کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره)
نظریه جهان‌های غیر کرانمند در عرفان اسلامی
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: مقاله

پدیدآورنده : وکیلی، هادی

محل نشر : قم

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1382

زبان اثر : فارسی

نظریه جهان‌های غیر کرانمند در عرفان اسلامی

‏ ‏

‏ ‏

‏ ‏

‏ ‏

‏ ‏

  نظریه جهان های غیر کرانمند در عرفان اسلامی

دکتر هادی وکیلی

‏ ‏

‏ ‏

‏مقاله حاضر، با بررسی مستندات و دلایل جهان شناختی و انسان‏‎ ‎‏شناختی با تکیه بر مفروضات و اصول موضوعه معرفت شناسی عارفان‏‎ ‎‏مسلمان به ویژه با رویکردی خاص به نظریه های معرفت شناختی و انسان‏‎ ‎‏شناختی امام خمینی جایگاه و منزلت انسان را در جهان هستی مورد کاوش‏‎ ‎‏قرار داده است. نویسنده ابتدا، به این مسأله می پردازد که، ظاهرا معقول به‏‎ ‎‏نظر می رسد که ادعای انسان در احساس و ادراک جهان ـ جهان به مثابه‏‎ ‎‏واقعیتی پیش روی مدرکی به نام انسان که ماورای او را در ثنویتی گریز‏‎ ‎‏ناپذیر شکل بخشیده است ـ ناشی از این پیش فرض، قهری باشد که خطی‏‎ ‎‏مایل میان او و جهان، به وضوح مرزی ممتد و بی کران فراهم آورده است و‏‎ ‎‏طرفین را به دفع و جذب یکدیگر فرا می خواند. وی، در برابر این ادعا بر‏‎ ‎‏این باور است که، سرنوشت جهان بیرون، با پیدایش حیات رقم می خورد‏‎ ‎‏و اثبات جهانی منهای انسان در بیرون از وی، همواره در آستین خود، مار‏‎ ‎‏گزنده خلف فرضی را داراست.‏

‏نویسنده در ادامه، با بررسی آرای عارفان مسلمان، در باب حقیقت‏‎ ‎‏انسان و چگونگی جامعیت او نسبت به مشاهده وجودی و تطابق بین‏‎ ‎‏انسان و عالم وجود می نویسد: انسان برابر است با کل عالم وجود، از‏‎ ‎

مجموعه آثار کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره) ـ جلد 15چکیده مقالات کنگرهصفحه 195

‏لاهوت تا ملک، کلیۀ عوالم کلی و جزئی، در قوس نزول به شکل اعیان‏‎ ‎‏عینی عوالم در وجود انسان به گونۀ اجمالی مندک و منطوی هستند و تقلب‏‎ ‎‏انسان بشری، آغاز حیات انسان حقیقی در واقع، آغاز حیات اعیان علمی و‏‎ ‎‏عوالم است و عالم و عالمیان و عوالم، همگی در نقطۀ آغازین قوس صعود‏‎ ‎‏از مادر حقیقی خویش، یعنی آدم حقیقی که ابو العالم است متولد و پدیدار‏‎ ‎‏می گردند. بنابراین، عوالم پیش از وصول به نقطۀ اتصال بین دو قوس نزول‏‎ ‎‏و صعود، ثبات عینی دارند، نه وجود عینی و نه وجود علمی. پس از گذر از‏‎ ‎‏نقطۀ اتصال به صورت وجودات علمیه در حاق واقع انسانی عینیت درون‏‎ ‎‏مرزی پیدا می کنند، لذا پیش از آغاز تولد عنصری انسان، هیچ نشانی از‏‎ ‎‏عوالم نیست. و چون عالم خود به معنای نشانگر است و هیچ نشانگری‏‎ ‎‏منهای انسان، نشانگری ندارد، پس هرگونه عالمی به عنوان عالم عینی فقط‏‎ ‎‏در قلب انسان محقق می شود.‏

‏ ‏

‎ ‎

مجموعه آثار کنگره اندیشه های اخلاقی ـ عرفانی امام خمینی (ره) ـ جلد 15چکیده مقالات کنگرهصفحه 196