مصاحبه
وضع سلطنت
مصاحبه با خانم الیزابت تارگود درباره وضع سلطنت
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: صحیفه امام

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 10 آب‍ان‌ 1357

زمان (قمری) : 29 ذی القعده 1398

مکان: ‫پاریس - نوفل لوشاتو

شماره صفحه : 245

موضوع : وضع سلطنت

زبان اثر : فارسی

مصاحبه کننده : خانم الیزابت تارگود، خبرنگار روزنامه انگلیسی گاردین

مصاحبه با خانم الیزابت تارگود درباره وضع سلطنت

مصاحبه

‏زمان: 10 آبان 1357 / 29 ذی القعده 1398‏

‏مکان: پاریس، نوفل لوشاتو  ‏

‏موضوع: وضع سلطنت‏

‏مصاحبه کننده: خانم الیزابت تارگود، خبرنگار روزنامه انگلیسی گاردین‏

سؤال: ‏[‏‏آیا حضرت آیت الله فکر می کنند که شاه به عنوان رئیس قوای مسلح بتواند از مبارزات حاضر بر‏‎ ‎‏ضد حکومتش جان سالم بدر برد (باقی بماند)؟ اگر نه، چرا؟‏‏]‏

جواب: ‏خیر، سلطنت شاه و خاندان پهلوی بر ملت ما تحمیل شده است. فرماندهی کل قوای‏‎ ‎‏مسلح بودن شاه نیز بر ارتش تحمیل شده است. شاه به هیچ وجه معرف واقعی ارتش‏‎ ‎‏نیست. رژیم در طی پنجاه سال گذشته از ارتش و نیروهای انتظامی برای سرکوبی ملت‏‎ ‎‏استفاده کرده است. امید می رود که ارتش به خود آید و به جنبش ملت بپیوندد. من‏‎ ‎‏مطمئن هستم که شاه از این مبارزات کنونی علیه خود و سلطنت خاندانش جان سالم بدر‏‎ ‎‏نخواهد برد.‏

ــ     ‏[‏‏در تحت چه شرایطی حضرت آیت الله بازگشت به ایران را مورد بررسی قرار خواهند داد؟ آیا با وجود‏‎ ‎‏شاه، تنها به عنوان پادشاه بر موازین قانون اساسی ـ سلطان نه حاکم ـ موافقید؟ آیا حضرت آیت الله ‏‎ ‎‏می توانند بیشتر توضیح فرمایند؟‏‏]‏

ــ     ‏با توجه به تجارب تلخ گذشتۀ ملت ما از این خاندان، هیچ گونه راه حلی در چهارچوب‏‎ ‎‏شاه سلطنت کند و نه حکومت، قابل قبول نخواهد بود. علی الاصول ما با رژیم سلطنتی‏‎ ‎‏مخالف هستیم. و بازگشت به ایران، بستگی به پیشرفت اهداف جنبش دارد. فعلاً قرار بر‏‎ ‎‏رفتن به ایران را ندارم.‏‎[1]‎

ــ     ‏[‏‏آیا خود شاه یا اعضای دیگر دولتش ـ به طور مثال اردشیر زاهدی‏‎[2]‎‏ ـ سعی به نزدیک شدن و ملاقات‏‎ ‎

‏با حضرت آیت الله کرده اند؟ آیا هیچ نکته ای به عنوان اساس احتمالی مذاکره با حضرت آیت الله ‏‎ ‎‏پیشنهاد شده است؟‏‏]‏

ــ     ‏خیر.‏

ــ     ‏[‏‏آیا هیچیک از مخالفین دستگاه، کوششی به عنوان میانجی بین حضرت آیت الله و شاه کرده اند؟ برای‏‎ ‎‏مثال مهندس بازرگان و یا دکتر کریم سنجابی. اگر بله، نتیجۀ این میانجیگری چه بوده است؟‏‏]‏

ــ     ‏خیر، هرگز.     ‏

ــ     ‏[‏‏آیا هیچ فردی را در داخل ایران، حضرت آیت الله به عنوان نخست وزیر قابل قبول، مورد بررسی قرار‏‎ ‎‏خواهند داد؟ اگر آری، چه کسی؟‏‏]‏

ــ     ‏در چهارچوب نظام سلطنتی، هیچ فردی را به عنوان نخست وزیر تأیید نخواهم کرد.‏

ــ     ‏[‏‏حضرت آیت الله فرموده اند که هیچ راه حلی برای ایران نیست مگر سرنگونی سلسلۀ پهلوی. آیا‏‎ ‎‏حضرت آیت الله در حال حاضر برای سرنگونی شاه کاری می کنند؟ اگر آری، اساس کار خود را چگونه‏‎ ‎‏قرار داده اید؟ به طور مثال آیا برای این کار، روشهایی طرح شده است، نقشه متدیک هست؟‏‏]‏

ــ     ‏نهضت عظیم کنونی ملت ما، علیه شاه و نظام سلطنتی است. بنابراین، در جهت سرنگونی‏‎ ‎‏این رژیم مبارزه می شود. رهنمود ما بر ایجاد وحدت کلمه در میان همۀ اقشار جامعه‏‎ ‎‏است. روشهای مبارزه را مردم خود یافته اند و می یابند. رهنمودهای اصلی از جانب ما، به‏‎ ‎‏موقع خود به عمل می آید. در صورت عدم کفایت روشهای فعلی، اتخاذ روشهای دیگر‏‎ ‎‏مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.‏

ــ     ‏[‏‏برای رفتن شاه، چگونه تدارکاتی در دراز مدت دیده شده است؟ آیا جوانان احتمالاً برای پستهای بالا‏‎ ‎‏مورد نظر قرار گرفته اند، یا حضرت آیت الله می توانند روی حمایت دولت امروز حساب کنند؟ در چنین‏‎ ‎‏جستجویی وفاداری در مرحلۀ نخست قرار خواهد گرفت یا قابلیت؟‏‏]‏

ــ     ‏در ایرانی، چه در داخل و چه در خارج، استعدادهای بسیار وجود دارد که حکومت شاه‏‎ ‎‏مانع از بروز آنها می شود. این استعدادها، بر اساس لیاقت و وفاداری به اسلام و ملت به‏‎ ‎‏کار دعوت می شوند.‏

ــ     ‏[‏‏حضرت آیت الله به مدت طولانی از سیاستهای شاه انتقاد کرده اند، در چه حدودی سیاستهای خود‏

‏ایشان نسبت به موارد زیر، با سیاستهای شاه فرق خواهد کرد؟‏

‏الف) اجتماعی: آیا قوانین اسلامی به مورد اجرا گذارده می شود؟ و چه فرقی در زندگی روزمره نسبت‏‎ ‎‏به قوانین حاضر پیش خواهد آمد؟ در تحت لوای حکومت اسلامی، آیا حضرت آیت الله می توانند به‏‎ ‎‏طور دقیقتر این مفهوم را شرح دهند که آیا زنها قادر خواهند بود به طور آزادانه بین حجاب و لباس‏‎ ‎‏غربی حق انتخاب داشته باشند؟ آیا سینماها می توانند به وجود خود ادامه دهند؟ اگر آری، چگونه‏‎ ‎‏فیلمها انتخاب خواهند شد؟ آیا مشروبات الکلی ممنوع خواهد شد؟ در آخر آیا ایران، یک عربستان‏‎ ‎‏سعودی یا لیبی دیگر خواهد شد؟‏

‏ب) دفاع و خارجه و نفت: حضرت آیت الله به طور دائم، نقش خارجیها را مورد انتقاد قرار داده اند، به‏‎ ‎‏طور اخص امریکا را. در ایران به طور دقیق چگونه تغییراتی شما مایلید در رابطه با نفوذ خارجی در‏‎ ‎‏صادرات نفت و واردات و خرید اسلحه ببینید؟‏

‏ج) امنیت داخلی: ساواک در اصل برای تضمین امنیت داخلی علیه تحریکات داخلی به وجود آمد. آیا‏‎ ‎‏آیت الله ساواک را منحل خواهند کرد؟ و اگر چنین است، چه نیروهایی را در نظر دارید که جانشین‏‎ ‎‏نیروهای امنیتی بنمایید؟‏‏]‏

ــ     ‏الف) اجرای حدود در اسلام، موکول به تحقق شرایط و مقدمات بسیار است و باید‏‎ ‎‏جهات بسیاری را از روی کمال عدالت و توجه به اینکه اسلام در کلیت خود اجرا گردد،‏‎ ‎‏در نظر گرفت. اگر این امور در نظر گرفته شوند، ملاحظه خواهد شد که مقررات اسلامی‏‎ ‎‏کمتر از هر مقررات دیگری خشونت آمیز است. زنان در انتخاب فعالیت و سرنوشت و‏‎ ‎‏همچنین پوشش خود با رعایت موازین آزادند. و تجربۀ کنونی فعالیتهای ضد رژیم شاه‏‎ ‎‏نشان داده است که زنان بیش از پیش آزادی خود را در پوششی که اسلام می گوید‏‎ ‎‏یافته اند. ما با سینماهایی که برنامه های آنها فاسد کنندۀ اخلاق جوانان و مخرب فرهنگ‏‎ ‎‏اسلامی باشد مخالفیم. اما با برنامه هایی که تربیت کننده و به نفع رشد سالم اخلاقی و‏‎ ‎‏علمی جامعه باشد موافق هستیم. مشروبات الکلی و الکلیسم و سایر مخدرات که مضرّ به‏‎ ‎‏حال جامعه می باشند، جلوگیری خواهد شد. حکومت جمهوری اسلامی مورد نظر ما، با‏‎ ‎‏هیچ یک از رژیمهای مزبور (عربستان سعودی و لیبی) منطبق نخواهد بود.‏


‏ب) روابط ما با تمام خارجیها بر اساس اصل احترام متقابل خواهد بود. در این رابطه، نه به‏‎ ‎‏ظلمی تسلیم می شویم و نه به کسی ظلم خواهیم کرد. و در زمینۀ تمام قراردادها، ما بر‏‎ ‎‏اساس مصالح سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملت خودمان عمل خواهیم کرد.‏

‏ج) بله، ما ساواک و تمامی سازمانهای امنیتی ضد مردمی را منحل خواهیم کرد. آگاهی‏‎ ‎‏مردم و مشارکت و نظارت و همگامی آنها با حکومت منتخب خودشان، خود بزرگترین‏‎ ‎‏ضمانت حفظ امنیت در جامعه خواهد بود.‏

ــ     ‏[‏‏آیت الله ، فرموده اید که خواهان قدرت شخصی نیستید. فرض کنیم که حضرت آیت الله یک روز که‏‎ ‎‏شاه رفته باشد به ایران مراجعت بفرمایید. در آن صورت، خلأ قدرت سیاسی را چگونه پرخواهید‏‎ ‎‏فرمود؟ نظر شما دربارۀ امکان یک کودتای نظامی چیست؟‏‏]‏

ــ     ‏با رفتن شاه، خلأ قدرت سیاسی به وجود نخواهد آمد. ادامۀ حکومت شاه خود ایجاد‏‎ ‎‏خلأ قدرت سیاسی کنونی را در ایران نموده است. عمر دوران راه حل با کودتای نظامی،‏‎ ‎‏پایان یافته است. اگر خارجیان این کودتا را انجام دهند، ارتش ایران بیش از پیش به یک‏‎ ‎‏ارتش وابسته و اشغالگر تبدیل خواهد شد و این امر، خلأ قدرت سیاسی کنونی ایران را‏‎ ‎‏تشدید خواهد نمود.‏

ــ     ‏[‏‏حضرت آیت الله خواهان سرنگونی رژیم سلطنتی موجود و جانشین شدن یک جمهوری هستید. چه‏‎ ‎‏نوع جمهوری در نظر دارید؟ مثل سیستم امریکایی یا فرانسوی.‏‎[3]‎‏]‏

ــ     ‏ما خواهان استقرار یک جمهوری اسلامی هستیم و آن حکومتی است متکی به آرای‏‎ ‎‏عمومی. شکل نهایی حکومت با توجه به شرایط و مقتضیات کنونی جامعۀ ما، توسط‏‎ ‎‏خود مردم تعیین خواهد شد.‏

ــ     ‏[‏‏آیا حضرت آیت الله با این موضوع موافق هستند که در ایران معروفیت و محبوبیت حضرت آیت الله ‏‎ ‎‏در بین جوانان ایرانی برای آن است که شما تمامی آن چیزهایی را که شاه فاقد است معرفی می نمایید؟‏‏]‏

ــ     ‏مسألۀ مقایسۀ دو شخص مطرح نیست. مسئله، آگاهی و بیداری سیاسی مردم ما و هویت‏

‏اسلامی آنها و معیارهای اسلامی است. هرکس بر اساس این معیارهای اسلامی با مردم‏‎ ‎‏حرکت کند، مورد قبول و محبوبیت مردم خواهد بود.‏

ــ     ‏[‏‏در مورد کمونیستها: آیت الله به شناخت علیه کمونیستها مشهور است ـ کمونیستها را مورد اعتماد‏‎ ‎‏نمی داند ـ اما کمونیستهای جوان که در تهران هستند، این روزها ـ نه اجباراً توده ای که دنبال روی‏‎ ‎‏خواسته های بخصوصی هستند ـ به خاطر اینکه آنها قبول ندارند که یک نفر چه شاه و چه خمینی، تنها‏‎ ‎‏کار کند، خواستارند که یک حکومت ملی برای مردم تشکیل شود. آیا آیت الله فکر می کنند که‏‎ ‎‏می توانند این خواسته را اجرا کنند؟ و اگر چنین است چگونه؟ یا بهتر گفته شود: آیا خمینی حزب‏‎ ‎‏کمونیست را دائماً غیر قانونی می داند؟‏‏]‏

ــ     ‏در اسلام معیار، رضایت خداست و نه شخصیتها. ما شخصیتها را با حق می سنجیم، و نه‏‎ ‎‏حق را با شخصیتها. معیار، حق و حقیقت است. برخلاف اسلام، کمونیستها شخصیت را‏‎ ‎‏بت و قدرت را در او متمرکز می سازند. حکومت اسلامی ما متکی به آرای عمومی‏‎ ‎‏خواهد بود. و همۀ احزابی که برای مصالح ملت ما کار کنند، آزاد خواهند بود.‏

ــ     ‏[‏‏چه چیز باعث شد که آیت الله نجف را ترک کنند؟ آیا فکر می کنند که عراقی ها با تهران توافق کرده‏‎ ‎‏بودند؟ و اگر چنین است، آیا می توانید شرح دهید؟‏‏]‏

ــ     ‏ظاهراً شاه ایران، دولت عراق را تحت فشار قرار داد که مانع فعالیتهای سیاسی من و انجام‏‎ ‎‏وظایفی که بر عهده دارم بشود. لذا من عراق را ترک کردم.‏

ــ     ‏[‏‏تحت چه ضابطه ای آیت الله در پاریس زندگی می کنند؟ آیا نقشه دارند در پاریس بمانند؟ و اگر نه، به‏‎ ‎‏کجا خواهند رفت؟ آیا کشورهای دیگر، خصوصاً الجزایر و سوریه، پیشنهادهایی برای پذیرایی‏‎ ‎‏آیت الله را کرده اند؟ آیا آیت الله می توانند پیشگویی کنند چگونه وجود ایشان در پاریس ممکن است‏‎ ‎‏اثری در برنامۀ ایران و فرانسه در خصوص قرارداد پایگاه اتمی و قرارداد متروی تهران داشته باشد؟ و‏‎ ‎‏این عوض شدن برنامۀ آبادانی، چه درسی برای غرب می تواند باشد؟‏‏]‏

ــ     ‏توقف من در فرانسه موقتی است. تنها ضابطۀ توقف من در هر کجا که باشد، امکان انجام‏‎ ‎‏وظایفم هست. با توجه به این توضیح، رابطه ای بین حضورم در فرانسه و مسائل مربوط به‏‎ ‎‏روابط ایران و فرانسه فعلاً مطرح نیست.‏


ــ     ‏[‏‏در چه آیندۀ نزدیکی، شاه سقوط خواهد کرد؟‏‏]‏

ــ     ‏این مسئله مطلبی نیست که بتوانیم پیش بینی کنیم. اما بر حسب قراین خیلی دیر نیست.‏

ــ     ‏[‏‏آیا آیت الله جهاد مسلحانه را به عنوان وسیلۀ مبارزۀ خود مورد توجه قرار خواهند داد؟‏‏]‏

ــ     ‏امیدوارم کار به جهاد مسلحانه نرسد و همین طور که ملت عمل می کند مسائل حل شود و‏‎ ‎‏مقصد ملت، که رفتن رژیم و برقراری حکومت اسلامی است، تحقق پیدا کند. لکن اگر‏‎ ‎‏مسائل خیلی طول کشیده و پیچیده شود، ممکن است در آن تجدید نظر نماییم.‏

ــ     ‏[‏‏بنابراین، شما همین روشهای مسالمت آمیز و بدون خونریزی را ترجیح می دهید؟‏‏]‏

ــ     ‏بله.‏

ــ     ‏[‏‏پس از رفتن شاه، در موقع برگشتن به ایران، آیا خود شما رهبر جمهوری اسلامی نخواهید بود؟‏‏]‏

ــ     ‏من خود نمی خواهم حکومت را در دست بگیرم. اما مردم را برای انتخاب حکومت،‏‎ ‎‏هدایت خواهم کرد و شرایط آن را به مردم اعلام می کنم.‏

‎ ‎

  • ـ شعار «شاه باید سلطنت کند نه حکومت» شعار لیبرالها و ملی گراها بود.
  • ـ اردشیر زاهدی، آخرین سفیر رژیم شاه در ایالات متحده.
  • ـ در سیستم امریکایی، تمام اختیارات در دست رئیس جمهوری است. ولی در فرانسه، علاوه بر رئیس جمهور،  نخست وزیر نیز در نوع خود، دارای وظایف خاصی است.