کتاب نکاح
حجاب و پوشش
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1369

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1392

زبان اثر : فارسی

حجاب و پوشش

‏‏حجاب و پوشش‏

‏‏[سؤال 10011]‏‏ ‏ ‏ 5574‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏آیا حجاب اسلامی جدید (روپوش گشاد و شلوار و مقنعه یا روسری) درست‏‎ ‎‏است یا خیر؟ با توجّه به این که بعضی از خانم ها هم از چادر استفاده می کنند و هم از‏‎ ‎‏حجاب اسلامی.‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مقدار لازم را بپوشاند و موجب جلب توجّه و مفسده نشود‏‎ ‎‏مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10012]‏‏ ‏ ‏ 5575‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏خدمت رهبر و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران‏

‏‏این جانب دختری هستم 18 ساله که یک سال است حجاب گذاشته ام و امسال‏‎ ‎‏دیپلم گرفته ام و نمی خواهم چه از نظر نیایش با خدای متعال و چه از نظر خدمت به‏‎ ‎‏مسلمین عقب بیفتم. احساس می کنم احتیاج وافری به نصایح انسان ساز شما دارم.‏‎ ‎‏ضمن این که از شما تقاضا دارم چند نصیحت برای چنین شخصی که احساس گناه‏‎ ‎‏می کند و خود را شرمنده ترین انسان ها پیش خدای تبارک و تعالی می داند بفرمایید،‏‎ ‎‏سپس به چند سؤالی که از شما دارم پاسخ عامیانه بدهید تا متوجه فرمایشات شما‏‎ ‎‏بشوم.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 535

‎‏1. آیا کار کردن من در سازمان های دولتی یا نهادهای انقلابی از نظر اسلام درست‏‎ ‎‏است یا نه؟ علت کار کردن من در این سازمان ها جهت خدمت به مسلمین و همچنین‏‎ ‎‏خرید وسایل لازم برای خودم از حقوقی که دریافت می دارم می باشد. (البته میزان‏‎ ‎‏حقوق هرچه باشد می پذیرم، لازم به توضیح است که من هنوز کاری نکرده و کاری‏‎ ‎‏هم نگرفته ام).‏

‏‏بسمه تعالی، اشتغال به کارهای حلال با مراعات حجاب مانع ندارد.‏

‏‏2. جهیزیه ای که در حال حاضر مورد رضای خدای تبارک و تعالی می باشد و اسلام آن را حلال بداند،‏‎ ‎‏چه می تواند باشد؟ آیا یخچال، کولر، بخاری، ظرف چینی، اجاق گاز، فرش، گلدان و... می تواند جزو‏‎ ‎‏جهیزیه باشد و این جهیزیه حلال باشد؟‏

‏‏بسمه تعالی، هرچه مورد احتیاج و تهیۀ آن برای جهیزیه متعارف است، مانع ندارد.‏

‏‏3. آیا من که هنوز ازدواج نکرده ام، می توانم از حالا جهیزیه ای را که اسلام قبول دارد، تهیه نمایم؟‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال ندارد.‏

‏‏4. از نظر اسلام چند درصد حقوق را می توان برای خود در خانواده خرج کرد و چقدر را انفاق و چقدر‏‎ ‎‏را خمس و چقدر را می توان پس انداز کرد؟ آیا اصلاً می توان پس انداز کرد؟‏

‏‏بسمه تعالی، صرف حقوق مانع ندارد و اگر آخر سال چیزی باقی ماند، باید خمس آن داده‏‎ ‎‏شود.‏

‏‏5. آیا داشتن چند دست لباس از نظر اسلام اشکال دارد یا خیر؟ و همچنین لباس ها ایرانی باشد؛ ولی‏‎ ‎‏اگر پارچه خواستم بخرم و پارچه خارجی بود و خودم هم بدوزم اشکال دارد یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال ندارد و بهتر است میانه روی مراعات شود.‏

‏‏6. آیا اشکال دارد اگر چادر نماز روی پیشانی باشد سر روی مُهر بگذاریم؟ و همچنین در مورد خانم ها‏‎ ‎‏اگر کف پا برهنه باشد؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، اگر چادر یا مقنعه بین پیشانی و مهر حائل شود، سجده صحیح نیست و پوشاندن‏‎ ‎‏کف پا لازم نیست.‏

‏‏[سؤال 10013]‏

‏‏7. آیا حجاب اسلامی، که مانتو گشاد و شلوار و روسری بلند و جوراب باشد، از‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 536

‎‏نظر اسلام اشکال دارد؟ دلیل این که از چادر ناراضی هستم این است که اولاً نگه داشتن‏‎ ‎‏در مواقعی که در اتوبوس ایستاده باشم و یا چیزی در دست داشته باشم، مشکل است؛‏‎ ‎‏در ثانی روی زمین کشیده می شود و موجب می شود که پایین چادر همیشه کثیف‏‎ ‎‏بشود و بهداشتی نمی تواند باشد. در ضمن، چادر مشکی خاک را به خود جذب‏‎ ‎‏می کند؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب، لباس خاصی معتبر نیست؛ اگرچه پوشیدن چادر‏‎ ‎‏بهتر است.‏

‏‏8. آیا خیاطی و گلدوزی و کوبلن دوزی و گلسازی یادگیری شان اشکال دارد؟ و حتی وقت صرف‏‎ ‎‏دوختن این ها از نظر اسلام عیبی دارد یا خیر؟ و همچنین تزیین کردن منزل با گل های طبیعی و گلدان‏‎ ‎‏جزو تجمّلات و حرام است یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، حرام نیست.‏

‏‏9. از شما تقاضایی دارم که شاید کمی بیجا و غیر منطقی باشد ولی در این دنیا بعد از خدای تبارک و‏‎ ‎‏تعالی فقط شما را دارم که می تواند برای من برنامه ای بنویسد که در آن دعاهای روزانه و نمازهای‏‎ ‎‏مستحبی همراه با وقت های آن ها از روی ساعت باشد مرا به راهی که به سوی خداوند نزدیک تر است‏‎ ‎‏هدایت فرماید، تا بعد از مدتی که این دعاها را خواندم خداوند مرا به سوی خود هدایت کند. در ضمن‏‎ ‎‏شما در رهنمودهای خود فرموده بودید که نمازهای روزانه را در پنج وقت بخوانید. اگر ممکن است از‏‎ ‎‏روی ساعت برای من وقت هایش را مشخص بفرمایید. خلاصه علاقه شدید دارم که روزها را به کار‏‎ ‎‏بپردازم و در میانش که بیکار هستم به ذکر دعا مشغول شوم و شبها نیز به عبادت و دعا بپردازم، پس‏‎ ‎‏لطف کنید تمام دعاها را در روزها و شب های معین و ساعات مخصوص خود برای من بنویسید. (شما‏‎ ‎‏فقط دعاها و نمازها را نام ببرید، خودم از مفاتیح الجنان پیدا خواهم کرد).‏

‏‏بسمه تعالی، به رساله عملیه و کتب مربوطه مراجعه نمایید.‏

‏‏[سؤال 10014]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5597‏

‏‏5. آیا زن می تواند با لباس های گشاد و با روسری ای که تا ابرو پوشیده و با شلوار،‏‎ ‎‏نزد مرد نامحرم ورزش کند؟‏

‏‏بسمه تعالی، از این عمل احتراز شود.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 537

‎‏[سؤال 10015]‏‏ ‏ ‏ 5576‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 14 / 1 / 1362‏

‏‏با درود فراوان به رهبر کبیر انقلاب حضرت امام خمینی‏

‏‏محترماً به عرض می رساند چند مسأله شرعی دارم خواهشمند است در صورت‏‎ ‎‏امکان نتیجه را امر به ابلاغ فرمایید.‏

‏‏1. باز بودن صورت و پشت دست برای خانم ها آیا اشکال دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال ندارد.‏

‏‏2. عکس انداختن مرد نامحرم از زن نامحرم و بالعکس چه صورت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مقدار لازم پوشیده باشد مانع ندارد.‏

‏‏3. کلاً رانندگی برای خانم ها اشکال دارد یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، با نبود مفسده جایز است.‏

‏‏4. سرودهای صدا و سیمای جمهوری اسلامی که اکثراً موسیقی دارند آیا اشکال دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، موسیقی مطرب حرام است و صداهای مشکوک مانع ندارد.‏

‏‏5. مسافرین عازم خانه خدا (حج واجب) می توانند غیر از ارز دولتی ارز دیگری خارج کنند البته به‏‎ ‎‏مقدار کم فقط برای خرید.‏

‏‏بسمه تعالی، جایز نیست مگر به مقداری که مقررات دولت اسلامی اجازه بدهد.‏

‏‏6. چون من و همسرم عازم زیارت خانه خدا هستیم مبلغ 25 هزار تومان از طرف پدر همسرم به وی‏‎ ‎‏بخشیده شده و چون تنها مایل به این سفر نبود لذا من مبلغ 12 هزار تومان قرض کردم تا اقساطی‏‎ ‎‏پرداخت نمایم و این مبلغ مدت یکسال است که در بانک است و خود این جانب یک کارمند دولت‏‎ ‎‏هستم و غیر از این مبلغ بدهی های دیگری دارم آیا به این پول که سال گذشته خمس تعلق می گیرد یا‏‎ ‎‏خیر منتظر جواب و راهنمایی شما هستم.‏

‏‏بسمه تعالی، خمس ندارد.‏

‏‏[سؤال 10016]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 91‏

‏‏6. آیا بر زن ستر وجه و کفین در جایی که ریبه و تلذّذ نیست یا مشکوک است،‏‎ ‎‏واجب است؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، به احتیاط واجب باید وجه و کفین را نیز بپوشاند.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 538

‎‏[سؤال 10017]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 2857‏

‏‏8. حدود حجاب برای خانم ها از نظر امام خمینی چیست؟‏

‏‏بسمه تعالی، ستر تمام بدن غیر از وجه و کفّین.‏

‏‏[سؤال 10018]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7346‏

‏‏4. در مورد حجاب و اندازه ای که باید رعایت کرد، آیا گردی صورت از چادر یا‏‎ ‎‏روسری پیدا شود اشکال دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر تمام بدن به استثنای وجه و کفّین پوشیده باشد، اشکال‏‎ ‎‏ندارد.‏

‏‏[سؤال 10019]‏‏ ‏ ‏ 5577‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏حضور حضرت حجت الاسلام والمسلمین آیت الله‌ خمینی دام ظله العالی‏

‏‏سلام علیکم ورحمة الله‌ وبرکاته‏

‏‏معروض این که در قضیه کشف حجاب نه در توضیح المسائل و نه در تحریر شما‏‎ ‎‏حجاب وجوب ندارد و در اول انقلاب شما امری بر حجاب فرمودید. شیعه های‏‎ ‎‏سوریه و لبنان همۀ زن هایشان حجاب کامل داشتند، یعنی به صورت های شان پوشیه‏‎ ‎‏می زدند، بعداً به فتاوای شما مراجعه کردند وجوب را ندیدند، همۀ شام و لبنان‏‎ ‎‏زن های  ایشان پوشیه را برداشته است امیدوارم که جواب را واضح فرمایید. ولکم‏‎ ‎‏اجر  و ثواب‏

‏‏بسمه تعالی، در صورت نبود مفسده وجه و کفین مستثنا است.‏

‏‏[سؤال 10020]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5945‏

‏‏2. حکم جوراب پوشیدن خانم ها را بیان فرمایید.‏

‏‏بسمه تعالی، پوشیدن ساق پاها از نامحرم به وسیله جوراب یا چادر یا‏‎ ‎‏لباس دیگر واجب است.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 539

‎‏[سؤال 10021]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 2213‏

‏‏2. اگر زن جوراب بپوشد که ساق پای او مشخص باشد، نامحرم ببیند اشکال دارد‏‎ ‎‏یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال دارد.‏

‏‏[سؤال 10022]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3677‏

‏‏4. لطفاً حدود حجاب مرد را مشخص بفرمایید.‏

‏‏بسمه تعالی، در رساله عملیه مذکور است.‏

‏‏[سؤال 10023]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7370‏

‏‏2. آیا اشکال دارد که دست از مچ به پایین پیدا باشد یا گردی صورت، یا این که زن‏‎ ‎‏در این دو مورد آزاد است؟ آیا چنین مسأله ای درست است که بهتر است زن این ها را‏‎ ‎‏هم بپوشاند یا این که پوشیده نشدن آن ها اشکال ندارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن گردی صورت و مچ دست واجب نیست مگر آن که‏‎ ‎‏باز بودن موجب فتنه و مفسده باشد.‏

‏‏[سؤال 10024]‏‏ ‏ ‏ 5578‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏سلام پدر عزیز و بزرگوارم، ای امام، امیدوارم که حالتان خوب و در زیر سایه‏‎ ‎‏ولی  عصر امام زمان (عج) همچنان با رهنمودهای دلنشین تان امت اسلام را یاری‏‎ ‎‏دهید. سه بار تا به حال قیافه نورانی و زیبای شما را دیده ام، اما هر بار حریص تر شده ام‏‎ ‎‏که کاش همیشه می توانستم شما را ببینم.‏

‏‏امام ای پدر عزیزم، خیلی دلم می خواست که شما به همه زن ها می گفتید به جبهه‏‎ ‎‏بروند تا من هم به جبهه می رفتم و خون ناقابلم را در راه اسلام و مکتبم می ریختم، اما‏‎ ‎‏افسوس، به خدا قسم در دنیا تنها آرزویم شهادت در راه خداست اما می دانم که لایق‏‎ ‎‏نیستم. امام، خواهش می کنم برایم دعا کنید تا ایمانم استوار گردد و بتوانم وظیفه‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 540

‎‏سنگینی را که در قبال خون شهدای اسلام بر دوشم نهاده شده به حد اعلاء ایفا نمایم.‏‎ ‎‏امام، پدر بسیار خوبم می دانم که ممکن است وقت نکنید تا جواب نامه ام را بدهید،‏‎ ‎‏ولی خواهش می کنم لااقل مرا حتی شده برای چند لحظه فرزند خودتان بدانید و چند‏‎ ‎‏سطری برایم جواب بنویسید؛ چون من علاقه دارم که یادگاری از خط شما داشته‏‎ ‎‏باشم. امام پدر مهربانم یک بار من خواب دیدم که شما به منزل ما آمده اید و من مثل‏‎ ‎‏این که واقعاً پدرم را در خواب دیده باشم شما را می بوسیدم و اظهار علاقه می کردم.‏‎ ‎‏راستی امام مدت ها است که من می خواستم یک سؤال مستقیماً یا از خود شما یا از‏‎ ‎‏آقای منتظری بپرسم و آن این که این لباس هایی که به عنوان حجاب اسلامی خانم ها‏‎ ‎‏می پوشند با یک روسری که بر سرشان می گذارند برای حجاب کافیست؟ یعنی‏‎ ‎‏صورتشان که کاملاً مشخص است اشکالی ندارد؟ فداتون بشم خواهشم می کنم‏‎ ‎‏جواب سؤالم را برایم بنویسید، فدای قیافه زیبا و نورانیتان بشوم. ‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب لباس خاصی اعتبار نشده و هر لباسی که بدن زن‏‎ ‎‏را از دید نامحرم بپوشاند کفایت می کند اگرچه بهتر است چادر بپوشند و‏‎ ‎‏باز بودن صورت اگر مفسده ای بر آن مترتب نباشد اشکال ندارد.‏

‏‏[سؤال 10025]‏‏ ‏ ‏ 5579‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏در مورد نظر امام در مورد حجاب زن می خواستم ببینم که حجاب فقط تکه چادر‏‎ ‎‏سیاهی است که باید به سر بگذارند و یا این که هر پوششی که حجم بدن و به طور کلی‏‎ ‎‏حجاب واقعی را برای زن فراهم کند می تواند حجاب باشد؟ این حجاب ممکن است‏‎ ‎‏به شکلی غیر از چادر، مثل لباس گشاد و روسری باشد و به هر حال هدف اصلی از‏‎ ‎‏حجاب را برآورده کند.‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب لباس خاصی معتبر نیست، هر چند چادر بهتر‏‎ ‎‏است و از لباسی که جلب توجه کند احتراز شود.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 541

‎‏[سؤال 10026]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5515‏

‏‏6. وجود استاد آقا برای کلاس های خواهران اشکال دارد یا نه؟ و آیا نگاه کردن به‏‎ ‎‏او برای یادگیری درس اشکال دارد یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، با مراعات کامل حجاب واجب و سایر مقررات شرعی‏‎ ‎‏اشکال ندارد.‏

‏‏[سؤال 10027]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 465‏

‏‏4. تدریس در مدرسۀ دخترانه (با وجود یک سرایدار مرد مسن) با مانتو اسلامی و‏‎ ‎‏روسری چه مانعی دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، با مراعات حجاب اسلامی و مقررات شرعی مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10028]‏‏ ‏ ‏ 5580‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏حد حجاب واجب برای بانوان چیست؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن تمام بدن به جز وجه و کفّین برای زن واجب است.‏

‏‏[سؤال 10029]‏‏ ‏ ‏ 5581‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏حدود حجاب اسلامی برای بانوان چیست؟ و برای این منظور پوشیدن لباس بلند‏‎ ‎‏آزاد و شلوار و روسری کفایت می کند؟ و اصولاً چه کیفیتی در لباس و پوشش زن در‏‎ ‎‏برابر افراد نامحرم باید رعایت شود؟‏

‏‏بسمه تعالی، واجب است تمام بدن زن به جز قرص صورت و دست ها تا‏‎ ‎‏مچ، از نامحرم پوشیده شود و لباس مذکور اگر مقدار واجب را بپوشاند‏‎ ‎‏مانع ندارد، ولی پوشیدن چادر بهتر است و از لباس هایی که توجه نامحرم‏‎ ‎‏را جلب کند، باید اجتناب شود.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 542

‎‏[سؤال 10030]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 1745‏

‏‏3. پوشیه زدن زن ها واجب است یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، واجب نیست.‏

‏‏[سؤال 10031]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 127‏

‏‏4. آیا زن مسلمان باید خود را در برابر زن غیر مسلمان بپوشاند؟ حدود پوشش‏‎ ‎‏چقدر است؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن بهتر است و منظور، پوشاندن مواضعی است که‏‎ ‎‏پوشاندن آن در برابر زن مسلمان لازم نیست.‏

‏‏[سؤال 10032]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5811‏

‏‏2. به تازگی در بین خانم ها حجابی معمول گردیده که از یک روسری گشاد،‏‎ ‎‏مانتوی گشاد و شلوار تشکیل گردیده؛ آیا به نظر امام با این لباس می توان نماز گزارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب، لباس خاصی معتبر نیست، هرچند پوشیدن‏‎ ‎‏چادر بهتر است؛ ولی باید از پوشیدن لباسی که جلب توجه نامحرم کند‏‎ ‎‏احتراز نمایند.‏

‏‏[سؤال 10033]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 11‏

‏‏2. آیا امروزه ما در این محیط می توانیم از حجاب اسلامی، البته حجابی که کامل‏‎ ‎‏باشد و تمام برجستگی های بدن را بپوشاند، استفاده نماییم یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، مانع ندارد و از لباس هایی که جلب توجه کند، احتراز نمایید.‏

‏‏[سؤال 10034]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3326‏

‏‏2. مطرح شده: تدریس خواهران در مدارس و یا دانشگاه یا جلسات درسی که‏‎ ‎‏برادران حضور دارند، جایز نیست؟‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال ندارد با مراعات حجاب و نبود مفسده.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 543

‎‏[سؤال 10035]‏‏ ‏ ‏ 5582‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 11 / 10 / 1358‏

‏‏خدمت مرجع و رهبر عالی قدر، حضرت آیت الله‌ امام خمینی‏

‏‏با یاد خداوند متعال و آرزوی سعادت و موفقیت برای امت اسلام در برقراری نظام‏‎ ‎‏الهی به امامت حضرت ولی عصر ـ عجل الله‌ تعالی فرجه ـ سلام گرم خود را خدمت‏‎ ‎‏آن امام رسانده، دو سؤال از مرجع محترم دارم:‏

‏‏من دانشجوی رشته پزشکی هستم. می خواستم وظیفه شرعی خود را در مقابل این‏‎ ‎‏مسائل بدانم.‏

‏‏1. برخورد با دانشجویان پسر در یک محیط و درس خواندن با آن ها البته با حفظ‏‎ ‎‏حجاب مانند مقنعه، لباس گشاد، شلوار در داخل دانشکده و چادر در خارج از این‏‎ ‎‏محیط و در یک محیط دیگر چه حکمی دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، با فرض مراعات وظایف شرعیه مانع ندارد.‏

‏‏2. لازمۀ آموزش در این رشته معاینه بیماران مرد به وسیلۀ دانشجویان دختر می باشد؛ از نظر شرعی‏‎ ‎‏اشکالی در این امر وجود دارد یا نه؟ و به طور کلی ادامۀ تحصیل در این رشته با مسائل ذکر شده، با‏‎ ‎‏موازین شرعیه اسلام برخورد دارد یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، ادامه تحصیل بلامانع است؛ ولی از لمس و نظر حرام باید اجتناب شود.‏

‏‏[سؤال 10036]‏‏ ‏ ‏ 5583‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 15 / 6 / 1361‏

‏‏محترماً به عرض می رساند که آموزگاران دبستان، اکثر قریب به اتفاق آن ها زن‏‎ ‎‏می باشند و با توجه به این که رفتن آموزگار زن بر سر کلاس دانش آموزان پسر،‏‎ ‎‏ضایعاتی از لحاظ تربیتی دارد، اکنون که نیروی مرد وجود ندارد، آیا شرعاً انجام کدام‏‎ ‎‏یک از حالات زیر به نفع اسلام و شرعاً مجاز است؟‏

‏‏1. تدریس تعلیمات دینی دانش آموزان کلاس اول، دوم و سوم، توسط خواهران‏‎ ‎‏مؤمن و متعهد که از طریق امتحان و مصاحبه گزینش شده اند، انجام پذیرد.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 544

‎‏2. تدریس تعلیمات دینی دانش آموزان کلاس اول، دوم و سوم توسط معلمان‏‎ ‎‏آموزشی خودشان ـ که غالباً هیچ اطلاعی از امور مذهبی ندارند ـ انجام پذیرد.‏

‏‏لازم به تذکر است که طی بخشنامه ای از استان، به مناطق دستور داده شده است که‏‎ ‎‏توسط مدیر یا معاون این کار صورت گیرد، که به علت مشغله زیاد افراد فوق، این امر‏‎ ‎‏امکان ندارد و فقط دو راه فوق می ماند، که اگر بخواهیم قانون را اجرا کنیم، باید معلمان‏‎ ‎‏آن چنانی را که هیچ اطلاع از امور دینی ندارند، سر کلاس بفرستیم. و اگر بخواهیم‏‎ ‎‏مصالح دینی دانش آموزان را در نظر بگیریم، می بایست از فرستادن این گونه آموزگاران‏‎ ‎‏به هر عنوان جلوگیری کنیم.‏

‏‏بسمه تعالی، تدریس خواهران مؤمن و متعهد در کلاس های پسرانه، با‏‎ ‎‏مراعات کامل حجاب واجب و سایر مقررات شرعی مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10037]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 465‏

‏‏3. حد حجاب در اسلام چقدر است؟ آیا در مورد این حد، آیه داریم؟ بیان‏‎ ‎‏فرمایید.‏

‏‏بسمه تعالی، بر زن واجب است تمام بدن خود غیر وجه و کفّین را از‏‎ ‎‏نامحرم بپوشاند.‏

‏‏[سؤال 10038]‏‏ ‏ ‏ 5584‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 10 / 7 / 1361‏

‏‏سلام علیکم، تهران، دفتر امام خمینی، با تقدیم سلام به حضور رهبر کبیر انقلاب،‏‎ ‎‏بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، یاور مستضعفان، منادی ایمان، نایب امام زمان،‏‎ ‎‏سرپرست یتیمان و بی پدران، و با تبریک رسیدن عید عظیم مسلمین، عید غدیر خم، و‏‎ ‎‏تقدیر از زحمات بی پایان شما.‏

‏‏فردی هستم دانش آموز، که در دبیرستان دخترانه 17 شهریور، به تحصیل اشتغال‏‎ ‎‏دارم. به علت کمبود دبیر زن، بعضی از دبیران ما مرد هستند. چون که مقلد امام هستم،‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 545

‎‏می خواستم بدانم که وظیفۀ ما چیست؟ و حجاب کامل چگونه است؟ با این که می دانیم‏‎ ‎‏هنوز همۀ ما، آن طور که باید تزکیه نشده ایم که به عنوان مثال، حجاب چشم را به‏‎ ‎‏خوبی حفظ کنیم.‏

‏‏بسمه تعالی، با مراعات کامل حجاب واجب و سایر ضوابط شرعی،‏‎ ‎‏اشکال ندارد. و اگر تمام بدن را، غیر از وجه و کفین بپوشاند، حجاب کامل‏‎ ‎‏است.‏

‏‏2. اگر برادران صدای خواهری را که در حال خواندن دکلمه یا مقاله است را بشنوند، اشکال دارد یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، شنیدن صوت اجنبیه و شنواندن صوت به مرد اجنبی، اگر به نحو متعارف باشد و‏‎ ‎‏خوف فتنه و مفسده در بین نباشد، اشکال ندارد.‏

‏‏[سؤال 10039]‏‏ ‏ ‏ 5585‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏با سلام حضور محترم حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، متّع الله‌ المسلمین‏‎ ‎‏بطول بقائه الشریف ‏

‏‏1. حد حجاب خانم ها چقدر است؟‏

‏‏بسمه تعالی، زن باید تمام بدن را از مرد نامحرم بپوشاند و در این حکم،‏‎ ‎‏وجه و کفین مستثنا است.‏

‏‏[سؤال 10040]‏

‏‏2. در صورتی که وجه و کفین مستثنا باشد، اگر احتمال بدهد که اجنبی تعمّد نگاه‏‎ ‎‏کردن دارد، آیا پوشانیدن وجه و کفین هم لازم می شود یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، لازم نمی شود، مگر در صورت فساد.‏

‏‏[سؤال 10041]‏

‏‏3. اگر بداند که اجنبی تعمّد نگاه کردن دارد، چطور؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر علم دارد که از روی تلذّذ و ریبه نگاه می کند، خود را حفظ‏‎ ‎‏کند.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 546

‎‏[سؤال 10042]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7006‏

‏‏18. آیا بدون جوراب می توان جلوی نامحرم راه رفت؛ یعنی از مچ پا به پایین‏‎ ‎‏معلوم باشد؟‏

‏‏بسمه تعالی، غیر از وجه و کفّین، بقیۀ بدن باید از نظر نامحرم پوشانده‏‎ ‎‏شود.‏

‏‏[سؤال 10043]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 985‏

‏‏3. حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای رفسنجانی در خطبۀ نماز جمعه طبق‏‎ ‎‏فتوای آن رهبر در مورد حجاب فرمودند که «گردی صورت و دست ها اشکال ندارد»،‏‎ ‎‏لطفاً بفرمایید این گردی صورت، برای خانم هایی است که مقید به حجاب نیستند یا‏‎ ‎‏برای خانم هایی هم که مقید به حجاب و مؤمنه می باشند همین مسأله صدق می کند یا‏‎ ‎‏خیر افراد مؤمنه بایستی چهره شان پوشیده باشد؛ چون چهرۀ زن، بیان کنندۀ شکل‏‎ ‎‏او  است؟‏

‏‏بسمه تعالی، حد واجب در حجاب، پوشیده شدن تمام بدن به غیر از وجه‏‎ ‎‏و کفّین است.‏

‏‏[سؤال 10044]‏‏ ‏ ‏ 5586‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏سلام عرض می کنم آقای خمینی عزیز‏

‏‏من خانم خانه داری هستم، که مدت چهار سال است در امریکا زندگی می کنم، تا‏‎ ‎‏یک سال پیش شوهرم کار کرد و من به مدرسه رفتم و درس خواندم و مدرسه‏‎ ‎‏پرستاری را تمام کردم، و الآن در یکی از بیمارستان های این جا کار می کنم، تا شوهرم‏‎ ‎‏به مدرسه برود و درسش را تمام کند. او می خواهد در عرض یک سال سعی کند‏‎ ‎‏لیسانسش را تمام کند. روی این اصل، باید بیشتر وقتش را برای درس خواندن بگذارد‏‎ ‎‏تا کار کردن. ‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 547

‎‏ما از خانواده هیچ کمکی نمی گیریم، و زندگی ما با پولی که من با کارم در می آورم،‏‎ ‎‏می گذرد. حالا غرض از مزاحمت این است که من حجاب اسلامی دارم و شما بگویید‏‎ ‎‏با این که مجبورم چشم به نامحرم بیندازم و بدن او را ببینم، چه کنم؟ و دوم این که علت‏‎ ‎‏پوشیدن موی سر زن را به طور مفصل برایم بگویید؛ زیرا این امریکایی ها، خیلی این‏‎ ‎‏سؤال را از من می کنند. و برایم یک رساله از خودتان بفرستید و خواهش می کنم یک‏‎ ‎‏جمله پندآمیز در آن بنویسید و به خط خودتان امضایش کنید.‏

‏‏ما این جا از روزنامه های ایران و مجلات به دستمان می رسد و رادیو نیز می تواند‏‎ ‎‏بعد از نیمه شب، ایران را بگیرد و خبرهای ایران را خوب دریافت می کنیم. خواهش‏‎ ‎‏می کنم کتابی برایم بفرستید که راجع به اخلاق بهتر رفتار کردن از طریق اسلامی باشد.‏‎ ‎‏خلاصه آقای خمینی عزیز من خیلی دلتنگ ایران شدم، و خیلی از این جهنم حقیقی‏‎ ‎‏ناراحتم. خواهش می کنم برایمان دعا کنید که هرچه زودتر درس شوهرم تمام شود و‏‎ ‎‏به ایران برگردیم. خواهش می کنم فکر نکنید که من دیوانه یا بی کار بودم که این نامه را‏‎ ‎‏نوشتم. من دلتنگ و خسته بودم و توقع جواب دارم. من وقتی بچه بودم نامه به خدا‏‎ ‎‏می نوشتم و در دریای خرمشهر می انداختم، البته جواب نمی گرفتم، ولی سبک‏‎ ‎‏می شدم. لطفاً به سطل آشغال نیندازید.‏

‏‏بسمه تعالی، نظر زن به بدن لخت مرد اجنبی جایز نیست، و زن باید تمام‏‎ ‎‏بدن، به غیر از صورت و دست ها تا مچ را از مرد نامحرم بپوشاند، و شما تا‏‎ ‎‏می توانید در خارج از کشور طوری عمل کنید که دیگران را متوجه به‏‎ ‎‏اخلاق اسلامی کنید.‏

‏‏[سؤال 10045]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7060‏

‏‏2. پوشاندن وجه و کفین را واجب نمی دانید البته با عدم تلذّذ و ریبه؛ حال اگر زن یا‏‎ ‎‏دختر، زیبا و وجیهه بودند و احتمال می دهند و یا می دانند که به صورتشان نگاه‏‎ ‎‏می کنند، آیا باز هم نباید بپوشانند؟ و اگر زن و یا دختر از روی لذّت، وجه و کفین خود‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 548

‎‏را نپوشانند چطور؟ لطفاً مشروحاً توضیح دهید.‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن وجه و کفین واجب نیست مگر در مورد خوف فساد‏‎ ‎‏و ریبه و تلذّذ.‏

‏‏[سؤال 10046]‏‏ ‏ ‏ 5587‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏محضر مقدس حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، ادام الله‌ عمره الشریف‏

‏‏لطفاً به مسائل زیر جواب فرمایید: ‏

‏‏1. چه مقدار از بدن را زن باید از نامحرم بپوشاند؟ آیا پوشاندن صورت و کف‏‎ ‎‏دست ها تماماً استثنا است یا خیر؟ به نحو روشن بیان فرمایید که حجاب کامل اسلامی‏‎ ‎‏چگونه است؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن وجه و کفین واجب نیست؛ مگر در مواردی که باز‏‎ ‎‏بودن مفسده داشته باشد.‏

‏‏2. آیا سهم امام را اجازه می فرمایید که برای مصرف جبهه یا بازسازی مناطق جنگی یا به جنگ زدگان‏‎ ‎‏صرف شود؟‏

‏‏بسمه تعالی، عجالتاً اجازه نمی دهم.‏

‏‏[سؤال 10047]‏‏ ‏ ‏ 5588‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 13 / 3 / 1361‏

‏‏محضر مقدس حضرت امام خمینی‏

‏‏1. در رسالۀ عملیه نگاه نکردن به صورت و دست های زن نامحرم را احتیاط‏‎ ‎‏واجب می فرمایید، لکن شنیده شده که فعلاً این احتیاط واجب را شرط نمی دانید، آیا‏‎ ‎‏چنین مطلبی صحت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن وجه و کفین واجب نیست؛ مگر این که بر باز بودن‏‎ ‎‏آن مفسده باشد.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 549

‎‏2. شخص مسافر در ماه رمضان اگر چنانچه قصد اقامه نماید، اگر شب بیش از 8 فرسخ از محل اقامه‏‎ ‎‏دور شود و دوباره بازگردد آیا اقامۀ او به هم می خورد و مسافر محسوب می گردد یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، اقامه به هم می خورد.‏

‏‏3. شخص مسافر در محلی قصد اقامه می نماید آیا در به هم خوردن قصد اقامه، دور شدن چهار فرسخ‏‎ ‎‏شرط است یا تا حد ترخص؟‏

‏‏بسمه تعالی، بعد از محقّق شدن قصد اقامه، با رفتن به کمتر از چهار فرسخ حکم اقامه باقی‏‎ ‎‏است.‏

‏‏[سؤال 10048]‏‏ ‏ ‏ 5589‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏با عرض سلام و آرزوی سلامت از درگاه خداوند، برای مرجع عالی قدر جهان‏‎ ‎‏تشیع، امام خمینی‏

‏‏1. آیا پوشاندن وجه و کفین واجب است؟‏

‏‏بسمه تعالی، واجب نیست، مگر در صورت مفسده.‏

‏‏[سؤال 10049]‏

‏‏2. در صورتی که پوشاندن وجه و کفین در موارد ضروری، واجب باشد، در مورد‏‎ ‎‏دانشجویان رشتۀ پزشکی و پرسنل بیمارستان، که عملاً اجرای آن امکان ندارد، از نظر‏‎ ‎‏شرعی تکلیف چیست؟‏

‏‏بسمه تعالی، حکم آن گذشت.‏

‏‏3. با توجه به این که کار در محیط های بیمارستانی ـ مانند کار دانشجویان پزشکی و پرستاری و پرسنل‏‎ ‎‏بیمارستان ـ موجب اختلاط می شود. فتوای جناب عالی و تکلیف را از نظر شرعی، در مورد این‏‎ ‎‏اختلاط که موجب فساد می شود، معیّن کنید.‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مفسده داشته باشد، باید احتراز نمایید و اگر مفسده ندارد، مانع ندارد.‏

‏‏4. آیا با توجه به عدم رعایت بعضی جهات شرعی ـ مانند نگاه، صحبت، لمس نامحرم و... ـ ادامه دادن‏‎ ‎‏در این رشتۀ تحصیلی و یا ماندن در این گونه شغل ها به خصوص در مورد خانم ها، از نظر شرعی‏‎ ‎‏صحیح است؟‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 550

‎‏بسمه تعالی، ادامۀ تحصیل مانع ندارد و باید وظایف شرعی را مراعات کنند.‏

‏‏5. اجرا کردن بعضی از مسائل شرعی، بستگی به ضرورت دارد. آیا تشخیص این ضرورت به عهدۀ‏‎ ‎‏خود شخص است؟‏

‏‏بسمه تعالی، تشخیص با خود مکلف است.‏

‏‏6. آیا رانندگی خانم ها، با داشتن حجاب ـ مقنعه یا چادر و دستکش ـ از نظر شرعی بلامانع است؟‏

‏‏بسمه تعالی، با مراعات حجاب و وظایف، اشکال ندارد.‏

‏‏[سؤال 10050]‏‏ ‏ ‏ 5590‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 11 / 11 / 1360‏

‏‏حضور محترم رهبر انقلاب اسلامی ایران، حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی،‏‎ ‎‏دام ظله العالی‏

‏‏پس از عرض سلام به حضور جناب عالی؛ باری عرض می شود که آیا برای زن‏‎ ‎‏جایز است وجه و کفّین را نپوشاند، در صورتی که می داند یا گمان دارد که دیگران با‏‎ ‎‏تلذّذ و ریبه به او نگاه خواهند کرد؟ ‏

‏‏آیا برای مرد جایز است بدون لذت و ریبه به وجه و کفین اجنبیه نگاه کند یا خیر؟‏‎ ‎‏سؤال من برای این است که مثل این که فتوای جناب عالی در این مورد عوض شده.‏‎ ‎‏لطفاً نظر شریف خود را مرقوم فرمایید.‏

‏‏بسمه تعالی، در مورد علم به این که با ریبه به او نظر می شود، صورت را‏‎ ‎‏بپوشاند و نظر بدون ریبه و فساد به وجه و کفین مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10051]‏‏ ‏ ‏ 5591‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏با عرض سلام به رهبر کبیر انقلابمان، امیدوارم که خداوند شما را برای این انقلاب‏‎ ‎‏تا ظهور مهدی (عج)، از گزند دشمنان اسلام، سالم و محفوظ نگاه بدارد.‏

‏‏امام جان از شما دو سؤال دارم، که امیدوارم جواب بدهید.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 551

‎‏1. چرا نباید یک دختر جوان پوشیه بگذارد؟ آیا از نظر اسلام، اشکال دارد؟ نقل‏‎ ‎‏قول است که خلاف اسلام است. لطفاً جواب این مسأله را کتبی برایم بفرستید. در‏‎ ‎‏ضمن از شما خواهشمندم یک پند و اندرز، در پشت یک عکس از خودتان برایم‏‎ ‎‏بنویسید و بفرستید.‏

‏‏بسمه تعالی، لازم نیست، مگر این که باز بودن صورت، مفسده داشته باشد.‏

‏‏2. برادری دارم که سن او هجده سال است. ایشان متأهل می باشند و به خاطر آن که پدرم به تازگی فوت‏‎ ‎‏کرده و چون تنها پسر خانواده می باشد و خانواده ما جز این یک پسر، کسی را ندارد که از ما حمایت‏‎ ‎‏کند، آیا بر او واجب است به جبهه برود؟ زیرا او به جبهه می رود و هرچه که به او می گوییم: نرو، او‏‎ ‎‏می رود و می گوید: امام فرمودند واجب کفایی است. آیا بر ایشان واجب است یا خیر؟ زیرا شب ها‏‎ ‎‏کسی پیش ما نیست و مشکلاتی برای ما پیش می آید. آیا بر ایشان تکلیف است یا خیر؟ در ضمن ما‏‎ ‎‏چهار خواهر و یک برادر، با یک مادر می باشیم. ‏

‏‏والسلام علیکم ورحمة الله‌ وبرکاته‏

‏‏بسمه تعالی، بستگی به نیاز جبهه ها دارد و تشخیص آن با مسئولین است.‏

‏‏[سؤال 10052]‏‏ ‏ ‏ 5592‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏سماحة آیت الله‌ العظمی روح الله‌ الموسوی الخمینی، دام بقاؤه الشریف‏

‏‏معروض می دارد که این جانب مبلغ 29950 لیر‏‏ۀ‏‏ سوری و 240 تومان ایرانی به‏‎ ‎‏خدمت مبارک جناب آقای ناصری از وجه سهم امام علیه السلام تقدیم کردم؛ امیدوارم اجازه‏‎ ‎‏فرمایید. و نیز به این چند سؤال پاسخ دهید:‏

‏‏1. آیا صورت و دست زن، پوشاندنش واجب است در انظار نامحرمان؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن وجه و کفین واجب نیست مگر در صورت مفسده.‏

‏‏2. آیا در صورت شناخت مصلحت انسان می تواند سهم امام علیه السلام را بدون اجاز‏‏ۀ‏‏ مجتهد صرف کند؛‏‎ ‎‏مثلاً به طالب علم فقیر متدیّن که در مضیقه است بدهد؟‏

‏‏بسمه تعالی، منوط به اجازۀ خاص است.‏

‏‏3. کسی که منطقه ای را محل اقامت خود قرار داده است ـ مثلاً درس می خواند در آن منطقه ـ آیا تجاوز‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 552

‎‏از حد ترخص هر روزه یا یک روز در میان، به قصد اقامت آن شخص ضرر می زند یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر از اول قصد خروج روزانه یا یک روز در میان دارد، قصد محقّق نیست.‏

‏‏4. کسی که هر روز چهار فرسخ راه و گاهی هشت فرسخ راه از محل اقامت خود برای کار می رود، نماز‏‎ ‎‏و روزۀ این شخص محکوم به چه حکم است؟‏

‏‏بسمه تعالی، حکم مسافر دارد.‏

‏‏[سؤال 10053]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3343‏

‏‏4. باز بودن گردی صورت و دست زن تا مچ در برابر نامحرم چه صورت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، در صورت عدم مفسده مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10054]‏‏ ‏ ‏ 5593‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏آیا بر زن جوان واجب است صورت و کفین را از اجنبی بپوشاند یا خیر؟ و آیا بر‏‎ ‎‏مرد نگاه کردن بدون قصد به صورت و کفین اجنبیه جایز است یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، در صورت نبودن مفسده، پوشاندن واجب نیست و نگاه کردن‏‎ ‎‏هم جایز است و رعایت ستر و عفاف هرچه بیشتر بهتر است.‏

‏‏[سؤال 10055]‏‏ ‏ ‏ 5594‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏حضرت آیت الله‌ العظمی، امام خمینی، مدّ ظله العالی‏

‏‏ضمن ابلاغ سلام، معروض بر این که در پاسخ به استفتای اخیر در مورد پوشش‏‎ ‎‏صورت و دست های زنان، مرقوم فرمودید که به جز دست ها تا مچ و قرص صورت،‏‎ ‎‏کلاًّ باید از نامحرم پوشیده شود.‏

‏‏بفرمایید، اگر چنانچه در اجتماعی زندگی می کنیم که صد در صد اسلامی نیست، و‏‎ ‎‏تعدادی از مردان و جوانان، در اثر عدم آشنایی با وظایف شرعی، دائماً چشم‏‎ ‎‏چرانی  نموده و با نگاه تند و عمیق شان به زنان، علاوه بر این که خود مرتکب گناه‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 553

‎‏می شوند، بعضی از دوشیزگان و بانوان کم اطلاع از احکام اسلام را نیز به فساد‏‎ ‎‏می کشانند، وظیفۀ بانوان و دوشیزگان در همچو اجتماعی از نظر پوشش صورت و‏‎ ‎‏دست ها چیست؟‏

‏‏بسمه تعالی، وجه و کفین از وجوب پوشش مستثنا می باشد، مگر در‏‎ ‎‏صورتی که مفسده در بین باشد.‏

‏‏[سؤال 10056]‏‏ ‏ ‏ 5595‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 27 / 4 / 1361‏

‏‏پس از عرض سلام خدمت برادران‏

‏‏1. با توجه به حکم صریح قرآن و مسأله حجاب، عده ای بر این عقیده اند که‏‎ ‎‏حجاب در اسلام فراتر از چیزی است که در قرآن وجود دارد، به این صورت که‏‎ ‎‏می گویند: احتیاط واجب است فقط چشم ها معلوم باشد. با توجه به این که من دختری‏‎ ‎‏هستم که در آموزش و پرورش خدمت می کنم، و در محیط کارم، مطمئناً عده ای‏‎ ‎‏نامحرم در رفت و آمدند. آیا می توانم در این محیط، این احتیاط واجب را انجام‏‎ ‎‏دهم  یا  نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن وجه و کفین لازم نیست.‏

‏‏[سؤال 10057]‏

‏‏2. آیا حلقۀ ازدواج جزو زینت آلات به حساب می آید یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، اظهار آن جایز نیست.‏

‏‏[سؤال 10058]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5729‏

‏‏4. آیا پوشیه زدن دخترها بدون اجازۀ مادر یا پدر جایز است، حتی اگر به مجادله و‏‎ ‎‏دعوا بکشد.‏

‏‏بسمه تعالی، لازم نیست پوشیه بزنید؛ حجاب شرعی کافی است.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 554

‎‏[سؤال 10059]‏‏ ‏ ‏ 5596‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 4 / 7 / 1361‏

‏‏با درود و سلام به رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، پس از عرض سلام،‏‎ ‎‏می خواستم چند مسأله را به عرض شما برسانم، که اگر برای شما امکان دارد، به آن‏‎ ‎‏پاسخ دهید.‏

‏‏دختری هستم 18 ساله و تا کلاس چهارم بیشتر نخوانده ام و در این دوران حساس‏‎ ‎‏از شما می خواهم که دربارۀ زندگی و مسائل اخلاقی، مرا راهنمایی کنید.‏

‏‏1. نظر شما دربارۀ رو گرفتن چیست؟ آیا اگر صورت پیدا باشد اشکال دارد یا نه؟‏

‏‏2. نظر شما دربارۀ این فیلم ها چیست آیا نگاه کردن به آن ها جایز است یا نه؟ ‏

‏‏امام! خیلی دلم می خواهد بیایم و شما را زیارت کنم، اما تا به حال توفیق پیدا‏‎ ‎‏نکرده ام. کمی کسالت دارم. از شما می خواهم که مرا دعا کنید. ‏

‏‏بسمه تعالی، باز بودن صورت، در صورت نبود مفسده، مانع ندارد. و‏‎ ‎‏همچنین اگر فیلم ها مفسده ندارد، اشکال ندارند.‏

‏‏[سؤال 10060]‏‏ ‏ ‏ 5597‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏محضر محترم حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، محترماً به عرض‏‎ ‎‏می رسانم  که:‏

‏‏1. پوشاندن صورت تا چه حدی واجب است؟‏

‏‏بسمه تعالی، پوشاندن صورت لازم نیست.‏

‏‏2. آیا نگاه کردن به صورت مرد نامحرم گرچه برای لذت نباشد حرام است؟‏

‏‏بسمه تعالی، حرام نیست.‏

‏‏3. آهنگی که تلویزیون می زند، اگر هیچ لذتی در آن نباشد، آیا حرام است؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر موسیقی است حرام است و صداهای مشکوک مانع ندارد.‏

‏‏4. آیا مرد می تواند برای زن نامحرم عکس بیندازد؟‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 555

‎‏بسمه تعالی، اشکال ندارد؛ ولی نباید به غیر وجه و کفّین او نگاه کنید.‏

‏‏5. آیا زن می تواند با لباس های گشاد و با روسری ای که تا ابرو پوشیده و با شلوار، نزد مرد نامحرم‏‎ ‎‏ورزش کند؟‏

‏‏بسمه تعالی، از این عمل احتراز شود.‏

‏‏[سؤال 10061]‏‏ ‏ ‏ 5598‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏حضرت آیت الله‌ نایب الامام، خمینی پس از سلام، محترماً معروض می دارد:‏

‏‏1. نظر حضرت عالی در مورد وجه و کفین چیست و آیا آن حضرت پوشاندن آن را‏‎ ‎‏واجب می دانند یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، واجب نیست.‏

‏‏2. آیا استمرار در دروغ گویی باعث سلب عدالت می شود یا خیر؟ و چنان که به غلط نزد عوام‏‎ ‎‏مشهور  است دروغ گفتن مرد به همسرش جایز است و آیا در این جا هم استمرار باعث سلب عدالت‏‎ ‎‏می شود یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، دروغ از گناهان کبیره است.‏

‏‏3. آیا انجام فریضه باید به اجازه شوهر باشد یا با توجه به حدیث «طلب العلم فریضة علی کل مسلم و‏‎ ‎‏مسلمة» زن می تواند بدون اجازه شوهر به تحصیل ادامه دهد یا خیر؟ حق شوهر در این مورد چیست؟‏‎ ‎‏همچنین در مورد جهاد سوادآموزی، آیا فراگرفتن دانش منوط به اجازه شوهر می باشد؟ اگر شوهری‏‎ ‎‏مانع تحصیل همسرش باشد چه حکمی برای زن مترتب است؟‏

‏‏بسمه تعالی، تحصیل و سوادآموزی زن موقوف به اجازه شوهر نیست، ولی خارج شدن زن از‏‎ ‎‏منزل باید با اجازۀ شوهر باشد، مگر در واجبات.‏

‏‏4. در مورد طرز زندگی کردن زن، البته با توجه به امکانات مالی شوهر، آیا شوهر می تواند هرگونه نظر‏‎ ‎‏خود را بر همسرش تحمیل کند؟ مثلاً می تواند او را مجبور به پوشیدن نوع مخصوصی پوشش اعم از‏‎ ‎‏لباس یا چادر بنماید یا خیر؟ در مورد نفقه و کسوه شؤون زن چیست؟‏

‏‏بسمه تعالی، خصوصیات مسأله در رساله ذکر شده است.‏

‏‏دعای خیر تمامی مظلومان بدرقۀ راه آن رهبر انقلاب و امید مستضعفان باد‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 556

‎‏[سؤال 10062]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5510‏

‏‏2. حجاب برای خانم ها چگونه است؟ آیا همان پوشیدن موها و دست ها و پاها و‏‎ ‎‏سینه و گردن می باشد، یا صورت هم جزو حجاب می باشد و باید پوشیده شود؛ چون‏‎ ‎‏عده ای می گویند که امام می فرماید که باز بودن صورت اشکالی ندارد؟ و آیا به نظر آن‏‎ ‎‏حضرت، حجاب کامل برای خانم های مؤمنه چگونه باید باشد؟ لطفاً توضیح دهید.‏

‏‏بسمه تعالی، پوشیدن وجه و کفین لازم نیست.‏

‏‏[سؤال 10063]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 4417‏

‏‏2. آیا پوشش وجه و کفّین بر زن واجب است یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، واجب نیست.‏

‏‏[سؤال 10064]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 1570‏

‏‏2. پوشانیدن گردی صورت برای خانم های جوان واجب است یا خیر؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، واجب نیست؛ مگر در صورت وجود مفسده. ‏

‏‏[سؤال 10065]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 1099‏

‏‏4. نشستن زن ها و مردها در تاکسی و یا اتوبوس ها (در صورت تماس بدن) و‏‎ ‎‏روسری و چادر به سر کردن؛ اما موهای سر از زیر چادر و روسری معلوم شدن و‏‎ ‎‏بیرون گذاشتن، چه حکمی دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، زن ها باید موی خود را بپوشانند و مردها نباید به آن نظر کنند؛‏‎ ‎‏و در تاکسی یا اتوبوس پهلوی هم بودن زن و مرد اگر فساد نداشته باشد،‏‎ ‎‏مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10066]‏‏ ‏ ‏ 5599‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 8 / 1 / 1361‏

‏‏خدمت مبارک حضرت امام خمینی، ضمن تقدیم عرض سلام، طول عمر و‏‎ ‎‏سلامتی حضرت عالی را از خداوند سبحان خواستارم.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 557

‎‏حضرت امام! لطفاً نظریۀ خودتان را در مورد مسأله حجاب اسلامی و حد و حدود‏‎ ‎‏آن بیان فرمایید، و آیا حجابی که حالا زنان با آن پوشیده هستند، از طرف شما مجاز‏‎ ‎‏است یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب لباس خاصی معتبر نیست، بلکه آنچه تمام بدن‏‎ ‎‏به  استثنای وجه و کفین را بپوشاند، کفایت می کند و بهتر است چادر‏‎ ‎‏بپوشند.‏

‏‏[سؤال 10067]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7370‏

‏‏3. آیا لباس های گشادی که به نام مانتوی اسلامی زن ها می پوشند حجاب محسوب‏‎ ‎‏می شود یا نه؟ یا این که حتماً باید چادر باشد یا چادر بهتر است؟‏

‏‏بسمه تعالی، هر لباسی که بدن زن را از نامحرم بپوشاند کفایت می کند،‏‎ ‎‏اگرچه مراعات چادر بهتر است.‏

‏‏[سؤال 10068]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 6038‏

‏‏3. آیا در نظر امام چادر بهتر پاسخ گوی حجاب لازم است یا مانتو و روسری؟‏

‏‏بسمه تعالی، به هر نحو، مقدار واجب پوشیده شود کفایت می کند و چادر‏‎ ‎‏بهتر است. ‏

‏‏[سؤال 10069]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5519‏

‏‏4. حجاب اسلامی بدون چادر مجوز شرعی دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر همه جاهای لازم پوشیده می شود مانع ندارد ولی از‏‎ ‎‏لباس هایی که جلب توجه نامحرم می کند اجتناب لازم است و بهتر است‏‎ ‎‏چادر بپوشند.‏

‏‏[سؤال 10070]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3290‏

‏‏2. آیا امام، پوشیدن چادر را جزو الزامات و واجبات حجاب اسلامی می دانند یا‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 558

‎‏چادر را ضروری نمی دانند؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب، لباس خاصی معتبر نیست؛ ولی بهتر است چادر‏‎ ‎‏بپوشند.‏

‏‏[سؤال 10071]‏‏ ‏ ‏ 5600‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 28 / 8 / 1360‏

‏‏دفتر حضرت امام خمینی، ضمن سلام و تشکر خدمت اعضای محترم دفتر، یک‏‎ ‎‏سؤال شرعی دارم که خواهشمندم از محضر امام ـ مرجع تقلید این جانب ـ سؤال‏‎ ‎‏فرمایید.‏

‏‏این جانب دختری 19 ساله، از امت حزب الله‌ هستم. مایلم به یاری خداوند،‏‎ ‎‏حداکثر کوشش خود را در این مسیر و به امامت امام خمینی بنمایم. اما درمورد صحت‏‎ ‎‏حجاب خود دچار تردید شده ام، که آیا حجاب من ـ که شامل مانتوی گشاد و شلوار و‏‎ ‎‏روسری بزرگ است ـ صحیح است یا این که حتماً باید از چادر استفاده نمایم؟ لازم به‏‎ ‎‏تذکر است که این مسأله برای بسیاری از خواهران دیگر هم مطرح است. از آن جا که‏‎ ‎‏امام امت، مرجع تقلید این جانب و رهبر این امت هستند، استدعا دارم تکلیف شرعی‏‎ ‎‏این جانب و دیگر خواهران را در این مورد تعیین فرمایند.‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب لباس خاصی معتبر نیست، اگر چه پوشیدن چادر‏‎ ‎‏بهتر است.‏

‏‏[سؤال 10072]‏‏ ‏ ‏ 5601‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 2 / 5 / 1362‏

‏‏محضر زعیم الشأن امام خمینی ادام الله‌ ظلّک علی رؤوسنا، سلام علیکم‏

‏‏بر طبق فرمان تاریخی حضرت امام در مورد حجاب کارمندان دولت و‏‎ ‎‏بخشنامه های صادره از طرف مقامات مسئول، گروهی از بانوان شاغل و دانش آموزان،‏‎ ‎‏روسری را برای حجاب به کار می برند و عملاً مشاهده شده و اطمینان حاصل شده که‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 559

‎‏بعضی از بانوان با روسری تستّر کافی نمی کنند و راه ستر کافی برای آن ها، حداقل‏‎ ‎‏بخشنامه کردن «مقنعه زدن» است با طرزی که پیش بینی شده، و آبرومندی و سنگینی‏‎ ‎‏عرفی آن حاصل است. آیا شرعاً برای نهی از این منکر، این بخشنامه ـ که عرفاً و‏‎ ‎‏عملاً  چارۀ منحصر برای این گروه است ـ وظیفۀ شرعی می باشد یا خیر؟ چون‏‎ ‎‏بعضی  از مسئولین می گویند: ما با تنبیه های اداری، از قبیل توبیخ و اخراج، باید با آن ها‏‎ ‎‏مقابله کنیم. لکن این نوع امور قلع منکر را نمی کند و فقط ممکن است این خانم ها،‏‎ ‎‏از  این اداره بروند و یا پس از توبیخ مثلاً، خود را از توبیخ مجدد حفظ کنند، نه‏‎ ‎‏ستر  شرعی کنند، و نه قلع منکر الهی در خارج و داخل اداره شود. لطفاً تکلیف را‏‎ ‎‏بیان  فرمایید.‏

‏‏والسلام علیکم ورحمة الله‌ وبرکاته‏

‏‏بسمه تعالی، آنچه لازم است پوشش و تستّر اسلامی است، به هر نحوی که‏‎ ‎‏حاصل شود.‏

‏‏[سؤال 10073]‏‏ ‏ ‏ 5602‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏حضور محترم رهبر عظیم الشأن انقلاب، حضرت آیت الله‌ العظمی، امام خمینی،‏‎ ‎‏سلام عرض می کنم. بعد از سلام، امیدوارم که خداوند طول عمر فراوانی برای آن‏‎ ‎‏جناب عنایت بفرمایند، تا ریشۀ کفر برداشته شود.‏

‏‏من مادر دو فرزند هستم، و سؤالی از شما دارم، که آیا کسی که بدون چادر باشد،‏‎ ‎‏ولی لباس بلند و آزاد و شلوار و روسری پوشیده، از نظر اسلام در آن ایرادی هست یا‏‎ ‎‏نه؟ یا فقط چادر باید باشد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مقدار واجب پوشیده شود، مانع ندارد، ولی بهتر است‏‎ ‎‏چادر بپوشند و از لباس هایی که جلب توجه نامحرم کند، باید اجتناب‏‎ ‎‏شود.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 560

‎‏[سؤال 10074]‏‏ ‏ ‏ 5603‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏محضر فقیه عالی قدر، امام خمینی، دامت افاضاته‏

‏‏ای امام عزیز از شما خاشعانه خواهش می کنم اگر وقت کردید به این سؤال جواب‏‎ ‎‏دهید؛ زیرا من خواهر یک شهید هستم و می دانم پیام خون برادرم بر پشت من سنگینی‏‎ ‎‏می کند و شاید بشود از راه حجاب، مقدار کمی از این پیام را به مقصد برسانم.‏

‏‏آیا کافی است در سر کلاس دبیر مرد، و یا در حیاط که خدمتکار مرد دارد، مقنعه و‏‎ ‎‏روپوش گشاد بپوشیم، یا باید چادر را روی آن بپوشیم؟‏

‏‏امام عزیز هنوز توفیق پیدا نکرده ام که به دیدار شما نائل شوم، ولی ای امام ای جان‏‎ ‎‏جانان و ای مهربان از شما می خواهم که برایم دعا کنید، تا از شر نفس درونی خلاص‏‎ ‎‏شوم و چنان مخلصی شوم که به دیار شهدا بپیوندم (می دانم که سعادت ندارم). ولی‏‎ ‎‏دیگر تحمل ندارم، هر کجا را می بینم مادیات است. وقتی به یاد برادرم می افتم، اشک‏‎ ‎‏از چشمانم سرازیر می شود. اما ناگاه یادم می آید اگر او جنازه ندارد، حتماً اکنون در‏‎ ‎‏خیمه های ابا عبد الله‌ الحسین علیه السلام است و او در راه خدا شربت شهادت نوشیده است.‏‎ ‎‏امام برایم دعا کنید.‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مقدار لازم پوشیده شود و کیفیت لباس، جلب نظر نامحرم‏‎ ‎‏نکند، مانع ندارد و پوشیدن چادر بهتر است.‏

‏‏[سؤال 10075]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7011‏

‏‏2. خود من گاهی وقت ها برای خرید ـ که کنترل چادر مشکل است ـ با مانتوی‏‎ ‎‏گشاد و بلند و شلوار و جوراب کلفت و روسری که تا روی شانه را می پوشاند، بیرون‏‎ ‎‏می روم؛ اما بعضی از خواهران قبول ندارند. این سؤال برای ما مطرح شده که آیا درست‏‎ ‎‏است یک خواهر حزب اللهی در این شرایط با مانتوی اسلامی بیرون برود یا خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب واجب از نامحرم، لباس به خصوصی معتبر نشده‏‎ ‎‏است؛ اگرچه بهتر است چادر بپوشند.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 561

‎‏[سؤال 10076]‏‏ ‏ ‏ 5604‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 13 / 7 / 1361‏

‏‏محضر امام امت، حضرت آیت الله‌ العظمی الخمینی‏

‏‏یک برگ اطلاعیه ای که توسط واحد حراست ادارۀ کل کشاورزی استان اصفهان، با‏‎ ‎‏هماهنگی مدیریت کل کشاورزی این استان، تنظیم گشته و آمادۀ صدور بوده است،‏‎ ‎‏تقدیم می گردد. خواهشمند است پاسخ فرمایند آیا شرعاً روپوش بلند و جوراب با‏‎ ‎‏رنگ های تیره ـ که قبلاً اعلام شده ـ می تواند بلا اشکال باشد؟‏

‏‏بسمه تعالی، هر گونه لباس که مقدار لازم را بپوشاند و جلب نظر نامحرم‏‎ ‎‏هم نشود، مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10077]‏‏ ‏ ‏ 5605‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏با پوزش از صرف وقت ذی قیمت آن جناب، تقاضا می کنم در مورد حجاب‏‎ ‎‏اسلامی، چگونگی نظر امام را، برای من ارسال فرمایید.‏

‏‏آیا ایشان حجاب اسلامی، متشکل از روسری، مانتو، و شلوار را از جهت شرعی‏‎ ‎‏قبول دارند یا تنها چادر را صحیح می دانند؟‏

‏‏خواهش می کنم در صورتی که جواب ایشان مشروط است، با توجه به رعایت‏‎ ‎‏دقت در انتخاب روسری و مانتو و شرایط محیطی که مناسب استفاده از چادر نیست،‏‎ ‎‏پاسخ دهید. لطفاً مسأله را کاملاً روشن و بدون هیچ جای شکی ابراز فرمایید. ‏

‏‏بسمه تعالی، زن باید تمام بدن، غیر از وجه وکفین را از مرد نامحرم بپوشاند‏‎ ‎‏و لباس خاصی در آن معتبر نیست، اگرچه پوشیدن چادر بهتر است.‏

‏‏[سؤال 10078]‏‏ ‏ ‏ 5606‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 16 / 4 / 1361‏

‏‏با سلام به حضور ابرمرد زمان و نایب بر حق حضرت مهدی (عج)، از خداوند‏‎ ‎‏بزرگ خواهانم که به جان فاطمه مرضیه، شما را تا انقلاب مهدی برای این امت نگه‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 562

‎‏دارد. «آمین». از حضورتان چند سؤال داشتم که می پرسم: ‏

‏‏1. اگر یکی از مقلدان شما بخواهد حجاب را به طور احسن و کامل و آخرین حد‏‎ ‎‏امکان، در جامعۀ فعلی ایران رعایت کند، آیا باید دست تا مچ و گردی صورت نیز‏‎ ‎‏پوشیده باشد یا خیر؟ ‏

‏‏شکل صحیح و کامل ظاهرشدن یک معلم یا مدیر دبستان دخترانه ـ که به آن‏‎ ‎‏مدرسه مرد آمد و رفت دارد ـ چگونه است؟ خواهشمند است آخرین حد را بگویید؛‏‎ ‎‏زیرا که برای من انجام دادن آخرین حد فرمان خدا، آسان است. از این جهت، تقاضا‏‎ ‎‏می کنم که آخرین و بهترین حد را بگویید.‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب شرعی، لباس خاصی معتبر نیست باید تمام بدن‏‎ ‎‏پوشیده شود و پوشیدن وجه و کفین واجب نیست و بهتر است چادر‏‎ ‎‏بپوشند. ‏

‏‏2. آیا کارکردن زن صحیح است؟‏

‏‏3. آیا شغل هایی که امروزه در جامعه برای زن وجود دارد، از قبیل کارهای جهاد و سپاه و بسیج، که یک‏‎ ‎‏دختر با دو پسر، و یا کمتر و زیادتر در یک ماشین می نشینند و به روستاها می روند، جایز است یا خیر؟‏

‏‏در خاتمه می خواستم بدانم ما که افرادی هستیم که باید به طور آزاد امام را ببینیم، چگونه برایمان‏‎ ‎‏امکان زیارت ایشان وجود دارد و یا چه کنیم که به این آرزویمان نائل آییم؟ خواهشمند است شکل‏‎ ‎‏صحیح و دقیق آن را بنویسید، چون ما طبق گفته های شما عمل می کنیم، سرگردان شدن در شهر‏‎ ‎‏بزرگی، مثل تهران آسان نیست؛ هر چند جهت زیارت امام می توان تمام ناراحتی ها را تحمل کرد.‏

‏‏بسمه تعالی،2و3، کار و شغل برای زن مانع ندارد، ولی باید از اختلاط با نامحرم اجتناب شود.‏

‏‏[سؤال 10079]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7085‏

‏‏2. آیا مانتو و روسری حجاب کامل است؟ ضمناً رانندگی خانم ها از لحاظ شرع‏‎ ‎‏برای مقلدین امام خمینی چه صورت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب واجب هرگونه لباسی که بدن را از نامحرم بپوشاند‏‎ ‎‏کفایت می کند؛ اگرچه بهتر است چادر انتخاب نمایند و رانندگی برای‏‎ ‎‏بانوان، با حفظ حجاب مانع ندارد؛ مگر آن که مفسده ای بر آن مترتّب باشد.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 563

‎‏[سؤال 10080]‏‏ ‏ ‏ 5607‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 30 / 9 / 1361‏

‏‏خدمت رهبر مستضعفین جهان، امام امت، سلام علیکم‏

‏‏با سپاس به درگاه ایزد متعال، که بر کشورمان و بر ما منت نهاده و با چنین انقلابی‏‎ ‎‏جهان گیر، نعمت را بر ما تمام کرده است و کشورمان ـ بحمدالله‌ ـ دارای رهبری‏‎ ‎‏عالی قدر می باشد و ما توانستیم بعد از سال ها که از عمرمان می گذرد، تا حدودی به‏‎ ‎‏اسلام و احکام واقعی آن پی ببریم و مشکلاتمان را رفع نماییم. ای امام عزیز از این که‏‎ ‎‏وقت گران بهایتان را می گیرم، معذرت خواسته و دربارۀ مسائلی سؤال دارم.‏

‏‏1. دربارۀ حجاب اسلامی بانوان، که روپوش و مقنعه یا روسری پوشیده اند. اگر‏‎ ‎‏خانمی قبلاً با چادر مشکی یا ضخیم، کاملاً پوشیده بوده و امروز بخواهد از حجاب‏‎ ‎‏اسلامی ـ که رایج است و در بالا ذکر شد ـ با پوشیدگی کامل استفاده کند، و یا با این‏‎ ‎‏حالت رانندگی کند، آیا جایز است؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مقدار لازم پوشیده شود، لباس مذکور اشکال ندارد، به‏‎ ‎‏شرط آن که جلب توجه نامحرم نکند و بهتر است چادر بپوشد.‏

‏‏2. کسانی که برای زیبایی چهره، بینی یا عضو دیگر بدن خود را عمل جراحی می کنند، از نظر نامحرم‏‎ ‎‏بودن جرّاح و آزار رساندن به بدن، چه صورتی دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر نامحرم جراحی می کند، جایز نیست.‏

‏‏[سؤال 10081]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 6771‏

‏‏2. با توجه به پیروزی انقلاب اسلامی و شکل حجاب رایج میان زنان، آیا حضرت‏‎ ‎‏امام حجاب را خارج از شکل چادر و به صورت لباس گشاد و روسری قبول دارند یا‏‎ ‎‏خیر؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب واجب برای زن، لباس خاصی معتبر نیست؛ به هر‏‎ ‎‏نحو و با هرگونه لباس که خود را از دید نامحرم بپوشاند، کفایت می کند و‏‎ ‎‏پوشاندن وجه و کفین واجب نیست.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 564

‎‏[سؤال 10082]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3343‏

‏‏5. آیا زن می تواند بدون چادر (با حجاب اسلامی متداول) در برابر نامحرم ظاهر‏‎ ‎‏شود؟‏

‏‏بسمه تعالی، با فرض پوشیده بودن مقدار واجب و نبود مفسده، مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10083]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7360‏

‏‏2. حجاب متداول در مدارس و ادارات که مقنعه و روپوش بلند است اشکال‏‎ ‎‏دارد  یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مقدار واجب را می پوشاند مانع ندارد.‏

‏‏[سؤال 10084]‏‏ ‏ ‏ 5608‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏محضر مبارک رهبر انقلاب امام خمینی ارواحنا فداه، محترماً به عرض می رسد که‏‎ ‎‏مسائل ذیل جواب داده شود.‏

‏‏1. آیا واجب است که زن وجه و کفّین خود را بپوشاند یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، واجب نیست مگر در صورت مفسده.‏

‏‏[سؤال 10085]‏

‏‏2. اگر واجب نیست آیا اولویت دارد یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، خوب است.‏

‏‏3. در هر یک از این صُوَر اگر با عدم رضایت شوهر روبه رو شود (یعنی شوهر بگوید من راضی نیستم‏‎ ‎‏که صورت خودت را بپوشانی) چه صورت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، مرد حق ندارد در این جهت زن را تکلیف کند.‏

‏‏4. نگاه زن به صورت مرد نامحرم آیا حرام است یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، حرام نیست.‏

‏‏5. صحبت با مرد نامحرم در حد احوال پرسی و یا بیشتر از این، چه صورت دارد؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، اگر مفسده ندارد جایز است.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 565

‎‏6. نگاه مرد به تصویر زن در تلویزیون و نگاه زن به مرد در تلویزیون چه صورت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، حکم عکس را دارد.‏

‏‏[سؤال 10086]‏

‏‏7. آیا واجب است زن چادر به سر کند؟ و اگر واجب نیست آیا اولویت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، با مراعات حجاب اسلامی پوشیدن چادر لازم نیست اگر چه‏‎ ‎‏بهتر است.‏

‏‏8. زن هایی که نماز جمعه می خوانند آیا نماز جمعه کفایت از نماز ظهر آن ها می کند یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، کفایت می کند.‏

‏‏[سؤال 10087]‏‏ ‏ ‏ 5609‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏تمام عمرم فدای یک ساعت عمر تو ای امام، خواهش می کنم به عنوان یک رهبر و‏‎ ‎‏به عنوان ولی امر و حاکم این کشور، جوابم را بدهید. ‏

‏‏1. ای امام به عنوان یک مقلد متعهد می خواهم بدانم که حجاب واجب برای ما‏‎ ‎‏زن ها تا چه اندازه است؟ حتماً می خواهم حد اسلامی و منطقی آن را بدانم که اگر از آن‏‎ ‎‏حد بگذرد، مرتکب گناه می شویم. بدین دلیل این سؤال را می نمایم که از یک طرف،‏‎ ‎‏مربی دینی و تربیتی دانش آموزان بوده و از سوی دیگر، مسئولیت شرعی برای خود و‏‎ ‎‏دیگران احساس می کنم.‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب، لباس خاصی معتبر نیست و باید تمام بدن، غیر‏‎ ‎‏از وجه و کفین پوشیده باشد و پوشیدن چادر بهتر است. ‏

‏‏2. سؤال دیگری که همیشه در جمع بچه ها مطرح است، این است که با صیغۀ محرمیت (با توجه به‏‎ ‎‏بی اشکال بودن وجه و کفین در مقابل نامحرم) تا چه اندازه باید حجاب داشت؟ آیا حتماً باید حجاب‏‎ ‎‏داشت؛ یعنی موی سر را پوشاند و چادر به سر کرد؟ و آیا با صیغۀ محرمیت، آن مردی که از صیغه‏‎ ‎‏محرم می شود، باز هم یک غریبه است؟ به عنوان مثال، محرم شدن به مرد با صیغه پدرش شدن به‏‎ ‎‏مدت کوتاه باز هم به عنوان یک غریبه است؟‏

‏‏بسمه تعالی، با فرض این که عقد صحیح شرعی شده، با فرزند او محرمیت حاصل شده است.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 566

‎‏[سؤال 10088]‏‏ ‏ ‏ 5610‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏با سلام و درود بر شما نامۀ خویش را آغاز می کنم. ‏

‏‏غرض از نوشتن این نامه، مشکل و سؤالی است که از لحاظ حجاب اسلامی برای‏‎ ‎‏ما پیش آمده؛ قصد دارم که در صورت امکان برای این جانب روشن سازید که حجاب‏‎ ‎‏تنها چادر است و یا مانتو و شلوار همراه با روسری بلند یا مقنعه هم حجابی کامل‏‎ ‎‏است؟ و آیا ظاهر شدن با لباس گشاد و روسری بلند که به روی شانه ها بیفتد، از لحاظ‏‎ ‎‏اسلام حجاب نیست؟ با توجه به این مطلب که چادر، محدود کننده است و باعث از‏‎ ‎‏بین بردن آزادی در انجام کارها می شود. ‏

‏‏خدایا، خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار، از عمر ما بکاه و به عمر او بیفزا‏

‏‏بسمه تعالی، زن باید تمام بدن را به استثنای دست ها تا مچ و صورت، از‏‎ ‎‏مرد نامحرم بپوشاند و در حجاب، لباس خاصّی معتبر نیست؛ اگر چه‏‎ ‎‏پوشیدن چادر بهتر است؛ و از لباس هایی که جلب توجه نامحرم کند‏‎ ‎‏اجتناب شود. ‏

‏‏[سؤال 10089]‏‏ ‏ ‏ 5611‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 28 / 11 / 1361‏

‏‏با عرض سلام خدمت امام امت و مرجع تقلیدم، امیدوارم که حالتان خوب باشد، و‏‎ ‎‏سالیان طولانی در پناه خدا زندگی کنید و خداوند سایۀ شما را از سر ما کم نکند.‏

‏‏آیا در اسلام حجاب فقط چادر است یا نه؟ و می خواهم بدانم اگر مانتوی گشاد و‏‎ ‎‏روسری بلند و شلوار و یا جوراب ضخیم مدل دار، که حجم پا را بزرگ تر از اندازۀ‏‎ ‎‏اصلی نشان می دهد، اشکال و گناه دارد یا نه؟ البته بدون هیچ گونه آرایشی؛ چون‏‎ ‎‏می دانم که هرگونه آرایشی، چه کم و یا زیاد، با چادر و یا روسری گناه دارد.‏

‏‏و می خواستم بدانم دربارۀ کتاب آقای مطهری، کتابی که دربارۀ حجاب یک زن‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 567

‎‏مسلمان است، من آن کتاب را خوانده ام. اگر یک زن مسلمان از آن استفاده کند و‏‎ ‎‏مطابق آن حجاب داشته باشد و چیزهایی را که گفته مراعات کند، آیا کافی است یا نه؟‏‎ ‎‏و می خواهم بدانم نظر شما را دربارۀ خانم هایی که چادر سر می کنند و آن را روی‏‎ ‎‏چشم خود می آورند، حتی چشمشان هم معلوم نیست و دهان و بینی و پوست‏‎ ‎‏صورت مشخص است. آیا به نظر شما چنین حجابی درست است؟ و آیا اسلام گفته‏‎ ‎‏چنین حجابی را که در بیشتر مواقع هم خود در سختی هستند، و هم اطرافیانی که با‏‎ ‎‏آن ها سر و کار دارند و یا فامیل که به خاطر معذب نبودن او، کمتر با آن شخص رفت و‏‎ ‎‏آمد می کنند؛ چون اطرافیان احساس می کنند که او در موقع غذا خوردن و یا کارکردن‏‎ ‎‏در سختی است با عرض پوزش از شما، که وقتتان را گرفتم. خواهش می کنم به این‏‎ ‎‏سؤالات به طور واضح جواب بدهید. ‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب لباس خاصی معتبر نیست، هر چند پوشیدن چادر‏‎ ‎‏بهتر است، ولی از پوشیدن لباسی که جلب توجه نامحرم می کند، اجتناب‏‎ ‎‏نمایید و از کتاب ایشان می توانید استفاده کنید.‏

‏‏[سؤال 10090]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3269‏

‏‏6. پوشش اسلامی برای بانوان چیست؟‏

‏‏بسمه تعالی، در حجاب واجب لباس مخصوص یا نحوۀ خاصی اعتبار‏‎ ‎‏نشده است هر نحو پوششی که بدن زن را از نامحرم بپوشاند کفایت می کند‏‎ ‎‏اگرچه مراعات چادر که پوشش متعارف است بهتر است.‏

‏‏[سؤال 10091]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 727‏

‏‏11. چنانچه با وجود پوشش بدن، حالت بدن مشخص باشد آیا باز عمل حرام‏‎ ‎‏مرتکب شده است؟‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال ندارد مگر آن که صدق پوشیدن نکند و یا آن که‏‎ ‎‏مفسده ای بر آن مترتب باشد.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 568

‎‏[سؤال 10092]‏‏ ‏ ‏ 5612‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 4 / 2 / 1361‏

‏‏پیشگاه محترم امام امت، ناجی مستضعفان جهان، رهبر کبیر انقلاب اسلامی، با‏‎ ‎‏سلام، علت مزاحمت، مسأله ای است که توسط یکی از افراد ناآگاه و شاید هم آگاه‏‎ ‎‏پیش آمده است.‏

‏‏این جانب آموزگار یکی از دبستان های دخترانه ناحیه 4 تهران هستم. چند روز قبل‏‎ ‎‏یکی از مسئولین اداره برای بازدید از درس بچه ها به مدرسه آمدند و من اجازه‏‎ ‎‏خواستم تا بچه ها روسری هایشان را بپوشند و بعد ایشان وارد کلاس شوند. اما ایشان‏‎ ‎‏اعتراض کردند که «به چه دلیل باید بچه ها در سر کلاس روسری نداشته باشند؟ این‏‎ ‎‏کار باعث انحراف بچه ها است و ممکن است دختری از دیدن موهای دختر دیگر‏‎ ‎‏تحریک شود!» با توجه به این که بچه ها حداکثر 12 سال بیشتر ندارند و در این مدرسه‏‎ ‎‏همگی کادر آن دختر هستند و از هیچ طرف نامحرم نیست، شما لطف بفرمایید و‏‎ ‎‏جواب نامۀ مرا هرچه زودتر مرقوم دارید تا به ایشان نشان بدهم. زیرا ایشان به هیچ‏‎ ‎‏وجه زیر بار صحبت های من مبنی بر رد حرف ایشان نمی رفتند و هیچ شخصیتی را به‏‎ ‎‏جز شما به رسمیت نمی شناسند. باز در موارد دیگری هم این آقا اظهار فضل فرمودند‏‎ ‎‏که بسیار خالی از حقیقت بوده و نمی دانم آیا ناآگاه هستند یا مغرض؟ امیدوارم که اولی‏‎ ‎‏باشد. زیرا شدیداً باعث بدبینی در این بخش و این مدرسه شده و اسلام را وارونه‏‎ ‎‏جلوه داده است. مجدداً خواهشمندم به طور کامل حد پوشش اسلامی خانم ها را از‏‎ ‎‏خانم ها مرقوم بفرمایید که بی نهایت متشکر خواهم شد. ‏

‏‏طول عمر حضرت عالی را از خداوند خواستارم. خدایا خدایا تا انقلاب مهدی‏‎ ‎‏خمینی را نگهدار‏

‏‏بسمه تعالی، در وقت بودن مرد نامحرم در کلاس، دختران بالغه باید سر‏‎ ‎‏خود را بپوشانند.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 569

‎‏[سؤال 10093]‏‏ ‏ ‏ 5613‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏‏خدمت آیت الله‌ العظمی خمینی‏

‏‏این جانب همسر دانشجوی مقیم امریکا چند سؤال دارم که خواهشمندم جواب‏‎ ‎‏سؤالات مرا بدهید. البته این سؤالات چند خواهر مسلمان است.‏

‏‏1. به علت وضع مالی، من احتیاج دارم که در بیرون از خانه کار کنم و در این جا با‏‎ ‎‏روسری و چادر نمی شود کار کرد یا می توانم بگویم که به ما کار نمی دهند؛ خلاصه به‏‎ ‎‏خاطر کارکردن، من باید روسری ام را بردارم؛ البته می توانم پوشیده لباس بپوشم و‏‎ ‎‏موهایم را ساده درست کنم و مشغول کارکردن بشوم، ولی باید روسری سرم نکنم.‏‎ ‎‏خواستم لطفاً جواب مرا بدهید که من چه باید بکنم؟‏

‏‏در ضمن، در جامعۀ امریکا لباس پوشیدن ها فرق می کند؛ یعنی لباس پوشیدن یک‏‎ ‎‏دختر امریکایی با یک دختر مسلمان ایرانی قابل مقایسه نیست؛ یک دختر ایرانی حتی‏‎ ‎‏اگر روسری هم سر نکند، باز با حجاب است به نظر من؛ و فکر می کنم که یک زن‏‎ ‎‏مسلمان ایرانی یا خود من طوری لباس نمی پوشیم که تحریک کننده باشیم یا حتی‏‎ ‎‏کسی ما را نگاه کند. لطفاً حد حجاب در امریکا را برای ما توضیح دهید؟‏

‏‏2. این که می گویند در اسلام، زن هر کاری را باید با اجازۀ مرد انجام دهد، مثلاً اگر‏‎ ‎‏شوهر بدون دلیل بگوید خانۀ مادرت نرو، زن نباید برود؛ یا زن کار نکند یا زن از خانه‏‎ ‎‏بیرون نرود، لطفاً راجع به این موضوع، دربارۀ اجازۀ مرد هم توضیح دهید؛ چون‏‎ ‎‏خواهران مسلمان این جا زیاد هستند و این سؤالات برای همۀ ما مطرح شده. ‏

‏‏و دیگر این که در سورۀ نساء آمده که اگر زن نافرمانی کند، مرد می تواند زن را تنبیه‏‎ ‎‏کند. آیا منظور این است که مرد می تواند زن را کتک بزند؟ لطفاً این آیه را برای ما‏‎ ‎‏تفسیر کنید. و دیگر این که در قرآن آمده با زمان پیش بروید. منظور چیست؟ و آیا‏‎ ‎‏حجاب یک زن مسلمان در خارج از کشور فرق می کند یا نه؟‏

‏‏راجع به سؤال اول ممکن است گفته شود که مرد باید کار کند و خرج زن را بدهد؛‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 570

‎‏ولی در زمانی که شوهر دانشجو است و حتی اگر کار کند، پولی که در می آورد کم باشد‏‎ ‎‏و باز زن احتیاج به کار کردن داشته باشد، وظیفه چیست؟ لطفاً راجع به حجاب زن‏‎ ‎‏توضیح کامل دهید؛ با در نظر گرفتن جامعۀ امریکا. والسلام‏

‏‏بسمه تعالی، 1 و 2، بر زن واجب است تمام بدن و سر و موی سر خود را از‏‎ ‎‏نامحرم بپوشاند؛ و نیاز به کار، مجوّز مخالفت حکم شرعی نیست؛ و کار‏‎ ‎‏کردن زن منوط به اجازۀ شوهر نیست، ولی زن حق ندارد بدون اجازۀ‏‎ ‎‏شوهر از منزل خارج شود.‏

‏‏[سؤال 10094]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 607‏

‏‏5. رعایت نکردن حجاب زنان مثلاً چادر یا دستمال را طوری می پوشند که یا‏‎ ‎‏گردن آن ها تقریباً پیدا است یا موهای جلوی سر آن ها پیدا است؛ البته بعضی از آن ها،‏‎ ‎‏حکمش چیست.‏

‏‏بسمه تعالی، باید حجاب واجب مراعات شود.‏

‏‏[سؤال 10095]‏‏ ‏ ‏ 5614‏

‏‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 17 / 7 / 1361‏

‏‏پیشگاه مبارک حضرت مستطاب، آیت الله‌ العظمی امام خمینی، استدعا می کند به‏‎ ‎‏سؤال این جانبه، پاسخ لازم امر به ابلاغ فرمایند.‏

‏‏1. آیا صلاح است برای زن ها تمام گردی صورت، چه اصلاح کرده و چه اصلاح‏‎ ‎‏نکرده نمایان باشد. ‏

‏‏بسمه تعالی، در صورت نداشتن مفسده مانع ندارد، ولی نباید با زینت باشد.‏

‏‏2. آیا رانندگی برای زن اشکال دارد؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، اشکال ندارد. ‏

‏‏3. اگر شوهر راضی نباشد، زن می تواند برای جبهه خدمت کند؛ از قبیل خیاطی، بافندگی، عزیمت‏‎ ‎‏به  جبهه و غیره؟‏

‏‏بسمه تعالی، در صورتی که بدون اجازۀ شوهر از منزل خارج نشود، مانع ندارد. ‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 571

‎‏[سؤال 10096]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3255‏

‏‏3. خانم هایی که لباسشان بدن نما است، پوشیدن آن ها چطوری است؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر بدن آن ها را نامحرم می بیند جایز نیست.‏

‏‏[سؤال 10097]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 6071‏

‏‏4. پوشیدن جوراب نازک که از زانو به پایین کاملاً حجم و زیبایی پا دیده می شود‏‎ ‎‏ـ  چه مشکی و چه به رنگ بدن که نازک است ـ در خیابان و یا کلاس درس که نامحرم‏‎ ‎‏است چه صورت دارد؟‏

‏‏بسمه تعالی، اگر بدن او را نامحرم می بیند جایز نیست.‏

‏‏[سؤال 10098]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 5563‏

‏‏8. استفاده از جوراب های کلفت با دامن و چادر در بیرون منزل چگونه است و‏‎ ‎‏همین طور لباس های رنگارنگ یا رنگ های شاد با چادر در بیرون منزل؟ ‏

‏‏بسمه تعالی، مانع ندارد؛ مگر آن که به نحوی باشد که جلب نظر کند و‏‎ ‎‏موجب مفسده شود.‏

‏‏[سؤال 10099]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 3255‏

‏‏4. روسری که به علت نازک بودن، موهای سر را عیان می کند، پوشیدن آن از ستر‏‎ ‎‏شرعی کفایت می کند؟‏

‏‏بسمه تعالی، کفایت نمی کند.‏

‏‏[سؤال 10100]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 539‏

‏‏5. آیا زن یا دختر می تواند در کلاس سوادآموزی شرکت کند یا نه؟‏

‏‏بسمه تعالی، با مراعات کامل حجاب واجب و سایر مقررات شرعی، مانع‏‎ ‎‏ندارد.‏

‏
‏
‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 572

‎‏[سؤال 10101]‏‏ ‏ ‏  ‏‏---->‏‏ ‏‏ 7230‏

‏‏3. با توجه به ازدحام در وسایل نقلیۀ عمومی و تماس زن و مرد نامحرم، آیا‏‎ ‎‏می توان همسر خود را در ترک موتورسیکلت سوار نمود؛ البته با رعایت کامل حجاب‏‎ ‎‏اسلامی و ملاحظۀ شخصیت و شرم اناث؟‏

‏‏بسمه تعالی، در فرض سؤال، جایز است.‏

‏‎ ‎

‏‎

استفتائات امام خمینی (س)ج. 8صفحه 573

‎