگر اجاره دهنده، یا مستاجر بفهمد که مغبون شده است، چنانچه‏‎ ‎‏در موقع خواندن صیغه ملتفت نباشد که مغبون است، می تواند اجاره را به هم بزند.‏‎ ‎‏ولی اگر در صیغۀ اجاره شرط کنند که اگر مغبون هم باشند حق به هم زدن معامله را‏‎ ‎‏نداشته باشند، نمی توانند اجاره را به هم بزنند.‏

مساله 2209ـ‏ اگر چیزی را اجاره دهد و پیش از آن که تحویل دهد کسی آن را‏‎ ‎‏غصب نماید، مستاجر می تواند اجاره را به هم بزند و چیزی را که به اجاره دهنده‏‎ ‎‏داده پس بگیرد، یا اجاره را به هم نزند و اجارۀ مدتی را که در تصرف غصب کننده‏‎ ‎‏بوده به میزان معمول از او بگیرد، پس اگر حیوانی را یک ماهه به ده تومان اجاره‏‎ ‎‏نماید و کسی آن را ده روز غصب کند و اجارۀ معمولی ده روز آن پانزده تومان باشد‏‎ ‎‏می تواند پانزده تومان را از غصب کننده بگیرد.‏

مساله 2210ـ‏ اگر چیزی را که اجاره کرده تحویل بگیرد، و بعد دیگری آن را‏

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 341

‏غصب کند، نمی تواند اجاره را به هم بزند و فقط حق دارد کرایۀ آن چیز را به مقدار‏‎ ‎‏معمول از غصب کننده بگیرد.‏

مساله 2211ـ‏ اگر پیش از آنکه مدت اجاره تمام شود، ملک را به مستاجر‏‎ ‎‏بفروشد اجاره به هم نمی خورد و مستاجر باید مال الاجاره را به فروشنده بدهد، و‏‎ ‎‏همچنین است اگر آن را به دیگری بفروشد.‏

مساله 2212ـ‏ اگر پیش از ابتدای مدت اجاره، ملک بطوری خراب شود که هیچ‏‎ ‎‏قابل استفاده نباشد، یا قابل استفاده ای که شرط کرده اند نباشد، اجاره باطل می شود.‏‎ ‎‏و پولی که مستاجر به صاحب ملک داده به او بر می گردد، بلکه اگر طوری باشد که‏‎ ‎‏بتواند استفادۀ مختصری هم از آن ببرد، می تواند اجاره را به هم بزند.‏

مساله 2213ـ‏ اگر ملکی را اجاره کند و بعد از گذشتن مقداری از مدت اجاره‏‎ ‎‏بطوری خراب شود که هیچ قابل استفاده نباشد، یا قابل استفاده ای که شرط کرده اند‏‎ ‎‏نباشد، اجارۀ مدتی که باقی مانده باطل می شود و اگر استفادۀ مختصری هم بتواند از‏‎ ‎‏آن ببرد، می تواند اجارۀ مدت باقی مانده را به هم بزند.‏

مساله 2214ـ‏ اگر خانه ای را که مثلاً دو اطاق دارد اجاره دهد و یک اطاق آن‏‎ ‎‏خراب شود، چنانچه فوراً آن را بسازد و هیچ مقدار از استفادۀ آن از بین نرود اجاره‏‎ ‎‏باطل نمی شود و مستاجر هم نمی تواند اجاره را به هم بزند، ولی اگر ساختن آن‏‎ ‎‏بقدری طول بکشد که مقداری از استفادۀ مستاجر از بین برود، اجاره به آن مقدار‏‎ ‎‏باطل می شود و مستاجر می تواند اجارۀ باقی مانده را به هم بزند.‏

مساله 2215ـ‏ اگر اجاره دهنده یا مستاجر بمیرد، اجاره باطل نمی شود. ولی اگر‏‎ ‎‏خانه مال اجاره دهنده نباشد مثلاً دیگری وصیت کرده باشد که تا او زنده است‏‎ ‎‏منفعت خانه مال او باشد، چنانچه آن خانه را اجاره دهد و پیش از تمام شدن مدت‏‎ ‎‏اجاره بمیرد، از وقتی که مرده اجاره باطل است.‏

مساله 2216ـ‏ اگر صاحب کار بنّا را وکیل کند که برای او عمله بگیرد چنانچه بنّا‏‎ ‎‏کمتر از مقداری که از صاحب کار می گیرد به عمله بدهد زیادی آن بر او حرام است و‏‎ ‎‏باید آن را به صاحب کار بدهد، ولی اگر اجیر شود که ساختمان را تمام کند و برای‏‎ ‎‏خود اختیار بگذارد که خودش بسازد، یا به دیگری بدهد در صورتی که کمتر از‏‎ ‎‏مقداری که اجیر شده به دیگری بدهد زیادی آن برای او حلال می باشد.‏


کتابرساله توضیح المسائلصفحه 342

مساله 2217ـ‏ اگر رنگرز قرار بگذارد که مثلاً پارچه را با نیل رنگ کند، چنانچه با‏‎ ‎‏رنگ دیگر رنگ نماید حق ندارد چیزی بگیرد.‏

‎ ‎

کتابرساله توضیح المسائلصفحه 343