کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره)
هویت شناسی مکتب اخلاقی امام‌ خمینی در رویکرد تاریخی
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: مقاله

پدیدآورنده : ایزدپناه، عباس

محل نشر : قم

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1382

زبان اثر : فارسی

هویت شناسی مکتب اخلاقی امام‌ خمینی در رویکرد تاریخی

‏ ‏

‏ ‏

‏ ‏

  هویت شناسی، مکتب اخلاقی امام خمینی در رویکردتاریخی

عباس ایزد پناه

 

‏ ‏

‏مقولات چهارگانه ای که در قلمرو علوم اخلاقی مطرح است و تعریف‏‎ ‎‏اجمالی آن، هویت و دکترین اخلاقی با رویکردهای گوناگون و اشاره به‏‎ ‎‏هویت مکتب اخلاقی امام خمینی( ره) در صدر این مقاله آمده است. برای‏‎ ‎‏تبیین هویت دکترین اخلاقی حضرت امام(ره) در رویکرد تاریخی، این‏‎ ‎‏بخش از هویت اخلاقی در قرون وسطی شروع و بعد از رنسانس و‏‎ ‎‏پروتستانیسم تقسیم، به هویت مکتب اخلاقی کانت منتهی می گردد. بخش‏‎ ‎‏نخست که خود در چهار دوره کلی موشکافی می شود، به نقد و ابرام نظرات‏‎ ‎‏ارسطو و افلاطون در باب اخلاق به اجمال نظر می شود و بعضاً به‏‎ ‎‏فلسفه هایی چون اپیکوریسم اشاره می شود. توانایی این مکتب ها در حد‏‎ ‎‏اقناع موجود کامل نیست، حتی فلسفه فلوطین که از فلسفه های برجسته‏‎ ‎‏رومی بوده و طرفداران خود را به تقسیمات روح آدمی معتقد می ساخت.‏‎ ‎‏پس از آن،  اخلاق در قرون وسطی بود که در یک جمله، حاکمیت ایده های‏‎ ‎‏کلیساهای کاتولیک ملاک افعال نیک و بد مردم قرار می گرفت و بر عکس‏‎ ‎‏دوران پروتستانیسم، عصر پشت پا زدن به آرمان های ارباب کلیسا و‏‎ ‎‏واژگون کردن سنت های دست و پاگیر جامعه مذهبی مسیحیت. پس از آن،‏‎ ‎‏کانت با تقسیم قضایای اخلاقی، بر اصل وجدانی، عقل عملی تأکید کرد و‏‎ ‎‏حاکمیت را به وجدان داد. گفته اند: پروسۀ اخلاقی پس از او به لیبرال،‏‎ ‎‏نظریه مارکسیسم، پراگماتیسم، راسلیسم و اخلاق فرق مسیحی تقسیم شد‏‎ ‎

مجموعه آثار کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره) ـ جلد 15چکیده مقالات کنگرهصفحه 323

‏که لیبرال، چکیده مراتب قرون ماضی است که به شکل نو متجلی شد. در‏‎ ‎‏بخش ثانی، هویت شناسی اخلاق در تمدن اسلامی به اشکال عملی مکتب‏‎ ‎‏اخلاقی ـ فلسفی ـ عرفانی، روایی و ادبی متجلی شد و بعضا در دوران های‏‎ ‎‏نبوی و علوی، چهره نیک خود را نشان داد و بعدها در دوران امویان و‏‎ ‎‏عباسیان و تا قرون معاصر رنگ رخسار حقیقی خود را به شکلی از دست‏‎ ‎‏داد. هویت شناسی مکتب اخلاقی امام و جایگاه تاریخی و اخلاقی آن، که‏‎ ‎‏بی مناسبت به هویت مکتب اخلاقی ایران باستان ندارد؛ چون بر محور‏‎ ‎‏توحید ناب است از همۀ مراتب مذکور متمایز شده و ضمن بهره از‏‎ ‎‏آموزه های شریان حیات معنوی و اخلاقی در دوره تمدن اسلامی، نگرشی‏‎ ‎‏نو به پروسه اخلاق، انداخته و با نظر به جلال و جمال حق تعالی طرحی نو‏‎ ‎‏درانداخته است.‏

‏ ‏

‏ ‏

‎ ‎

مجموعه آثار کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره) ـ جلد 15چکیده مقالات کنگرهصفحه 324