امام و انقلاب اسلامی
قیام 19 دی در قم
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : اهوازی، عبدالرزاق

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زبان اثر : فارسی

قیام 19 دی در قم

قیام 19 دی در قم

‏در سال 1356، با سکوت و سکون ظاهری که مبارزات مردمی دچار آن بود، رژیم‏‎ ‎‏مطمئن شده بود که مبارزات را سرکوب کرده است؛ اما با شهادت آیت اللّه سید مصطفی‏‎ ‎‏خمینی در اول آبان 1356 ـ که در اوج اعلام همبستگی رژیم با امریکا و انگلیس روی‏‎ ‎‏داد ـ بستر جدیدی برای مبارزات انقلابی به وجود آمد و سرمایه های مبارزاتی سالهای‏‎ ‎‏بعد از 15 خرداد 1342، به آرامی شروع به بار دادن کرد؛ از یک طرف، جمع دوستان ما‏‎ ‎‏که از مدتها قبل در صدد ایجاد مرکزیتی برای مبارزه بود، با صدور بیانیه ای، در 15 آبان‏‎ ‎‏1356، به مناسبت شهادت فرزند ارشد امام، موجودیت «جامعه روحانیت مبارز» را‏‎ ‎‏رسماً اعلام کرد. از سوی دیگر، مردم نیز با برگزاری مراسم متعدد در سوگ شهادت‏‎ ‎‏فرزند برومند امام، احساس کردند که آن فضای خوف و خفقان دیگر نیست و کم کم در‏‎ ‎‏صحنه مبارزات ضد رژیم، حضور مؤثری نشان دادند. ‏

‏همین امر رژیم را وادار به عکس العمل کرد. به آن گونه که در 17 دی ماه، به دستور‏‎ ‎‏دربار و احتمالاً با امر مستقیم شخص شاه، مقاله ای به نام «ایران و استعمار سرخ و‏‎ ‎‏سیاه»‏‎[1]‎‏ با لحنی سراسر توهین به روحانیت و حضرت امام در روزنامه اطلاعات به چاپ‏‎ ‎‏رسید.‏

‏به دنبال انتشار این مقاله، موجی از خشم و نفرت سراسر شهر قم را فرا گرفت و دو‏‎ ‎‏روز بعد قیام خونین 19 دی 1356، در اثر حرکت طلبه ها و مردم قم در اعتراض به چاپ‏‎ ‎‏این مقاله و برخورد شدید رژیم با معترضان، به وقوع پیوست و در نتیجه آن دهها کشته و‏‎ ‎


کتابامام خمینی (س) به روایت آیت الله هاشمی رفسنجانیصفحه 47

‏مجروح بر جای ماند.‏

‏به دنبال این قیام، موج اعتراض به رژیم شاه به سایر حوزه های علمیه در شهرهای‏‎ ‎‏مشهد، اصفهان، یزد، و... گسترش یافت و اعلام تنفر و انزجار از اقدامات رژیم شاه،‏‎ ‎‏اغلب دانشگاهها و قشرهای مختلف مردم را فراگرفت تا آنجا که این قیام و پیامدهای آن،‏‎ ‎‏سرآغاز حرکت ادامه دار مبارزات مردمی تا پیروزی نهایی انقلاب شد.‏

‏سخنرانی مفصل امام در اواخر دی ماه 56،‏‎[2]‎‏ به مناسبت فاجعه مردم قم در 19 دی و‏‎ ‎‏بعد هم پیام روشنگر ایشان در تاریخ 2 بهمن 1356 ‏‏[‏‏از نجف اشرف‏‏]‏‏ نشان داد که بار‏‎ ‎‏دیگر مرحله جدیدی از مبارزه علیه رژیم آغاز شده است. امام در آن سخنرانی با تشریح‏‎ ‎‏جنایات بی حدّ و حصر رژیم شاه و با تأکید بر اینکه مملکت اکنون فاقد ارتش و مجلس‏‎ ‎‏صالحی است، همگان را به اتحاد دعوت کردند.‏

‏همچنین ایشان در پیامشان‏‎[3]‎‏ نهضت اخیر مردم قم را پرتوی از نهضت 15 خرداد‏‎ ‎‏دانستند که شعاعش در سراسر کشور نور افکنده است و فرمودند: «شاه می خواهد ثابت‏‎ ‎‏کند که نوکری او تحکیم شده... ولی ملت با تظاهرات عمومی و تعطیل سرتاسری دامنه‏‎ ‎‏دار و اظهار تنفر، بار دیگر ثابت کرد که او را نمی خواهد و از او و خاندانش بیزار است و‏‎ ‎‏این رفراندوم طبیعی سرتاسری در حقیقت خلع او از سلطنت غاصبانه و جابرانه است.»‏‎[4]‎

‎ ‎

کتابامام خمینی (س) به روایت آیت الله هاشمی رفسنجانیصفحه 48

  • مقالۀ «ایران و استعمار سرخ و سیاه» با امضای رشیدی مطلق که در دربار تهیه شد و توسط داریوش همایون، وزیر اطلاعات و جهانگردی، در مورخ 16 دی ماه 1356 در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید.     در قسمتهایی از این مقاله که سعی کرده بود با حمله مستقیم به مذهب و رهبر انقلاب، اعتقادات مردم مسلمان ایران را به سخره بگیرد، آمده بود: «... سرآغاز انقلاب شاه و ملت در روز ششم بهمن ماه 1340 شاهنشاهی، استعمار سرخ و سیاه ایران را، که ظاهراً هر کدام در کشور ما برنامه و نقشه خاصی داشتند، با یکدیگر متحد ساخت که مظهر این همکاری صمیمانه در بلوای روزهای پانزدهم و شانزدهم خرداد 1342 در تهران آشکار شد»؛( اطلاعات؛ ش 15506، 17 / 10 / 56، ص 17).     توزیع روزنامه اطلاعات در تهران و شهرستانها به ویژه قم، آغازگر موجی از اعتراضات و تظاهرات دامنه دار گردید.
  • . برای توضیح بیشتر مراجعه کنید به: صحیفه امام؛ ج 3، صص 296ـ309.
  • . همان منبع ؛ ج 3، صص 314ـ317.
  • . انقلاب و پیروزی؛ صص 70ـ73.