وقف یکی از موضوعاتی هست که هم بخش حقوقی و فقهی دارد و هم بخش اقتصادی دارد و هم آثار تربیتی و اخلاقی دارد و لذا دارای ابعاد مختلف و گوناگون فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است.
حاکم شرع حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه است، بیشترین کاربرد عنوان حاکم شرع در کلمات فقها، فقیه جامع شرایط است. از حدود ولایت حاکم شرع در باب تجارت سخن گفته اند.
حبس برای اقامه حد، از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن کسی است که قرار است حد بر او جاری شود. روایاتی از شیعه و اهل سنت وارد شده، کسی که قرار است حد بر او جاری شود، زندانی می شود؛ مانند زن باردار که تا وضع حمل در حبس می ماند و کسی که چهار بار اقرار به زنا کرده و مانند قاتل که تا زمان قصاص حبس می شود.
حبس برای پیش گیری از زنا از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن شخص برای پیش گیری از زنا، بحث می کند.
حبس زن زنادهنده از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن زن زنادهنده، بحث می کند. در آغاز اسلام کیفر زن زنادهنده- بنابر قولی ثیّب (بیوه) و بنابر قول دیگر مطلقا (ثیّب و غیر ثیّب) زندان بود و آیه شریفه «… فَاَمْسِکُوهُنَّ فِی الْبُیُوتِ …» بدان اشاره دارد. سپس بنابر قول مشهور بین مفسران و فقها، این آیه به وسیلۀ آیۀ تفصیلی حدود، نسخ گردید. اما یکی از بزرگان معاصر، ضمن انکار نسخ آیه گفته است: ظاهر آیه این است که زن را در خانه نگه دارید تا نتواند دوباره مرتکب فحشا شود و این از باب جلوگیری از منکر بوده و بدون شک در تمام کارهای مهم، بلکه به نظر بعضی در همۀ منکرات، وجوبش ثابت شده است.
حبس زناکار مجرد از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن شخص زناکار مجرد (غیر محصن)، بحث می کند. روایتی در مسند زید در مورد زندانی شدن وی آمده است. ابوحنیفه نیز قائل به صلاح دید امام مبنی بر زندانی کردن یا تبعید است.
حبس زناکننده با خواهر خویش از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن زناکننده با خواهر خود، بحث می کند. در این باره دو روایت یکی در کافی و دیگری در من لا یحضره الفقیه وارد شده اما علاوه بر ضعف سند مورد استناد هیچ یک از فقیهان امامیه قرار نگرفته است. با توجه به مضمون این دو روایت کسی که با خواهر خویش زنا بکند با شمشیر زده می شود و اگر زنده ماند او را تا ابد زندانی می کنند.
حبس زوج خودداری کننده از لعان از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن زوج به خاطر امتناع کردن از لعان بحث می کند.
حبس مرد ممسک بر زنا از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن مردی است که زنی را نگه دارد تا دیگری با او زنا کند.
حبس مولی امتناع کننده از رجوع یا طلاق از مباحث فقهی و حقوقی مربوط به حقوق زندانی و درباره حکم زندانی کردن مولی به خاطر امتناع کردن از رجوع یا طلاق بحث می کند. روایات درباره «مولی» که از رجوع یا طلاق امتناع می ورزد به مرز «استفاضه» رسیده و در میان فقهای شیعه مخالفی وجود ندارد، چنان که در ریاض المسائل و جواهر الکلام به آن تصریح شده است. اما در میان عامّه یکی از اقوال، حبس است؛ چنان که در ترمذی در سنن و شافعی به آن اشاره کرده است.
حج افراد از اقسام حج است. از این عنوان در باب حج سخن گفته اند.
حج بذلی حج واجب شده با پرداخت هزینه آن از سوی دیگری بوده و در صورت وجود دیگر شرایط استطاعت، موجب استقرار حج بر عهده مبذول له است. البته دیدگاه فقهای اهل سنت بر این است که بذل و اباحه مال باعث وجوب حج نمی گردد.
حج قِران از اقسام حج است و از آن در باب حج سخن گفته اند.
حج بر کودک به دلیل نداشتن شرایط وجوب، واجب نیست. اما در رابطه با استحباب حج بر کودک اختلاف نظر وجود دارد، و دیدگاه مشهور این است که حج کودک ممیّز، مشروع و مستحب است و آثاری بر آن بار می گردد، هرچند به جای حج واجب قرار نمی گیرد.
حج مَبتول همان حج افراد است؛ از این عنوان در روایات و به تبع آن در کلمات فقها در باب حج به کار رفته است.
حج نذری همان حج واجب به سبب نذر است و کسی که نذر کرده حج بگزارد، وفای به نذر و به جا آوردن حج بر او واجب است. از این عنوان در باب حج سخن گفته اند.
حج نیابتی حج گزاردن به نیابت از دیگری است و از آن در باب حج سخن گفته اند.
حج واجب یکی از اقسام حج می باشد که با شرایطی بر مکلف واجب می شود.
حَجةُ الاسلام حجی است که به اصل شرع (فرمان مستقیم و ابتدایی شارع مقدس) تنها یک بار در طول عمر واجب می شود. حجة الاسلام ممکن است برای مکلفی حج تمتّع و برای دیگری حج اِفراد یا حج قِران باشد. یکی از شرایط وجوب حج استطاعت است. اگر کسی بدون دارایی شرائط حج بجا آورد، در صورت استطاعت باید حجة الاسلام را بجا آورد.
کلیه حقوق برای موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) محفوظ است.