فصل دوم: اسرار تطهیر با آب و خاک

‏‏فصل دوم‏

‏‏ ‏

‏‏     ‏‏بعض از اهل معرفت گوید که «طهور یا با آب است، که سرّ حیاتی‏‎ ‎‏است، که آن اصل علم است برای مشاهدۀ حیّ قیوم تعالی؛ قٰالَ تَعٰالیٰ: ‏‏وَ‏‎ ‎‏اَنْزَلْنا مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً طهوراً لِنُحْیِیَ بِهِ،‏‎[1]‎‏ وَ قٰالَ جَلَّ وَ عَلاٰ: ‏‏وَ یُنَزِّلُ عَلَیْکُمْ مِنَ‏‎ ‎‏السَّمٰاءِ مٰاءً لِیُطَهِّرَکُمْ بِهِ وَ یُذْهِبَ عَنْکُم رِجْزَ الشَّیْطٰان؛‏‎[2]‎‏ و یا خاک، که آن اصل‏‎ ‎‏نشئۀ انسان است؛ قٰالَ عَزَّ مِنْ قٰائِلٍ: ‏‏مِنْهٰا خَلَقْنٰاکُم،‏‎[3]‎‏ وَ قٰالَ جَلَّ وَ عَلاٰ: ‏‏فَلَمْ‏‎ ‎‏تَجِدُوا مٰاءً فَتَیَمَّمُوا صَعیداً طَیِّباً؛‏‎[4]‎‏ و این برای آن است که تفکر کنی در ذات‏‎ ‎‏خود، و معرفت پیدا کنی که کی تو را ایجاد فرموده و از چه آفریده و برای چه‏‎ ‎‏ایجاد کرده؛ پس خاضع او شوی و تکبر را از سر بگذاری، زیرا که خاک اصل‏‎ ‎‏در ذلت و مسکنت است.» انتهی.‏‎[5]‎

‏‏    ‏‏نویسنده گوید: اصل آبْ رحمت اطلاقی وجود است؛ قال تعالی: ‏‏وَ‏‎ ‎‏جَعَلْنٰا مِنَ الْمٰاءِ کُلَّ شَی ءٍ حَیّ.‏‎[6]‎

‏‏    ‏‏وَ عَنِ الصّادِقِ عَلَیْهِ السَّلاٰمُ: ‏‏تَقَدَّمْ اِلَی الْمٰاءِ تَقَدُّمَکَ اِلیٰ رَحْمَةِ الله ؛‏‎[7]‎‏ و آن‏‎ ‎‏اصل تجلی ذاتی است بی تعلق به مرآت و تعین در مجالی آیات.‏

‏‏     پس، سالک الی الله اگر یافت طریقی به تجلی فیض اطلاقی و مشاهدۀ‏‎ ‎‏جمال بی تحدید به مثال، به آن تجلیْ تطهیر مقادم وجود خود کند برای وصول‏‎ ‎‏به بساط قرب؛ چنانچه رسول خدا صلی الله علیه و آله در وضوء معراج‏‎ ‎‏ ‏

‏
‏‎

‎‏فرمود؛ و اشاره ای به آن می آید، ان شاءالله ؛ و توجه نکند به صعید که اصل‏‎ ‎‏تقیید و تحدید است؛ و اگر فاقد شد ماءِ سرِّ وجود را، پس در مرآت تعیّن‏‎ ‎‏صعیدی و تجلی تقییدی، بعض از آن محالّ را تطهیر کند و در کسوۀ تقیید، سرّ‏‎ ‎‏وجود را مشاهده کند، ‏‏فَاِنَّ التُّرٰابَ اَحَدُ الطَّهُورَیْن‏‎[8]‎‏ و ‏‏رَبُّ الْمٰاءِ هُوَ رَبُّ‏‎ ‎‏الصَّعید.‏‎[9]‎‏ قٰالَ تَعٰالیٰ: ‏‏هُوَ الَّذی فی السَّمٰاءِ اِلهٌ وَ فِی الاَرْضِ اِلٰه.‏‎[10]‎‏ پس، سرّ‏‎ ‎‏وضوء اضمحلال کثرات است در عین جمع؛ و تیممْ رؤیت وحدت است در ‏‎ ‎‏کسوۀ کثرت؛ و سرّ این سرّ وضوء رؤیت حقّ است و نفی غیر: ‏‏هُوَ الاْوَّلُ وَ‏‎ ‎‏الآخِرُ وَ الظّاهِرُ وَ الْبٰاطِن؛‏‎[11]‎‏ و تیمّمْ رؤیت ذات مقدس است در کسوۀ غیر: ‏‏لَوْ‏‎ ‎‏دُلّیتُمْ بِحَبْلٍ اِلَی الاْرْضِ السُّفلیٰ، لَهَبَطْتُمْ عَلَی الله .‏‎[12]‎

‏‏    ‏‏و بالجمله، وضوء دست و رو شستن از ما سوی است: ‏‏اِلاّ مَنْ اَتَی الله ‏‎ ‎‏بِقَلْبٍ سَلیمْ؛ ‏‏و تیمّم رؤیت اوست در آینۀ اشیاء‏‏ مٰا رَأَیتُ شَیْئاً اِلاّ وَ رَأَیْتُ الله‏‎ ‎‏ مَعَهُ اَوْفیهِ‏‎[13]‎‏ ـ دٰاخِلٌ فِی الاْشْیٰاءِ لاٰ ‏‏کَدُخُولِ شَی ءٍ فی شَی ء.‏‎[14]‎

‏‏    ‏‏و ایضاً وضوء، تطهیر به آب است قبل التنزّل؛ و تیمّم، تطهیر به آن است‏‎ ‎‏پس از تنزّل؛ و از این جهت احد الطّهورین است به مقتضای سرایت حکم‏‎ ‎‏باطن به ظاهر و غیب به شهادت؛ و ایضاً وضوء، تطهیر از نقایص و حدود‏‎ ‎‏است، ‏‏فمٰا اَصٰابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ الله وَ مٰا اَصٰابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِک؛‏‎[15]‎‏ و تیممْ‏‎ ‎‏ ‏

‏
‏‎

‎‏رجوع نقایص است به حقّ، بالعرض: ‏‏قُلْ کُلٌّ مِنْ عِنْدِالله ‏‎[16]‎‏.‏

‏‎ ‎

‏‎

‎