وقف یکی از موضوعاتی هست که هم بخش حقوقی و فقهی دارد و هم بخش اقتصادی دارد و هم آثار تربیتی و اخلاقی دارد و لذا دارای ابعاد مختلف و گوناگون فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است.
سرچشمه ی زلال ادبیات از عهد اسطوره ها تا کنون، «نمادها» بوده اند. چرا که زینت بخش ترین تصویرهای ادبی، چون تلألؤ نور از خورشید نمادها بر دامن ادبیات نشسته است. در هر عهدی از ادبیات همه ی ملل، آنجا شاهد درخشش و شکوفایی اثر هستیم که با جوهره ی نمادگرایی بیشتری شکل گرفته باشد.
هنر به عنوان ابزار تکاملی در جامعه، هنری است که شایست و ناشایست، زشت و زیبا، خوبی و بدی را حول محور درگیری با ظلم و ستم تعریف کند. نه هنری که زیبایی را پسند شخصی دیده و پذیرش شرایط و سازگاری با زورمداران و زرمداران را محور قرار دهد. هنر می تواند قداست را به ایثار و فداکاری بدهد نه خوشی و تفریح کوتاه مدت. حتی کسب علم و تحصیل را مشروط و برای هدفی مقدس ضروری بداند، نه دریافت مدرک و کسب معلومات فارغ از اینکه کارگزار چه نظامی باشد. (نظام الهی یا غیر الهی)
آنچه زمینه های اقتصادی سقوط رژیم و پیروزی انقلاب را به وجود آورد، رشد اقتصادی ناهمگون همراه با فاصله عظیم طبقاتی در نتیجۀ توزیع ناعادلانۀ ثروت فساد مالی طبقۀ حاکم، عدم اجتماع نخبگان و جامعه در خصوص الگوی توسعه، واکنش نیروهای اقتصادی سنتی در قبال عملکرد اقتصادی رژیم، تشدید مهاجرت و وضعیت نابسامان مهاجران روستایی در شهرها، پیامدهای اقتصادی نظامی گری و در نهایت بحران اقتصادی اواخر عمر رژیم می باشد. این مسایل هر کدام به نوبه خود نارضایتی ها و واکنش هایی را در میان گروهها و طبقات مختلف اجتماعی به دنبال داشت و روی هم رفته هم در زمینه سازی انقلاب و هم در تسریع فرآیند بسیج انقلابی نقش مؤثری داشتند.
ذهنیّت مصرف گرای نو استعماریِ محصولات غربی، که بسیاری از کشورهای به اصطلاح در حال توسعه را پریشان نموده است _ اصلاً برای امام جالب نبود. امام همچنین مورد استدلال قرار داد که تقویت اقتصاد از راه تکنولوژی، تنها راهی است که ایران (بوسیلۀ آن) می تواند، نه تنها آزادیِ بسختی کسب شده اش _ را محفوظ نگاه دارد بلکه ارزشهای فرهنگی غنی اش را نیز حفظ کند.
طبق نظر امام، هر آنچه که افراد از طریق تلاش فردی به دست می آورند به طور کامل به خودشان تعلق نخواهد داشت. بلکه تنها بخشی از آن پاداش آنها برای به کارگیری استعداد و ابتکارشان خواهد بود و قسمت دیگری از دستاوردهای افراد به جامعه ای تعلق دارد که در آن زندگی می کنند و امکان فعالیت را برای آنها به منظور کسب درآمد بیشتر فراهم آورده است. بنابراین در یک نظام سیاسی مبتنی بر احکام اسلام به منظور تحقق عدالت در عرصۀ اقتصادی باید نحوه ای از نظارت و ساز و کارهایی پدید آید تا بتوان از طریق آن، بخشی از حقوق متعلق به جامعه را از افراد ثروتمند به طور صحیح اخذ کرد و در واقع مانع شکل گیری یک طبقۀ بسیار ثروتمند و قلیل در جامعه شد.
هزاران صفحه آثار به جای مانده از حضرت امام خمینی(س) از مهم ترین ذخایر انقلاب اسلامی به شمار می رود که می تواند منبع تحقیقات بی شمار باشد. مطالعه حاضر می کوشد با توجه به نیاز مبرم کشور به بومی کردن مفاهیم حوزه علوم انسانی، از طریق استخراج محورهای توسعه از کلام آن حضرت، منشور توسعه اسلامی را با توجه به شرایط بومی و تاریخی و با در نظر گرفتن نقش آموزشی، تربیتی و تبلیغی رسانه ها در متن گفتمان ایران و اسلام، تدوین کند. مقاله پس از بررسی نظریات مختلف توسعه و استنتاج محورهای مهم از نظریات خوش بینانه و انتقادی مطرح شده به استخراج این محورها از نظرات حضرت امام قبل و پس از پیروزی انقلاب اسلامی می پردازد و در پایان، با خلاصه کردن و دسته بندی این محورها، مروری بر نکات کلیدی منشور توسعه اسلامی، با در نظر گرفتن نقش ارتباطات و رسانه ها خواهد داشت.
من وقتی می گویم مردم، منظورم همین پابرهنه ها و زاغه نشین ها هستند. شما به این ها رسیدگی کنید. چون این ها همان هایی بودند که به میدان آمدند و برخی از شماها را که در زندان بودید، از زندان نجاتتان دادند. این ها همان هایی هستند که هر وقت خطری برای انقلاب پیش می آید اولین نفرات مدافع همین ها هستند. و بنابر این شما موظفید که به این زاغه نشین ها، ضعفا، فقرا و مستضعفین، رسیدگی کنید.
اصلاح در اندیشه دینی به معنای تصحیح اغلاط و خطاهایی است که در اندیشه اندیشمندان دیندار در خصوص برخی موضوعات دینی وجود دارد، در عین حالی که در اصل جهت و سمت و سوی دین برخطا نیستند. ولی احیا در اندیشه دینی و یا دین عبارت است از: تصحیح جهت حرکت در میان اندیشمندان دینی و به طریق حق کشانیدن آنها که تحولی عظیم است و ملزومات خاص خود را هم دارد و از عهده هر کسی برنمی آید.
از دیدگاه امام خمینی، همواره میان فرد و جامعه تعامل برقرار است. به عبارت دیگر، ایشان شکل گیری و رشد اجتماعی و فردی رفتارهای انسانی را در ارتباط متقابل روانشناختی و جامعه شناختی می دانند.
حضرت امام نه فقط با استناد به آموزه های قرآن و رویکردهای اقتصادی آن در صدد تبیین و ترویج اندیشۀ عدم وابستگی و استقلال است، بلکه آنچه در بیانات و رهنمودهای ایشان در این زمینه به جای مانده، تضاد یا تقابلی با اندیشه های رایج و متعارف اقتصاد کلاسیک ندارد و در بسیاری موارد به ویژه در مورد تأکید ایشان بر رشد درونزا، جایگزین کردن واردات، و توسعه بخشهای کلیدی اقتصادی همان مضامین پیچیدۀ اقتصاد متعارف است.
امام خمینی (س) با تأسی از مولایش آقا امام رضا – علیه السلام - که فرمودند، توکل یعنی اینکه از احدی غیر از خدا نترسی، با توکل و اعتماد تمام امور را به صاحب آن واگذار می نمود و در راه رضای محبوب گام برمی داشت و یقین داشت که اینگونه حرکت، غایتِ رحمت و عطوفت و لطف و مهربانی خدا را نصیب انسان می کند.
هدف اقتصادی انقلاب اسلامی، وصول به خودکفایی و تأمین رفاه لازم برای مردم است. هدف انقلاب ساختن یک جامعه بر اساس اصول اقتصادی اسلام است، جامعه ای که به یک اندازه از امپریالیسم و مارکسیسم فاصله دارد، پیرو هیچ یک نمی باشد و تنها تعالیم اسلام را وجهه همت خود قرار می دهد و می توان ادعا کرد که کشور ما توانسته است به تدریج به این اهداف دست یابد.
بررسی و مداقّه در مفاد وصیت نامه حضرت امام، حاکی از کثرت عناصر و اجزاء یک متن آینده نگرانه، با وجوه پیش نگرانه و پس نگرانه است و زوایای شفافی از چارچوب های شناختی و هنجاری ایشان مبتنی بر پُررنگی وجوه آموزه های دینی، ارزشی و مفاهیم بلند اسلامی است.
نه فقط در ایران بلکه برای بیشتر مردم در دنیای عرب و مسلمان و همینطور برای مردم اروپا امام خمینی شخصیتی بسیار مهم است که در دوره پایانی قرن بیستم تحولی ایجاد کرد. این چیزیست که در فرانسه خواهم گفت. ایران کشوری است که باید آن را ببینید. با وجود اینکه به علت تحریم ها امکان مسافرت راحت برای توریست ها وجود ندارد و این تحریم ها به بهانه انرژی هسته ای قصد دارند ایران را ایزوله کنند و این دلیل تحریم هایی است که آژانس بین المللی انرژی هسته ای علیه ایران اعمال کرده است.
اهمیت مبارزه با بی سوادی بر کسی پوشیده نیست و کم و بیش تمام کشورهای جهان، و به خصوص جوامع در حال توسعه، از دیرباز به اهمیّت این امر پی برده اند. جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به اهمیتی که برای امور آموزشی و فرهنگی قائل است، برنامه های گسترده ای برای مبارزه با بی سوادی به انجام رسانده است. تشکیل نهضت سوادآموزی و فعالیت ها و موفقیت های آن در صحنه های بین المللی، شاهد گویایی بر این ادعاست. تلاش گسترده و همگانی مردم و مسئوولان دلسوز، به ویژه دست اندرکاران این نهاد بزرگ، پدید آمدن ایرانِ باسواد و با فرهنگ را فراهم می سازد.
وقتی که مردم مغرب زمین به بهانۀ حذف مزاحمان حیات معقول خود، دین را کنار گذاشتند، در حقیقت آن دینی را که ساخته شدۀ متصدیان دین بود و ضد علم و پیشرفت و آزادی معقول و عدالت و کرامت ذاتی انسانی بود کنار گذاشتند و این جریان دربارۀ دین اسلام به هیچ وجه منطقی نیست، زیرا بدیهی است که مکتب اسلام که یکی از دو تمدّن اصیل تاریخ بشری را برای انسانیت به ارمغان آورده است محال بود که تمدن را بدون علم، سیاست، اقتصاد و حقوق به جهانیان عرضه کند.
هدف نوسازی سیاسی امام خمینی رسیدن به یک نظام ایده آل سیاسی بود که هر چند وجوه مشترکی با دموکراسی غربی (یعنی حاکمیت مردم بر مردم) داشت اما به طور کامل بر دموکراسی غربی انطباق نداشت و این دو دارای تشابهات و تعارضات خاصی بودند و در واقع جمهوری اسلامی الگوی مستقلی را تشکیل می داد و در نوع خود منحصر به فرد بود که می توان از آن تحت عنوان الگوی نوسازی تأسیسی ـ تلفیقی یاد کرد.
کسانی که افکار حضرت امام(ره) را مورد مطالعه قرار دهند، در می یابند که نخستین مسأله ای که مورد توجه و عنایت ایشان قرار گرفت، مسأله بیداری ملتهای اسلامی بود تا در برابر حالتی از رخوت و رکود حاکم بر جوامع اسلامی، به پا خاسته و نیروهایی را که صرف مسایل جزئی و حاشیه ای می شد، در راه پیشرفت کشورهای خود به کار گیرند.
کلیه حقوق برای موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) محفوظ است.