وقف یکی از موضوعاتی هست که هم بخش حقوقی و فقهی دارد و هم بخش اقتصادی دارد و هم آثار تربیتی و اخلاقی دارد و لذا دارای ابعاد مختلف و گوناگون فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است.
تحول گسترده ای که در 1978 تمام ایران را فرا گرفت، تقریباً تمام ناظران را از ژورنالیستها و دیپلماتها گرفته تا اندیشمندان ایرانی و نظریهپردازان تغییرات اجتماعی جهان سوم به تحیر افکند. با خروج شاه از کشور در ژانویه 1979 و ورود امام خمینی به ایران، وقایع نگاری اوضاع و احوال آغاز شد و مجموعه ای از آثار و نوشته ها به رشته تحریر در آمد.
از دیدگاه امام خمینی، دموکراسی شیوه ای متغیر از حکومت است- و نه حکومت مطلوب- که مؤلفه های اصلی آن منافاتی با اسلام ندارد بلکه چون اسلام همواره پاسخگوی نیازهای متنوع در هر عصر و زمانی است دموکراسی واقعی فقط در اسلام یافت می شود
اخبار فداکاریهای مردم در دفاع از انقلاب، جزو مهمترین گزارشهای خبری رسانه های گروهی جهان بود. اغلب مفسرین سیاسی، محور تحلیل ها و تفسیرهای خود را به بررسی کیفیت و میزان تأثیرات نهضت اسلامی در کشورها و مردم منطقه قرار داده بودند.
بدنبال پیام تحرک آفرین امام خمینی (س)، آیت الله طالقانی و آیت اللّه ربانی شیرازی نیز با انتشار اعلامیه هایی، کشتار شب اول محرم را محکوم کرده و مردم را دعوت به استقامت و ادامۀ مبارزه نمودند. رهنمودهای رهبر نهضت و توصیه های روحانیون مبارز و حاضر در صحنۀ انقلاب از یک سو، و فضای معنوی ایجاد شده از ایام سوگواری سالار شهیدان از سوی دیگر، بر عمق و وسعت انقلاب شدت بخشید.
اخبار فداکاریهای مردم در دفاع از انقلاب، جزو مهم ترین گزارش های خبری رسانه های گروهی جهان بود. اغلب مفسرین سیاسی، محور تحلیل ها و تفسیرهای خود را به بررسی کیفیت و میزان تأثیرات نهضت اسلامی در کشورها و مردم منطقه قرار داده بودند.
امام، همواره اعلام می کردند که ملت با ایمان ایران، توانایی مبارزه در چند جبهه را داراست، مثلاً در جبهه عراق که تحت حمایت امریکاست و جبهه فلسطین در مبارزه با صهیونیسم، و نیز جبهۀ حمایت از بیداری مسلمانان و مستضعفان جهان بر ضد استکبار جهانی.
انقلاب ایران برای آزادسازی مردم ستمدیده و مظلوم از رژیمی با فساد اخلاقی بود. انقلاب همچنین به مردم وعدۀ آزادی از چنگال امپریالیسم برای رقم زدن سرنوشت خود را داده بود. لذا انقلاب ایران تحت رهبری عالمانۀ [حضرت] امام در واقع احیای عظیم اسلام در تمام دنیای مسلمین بود. رهبری مذهبی امام(ره) اعتقاد به خالق و توجه به ویژگی های اسلام را در مسلمانان زنده کرد.
این مطالعه، پژوهشی است در خصوص ارزش های سیاسی و اجتماعی امام خمینی(س) و یافتن نظم سلسله مراتبی در میان آنها. برای انجام این مهم، ابتدا یک چارچوب مفهومی از آلموند و پاول مد نظر قرار گرفت و با انجام تعدیلاتی چارچوب مفهومی نهایی مشخص گردید. سپس، ابعاد و مؤلفه های این چارچوب مفهومی با دیدگاه امام خمینی تطبیق و بسط داده شد به نحوی که ارزشهای سیاسی و اجتماعی در ده بُعد کلی سامان یافتند که عبارت بود از: حفظ نظام، وحدت، استقلال، مشارکت، تکلیف، عدالت، رفاه، امنیت، آزادی، و دفاع. سپس، اطلاعات توصیفی در خصوص ارزشهای سیاسی و اجتماعی امام خمینی از منابعی که در برگیرنده کتب، سخنرانی ها و دیگر بیانات ایشان بود، گردآوری و بر اساس تکنیک تحلیل محتوای کمّی فراوانی های شان محاسبه گردید.
هنگامی که در به روی او باز شد من تند بادی از انرژی را تجربه کردم که از میان در و از طریق عبای قهوه ای، عمامه و ریش سفید او به همه منتشر می شد و کوچکترین ذره و مولکول در آن ساختمان را به حرکت در می آورد و آنچنان توجه را به خود جلب می کرد که هر چیز دیگر محو می شد.
انقلاب اسلامی ثمرۀ «سیر من الخلق الی الخلق بالحقّ» امام به عنوان مظهر انسان کامل امت عصر خویش بود. او در این سفر نهایی از اسفار خود، جز به هدایت و سعادت خلق و عافیت دنیوی و اخروی ایشان نمی اندیشید. توجه و تأکید آن حضرت به مسئولان امور جهت تأمین آسایش و امنیت مردم، از همین حقیقت ناشی می شد. انسان کامل، مشعل فروزان حق است که در میان خلق می سوزد و از نور وجود خود، صراط مستقیم بندگان خدا را روشنایی می بخشد.
بررسی و مداقّه در مفاد وصیت نامه حضرت امام، حاکی از کثرت عناصر و اجزاء یک متن آینده نگرانه با وجوه پیش نگرانه و پس نگرانه است و زوایای شفافی از چارچوبهای شناختی و هنجاری ایشان مبتنی بر پُررنگی وجوه آموزه های دینی ارزشی و مفاهیم بلند اسلامی است. متن وصیت نامه نشان می دهد ایشان با شناخت روندهای وقت و ارزیابی درست پیشران های آتی و اشاره هوشمندانه به توان های علّی، نسبت به تبیین هوشمندانه راهبردها مبادرت ورزیدند.
اگر امام را قهرمان عرصه وصل و پیوند بین اندیشه ها بدانیم سخنی به اغراق و گزاف نرانده ایم. از حرکت احیایی و اصلاحی او در باب تقریب آراء و تقرب قلوب آحاد جامعه با یکدیگر تا طرح آراء فقهی در جهت پیوند میان عقل مدرن و نقل سنتی تا برقراری آشتی و پایان دادن به تخاصم چند صد ساله بین طوایف مختلف علوم اسلامی از فقها و عرفا و متکلمین و فلاسفه و ... همه شواهدی مستدل بر این مدعاست و آنچه در این میان یکی از قلل افتخار در آراء اصـلاحی امام محسوب می گردد، پروژه وحدت حوزه و دانشگاه است و آنچنان که او خود نیز بیان نمود، بزرگترین ثمره انقلاب را اگر تنها در همین اتحاد میان حوزه و دانشگاه، علم و دین و عقل و سنت قلمداد نماییم، چیزی از ارزش انقلاب خمینی نخواهد کاست.
آقای حمید انقلاب، در میان ما نیست. اما هنوز صدای شعرخوانی او که سال گذشته، حول وحوش همین روزها در حسینیه ی امام خمینی خواند، در گوش اهل هنر و سیاست پیچیده است
التزام عملی امام به آزادی های اساسی و سیاسی مردم و بالاخص جوانان را باید در تشویق ایشان از حضور گسترده جوانان در انتخابات اعم از رأی دادن و نامزد شدن، از انتقاد کردن و انتقاد شدن و از پذیرش یا عدم پذیرش مسئولیت ها دانست.
ظاهراً در میان صاحب نظران که درباره عدالت گستری حضرت مهدی سخن گفته اند، امام خمینی نخستین فردی است که قلمرو عدالت گستری دولت کریمه حضرت مهدی را فراتر از ابعاد اقتصادی و اجتماعی و مانند آن که نوعاً مورد توجه عمومی است، مطرح کرده و اصلاح تمام شئون عالم و آدم را جزء قلمرو عدالت گستری آن حضرت خوانده و از این رهگذر روزنۀ جدیدی برای افراد محقق در مسئله مهدویت گشوده است.
مساوات در اسلام بر مبنایی شکل گرفته است که در تمام حوزه های عمومی همۀ تبعیض ها زیر پا گذاشته شود و امتیاز جویی ها و برتری طلبی ها زیر پا گذاشته شود و مردم از حقوق شهروندی در حوزه های مختلف به مساوات بهرمند گردند. به تعبیر امام راحل: اسلام شخص اول مملکتش با یکی از رعایا فرق نداشت بلکه پایین تر از او بود در استفاده از مادیات. آزادی آرا در اسلام از اول بوده است، در زمان ائمۀ ما(ع) بلکه در زمان خود پیغمبر آزاد بود. حرفهایشان را می زدند.
تمامیت بخشی به مکارم اخلاق، اساسی ترین هدف بعثت رسول الله(ص) است؛ و هر چیز دیگر در اسلام، در پرتو این هدف اصلی معنا و تحقق پیدا می کند.
آنچه که «آیت الله خمینی(س)» را در یک برهۀ زمانی کوتاه به «امام خمینی(س)» مبدل کرد و کسوت رهبری و جلوداری یک انقلاب بزرگ را بر اندام استوار این مرجع دینی برازنده ساخت، علاوه بر شرایط مساعد اجتماعی و کشش فطری مردم به سوی این مرکز نورانی، در قابلیتها و خصایص بی بدیلی نهفته بود که در عمق وجود ایشان جای داشت و در هنگامه پرابتلای عمل متجلی گشت. در برهۀ هیجده ماهۀ خیزش انقلابی، چهره ای از حضرت امام(س) نمایان گردید که بی شباهت به الگوهای شناخته شدۀ رهبری در حرکت های بزرگ اجتماعی نیست؛ لیکن برخی از این خصوصیات عام در ایشان چنان بارز و متکامل است و در یک ترکیب به ظاهر متعارض نما به آنچنان توازن و تعادل شگرفی رسیده است که اعجاب ژرف بینان گوهرشناس را برانگیخته است. مقالۀ حاضر به بررسی مهمترین ویژگی های منحصر به فرد امام در رهبری قیام که در «اصول» مبارزاتی، «خط مشی» سیاسی و «تاکتیک»های عملی ایشان نمایان گردید، پرداخته است.
کلیه حقوق برای موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) محفوظ است.