وقف یکی از موضوعاتی هست که هم بخش حقوقی و فقهی دارد و هم بخش اقتصادی دارد و هم آثار تربیتی و اخلاقی دارد و لذا دارای ابعاد مختلف و گوناگون فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است.
خارج شدن از اسلام و اختیار نمودن کفر که در فقه ارتداد نامیده می شود علاوه بر آثار و تبعاتی که برای خود مرتد به دنبال می آورد و در باب های گوناگون از قبیل طهارت و نکاح و ارث و حدود از آن ها سخن گفته شده است.
نزدیکی و مجامعت انسانی با انسان دیگر را آمیزش می گویند که در ابواب مختلف فقه احکام بسیار زیادی دارد. آمیزش به سه نوع تقسیم می شود که هر کدام تعریف و احکام ویژه ای دارند.
آمیزش با حیوان یا وطی، به آمیزش و نزدیکی انسان با حیوان اطلاق می شود که از آن در باب هایی مانند طهارت، صوم، حج و حدود و اطعمه و اشربه (خوردنی ها و نوشیدنی ها) سخن رفته است.
از کارهای ممنوع در حال احرام ، هر گونه بهره بردن از بوی خوش، خواه بوییدن عطرها و خواه آغشتن لباس و بدن به مواد خوشبو کننده و خواه دیگر کاربردها مانند خوردن، لمس کردن و مالیدن آن ها است.
فروختن متاع و ملک دیگری بدون استرضای او را بیع فضولی گویند.
بَرَص (به فارسی، پیسی)، گونه ای بیماری پوستیِ مُزمِنِ ناواگیر که به شکل لکّه های سفید نرمِ کمابیش بزرگ بر اندامهای گوناگون تن آدمی حادث می شود و گاهی سراسر تن را فرا می گیرد.
حضانت به معنای حفظ و نگهداری والدین از کودک، از جمله ولایت، سلطنت، نظافت، پرستاری و تربیت است. طبق دیدگاه علما با استناد بر روایات، پسر و دختر هرگاه به سن بلوغ و رشد برسند مالک نفس خویش می گردند و می توانند در امور خویش دخالت نمایند. به تعبیری دیگر، ولایت بر آن ها از جمله ولایت بر حضانت، به اتمام می رسد.
پدر به معنای مردی است که دیگری از نطفه ی او- از طریق شرعی یا وطی به شبهه- به وجود آید یا صاحب شیر را گویند. از این عنوان در بسیاری از ابواب سخن رفته است، نظیر باب های طهارت، صلاة، زکات، خمس، صوم، حج، جهاد، تجارت و... .
پلاستیک از فراورده های نفت است و از آن به مناسبت در باب طهارت و حج سخن گفته شده است.
پوشاک، مجموعۀ جامه هایی از پوست، الیاف گیاهی، پشم ، کتان و ابریشم و جز آن که آن ها را در اصل برای پوشاندن اندام های بدن و مصون نگهداشتن آن ها در برابر عامل های طبیعی، اقلیمی و آب و هوایی می پوشند.
پیراهن نوعی لباس است که معمولا از پارچه ی نازک تهیّه می شود و دارای یقه و آستین است. از آن به مناسبت در باب های طهارت، صلاة، حج و نکاح سخن رفته است.
پیسی واژه ای پهلوی و معادل بَرَص در عربی گونه ای بیماری پوستی و ناواگیر است که به صورت لکه های سفید و نرم بر بدن ظاهر می شود و بر اثر اختلال در عملکرد رنگدانه های پوستی پدید می آید.
سخنان فقیهان، در جای جای نوشتارهای فقهی آنان، به روشنی نشان می دهد که بحث ولایت فقیه ، گزاره و مسأله ای نوپیدا نبوده و در دوره های گذشته تاریخ اسلام و تشیّع ، در کانون دقت و بررسی عالمان و فقیهان اسلامی قرار گرفته است.آنان این مسأله را در بابهای گوناگون فقهی کلامی در بوته بررسی نهاده اند.
تبدل اجتهاد به تغییر نظر مجتهد اطلاق می شود.
تبدل تقلید به تغییر تقلید از یک مجتهد به مجتهد دیگر اطلاق میشود. در تعریف تقلید، تحریرالوسیله آورده است: «التقلید هو العمل مستنداً الی فتوی فقیه معیّن» یعنی تقلید، عمل کردن به استناد فتوای فقیه معیّن است.
اهلیت داشتن بر معامله و شرایط آن از جمله مباحث مهم و تاثیرگذار در فقه است. در کتب فقهی علاوه بر شرط بلوغ، عقل، قصد و اختیار، از مالک تصرف بودن نیز به عنوان شرط لازم در اهلیت انسان برای معامله سخن به میان آمده است، بر همین اساس معامله غیر مالک که بدون وکالت از مالک و یا بدون ولایت بر او (مانند پدر و جدّ پدری و وصی از طرف آن دو و حاکم شرع)، انجام شود، صحیح و نافذ نیست، و همین طور است معاملات افرادی که به خاطر سفاهت یا افلاس یا دیگر اسباب حجر، محجور هستند.
به کسی که در بعضی بابهای فقهی مانند نماز، توانایی استنباط حکم شرعی پیدا می کند مجتهد متجزّی گفته می شود؛ در برابر مجتهد مطلق که در همۀ ابواب فقهی توان استنباط دارد. از این عنوان در باب اجتهاد و تقلید و نیز قضاء سخن رفته است.
تجزّی در اجتهاد به معنای قدرت بالفعل بر استنباط بعضی از احکام شرعی است.
کلیه حقوق برای موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) محفوظ است.