کتاب طهارت
غسل جنابت
واجبات غسل
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

واجبات غسل

احکام غسل

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1392

زبان اثر : فارسی

واجبات غسل

واجبات غسل

مسأله 1 ـ ‏واجبات غسل چند چیز است: ‏اول ـ ‏نیّت و اخلاص در آن شرط است و‏‎ ‎‏باید نیّت تا آخر ـ هر چند به صورت ارتکازی ـ ادامه داشته باشد.‏

مسأله 2 ـ ‏اگر به قصد غسل داخل حمام شود پس اگر همان انگیزه در ذهن او باقی‏‎ ‎‏باشد و فرو رفتن در آب و شستشو به همان انگیزه باشد به طوری که اگر هنگام فرو رفتن‏‎ ‎‏در آب از او پرسیده شود: چه می کنی، بگوید: غسل می کنم، غسلش صحیح است و با نیّت‏‎ ‎‏انجام گرفته است. و اما اگر اصلاً غافل باشد به طوری که اگر به او گفته شود: چه می کنی،‏‎ ‎‏متحیر بماند، غسلش باطل است، بلکه اصلاً غسلی انجام نداده است.‏

مسأله 3 ـ ‏اگر به نیّت غسل به حمام رود و بعد از خارج شدن از حمام شک کند که‏‎ ‎‏غسل کرده یا نه، بنا را بر غسل نکردن می گذارد. و اما اگر بداند غسل کرده ولی در این که‏‎ ‎‏صحیح بوده یا نه شک کند، بنا را بر صحت غسل می گذارد.‏

دوم ـ ‏(از واجبات غسل) شستن ظاهر پوست بدن، پس شستن غیر آن کفایت نمی کند.‏‎ ‎‏بنا بر این برطرف کردن مانع و رساندن آب به چیزی که بدون رساندن، آب به آن چیز‏‎ ‎‏نمی رسد، واجب است. و شستن داخل چشم و بینی و گوش و غیر این ها واجب نیست‏‎ ‎‏حتی سوراخی که درگوش یا بینی برای گوشواره یا حلقه می باشد، مگر آن که آن سوراخ به‏‎ ‎‏قدری گشاد باشد که جزء ظاهر بدن شمرده شود. و احتیاط (مستحب) این است که جایی‏‎ ‎‏را که شک دارد از ظاهر بدن است یا باطن، بشوید.‏

مسأله 4 ـ ‏شستن پوست زیر مو و همچنین موهای ریزی که تابع بدن حساب‏‎ ‎‏می شوند واجب است و احتیاط آن است که شستن مو مطلقا ـ ریز و غیر ریز ـ لازم است.‏

سوم ـ ‏(از واجبات غسل) ترتیب در غسل ترتیبی که از غسل ارتماسی افضل است ـ و‏‎ ‎‏غسل ارتماسی عبارت است از فروبردن بدن در آب در حال نیّت غسل و در نیّت، ادامه‏‎ ‎‏داشتن قصد تا آخر غسل ولو ارتکازاً کفایت می کند ـ و ترتیب عبارت است از شستن تمام‏‎ ‎‏سر، که گردن نیز جزء آن است، با مقداری از بدن از باب مقدمه، پس از آن شستن تمام‏‎ ‎

ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی(س)ج. 1صفحه 48

‏نیمۀ راست بدن با مقداری از طرف چپ و مقداری از گردن، از باب مقدمه ـ و احوط و‏‎ ‎‏اولی آن است که هنگام شستن نیمۀ راست بدن، تمام طرف راست گردن و مقداری از سر‏‎ ‎‏را از باب مقدمه بشوید ـ سپس پس از آن شستن تمام نیمۀ چپ بدن با مقداری از طرف‏‎ ‎‏راست و مقداری از گردن از باب مقدمه ـ و احوط و اولی آن است که هنگام شستن نیمۀ‏‎ ‎‏چپ بدن، تمام طرف چپ گردن و مقداری از سر را از باب مقدمه بشوید ـ و عورت و‏‎ ‎‏ناف نیز به دو قسمت تقسیم می شوند، بنا بر این نیمۀ راست آن ها با طرف راست بدن و‏‎ ‎‏نیمۀ چپ آن ها با طرف چپ بدن باید شسته شود، ولی بهتر آن است که تمام آن ها با دو‏‎ ‎‏طرف شسته شود. و آنچه لازم است این است که شستن، تمام این سه قسمت را فراگیرد،‏‎ ‎‏خواه با یک بار آب ریختن باشد یا بیشتر، و خواه با دست مالیدن و خواه با غیر آن.‏

مسأله 5 ـ ‏در شستن عضو، ترتیب شرط نیست، بنا بر این شستن از پایین به بالای‏‎ ‎‏عضو جایز است اگرچه بهتر این است که از بالای عضو شروع کرده و به ترتیب تا پایین‏‎ ‎‏عضو بشوید. چنان که در شستن عضو شکل مخصوصی شرط نیست، بلکه همین که‏‎ ‎‏شستن صدق کند کفایت می کند، بنا بر این مجزی است که سر را در آب فرو برده و پس از‏‎ ‎‏آن طرف راست و بعد از آن طرف چپ بدن را، چنان که فرو بردن بعضی از اعضا در آب و‏‎ ‎‏ریختن آب بر بعض دیگر از اعضا نیز مجزی است. و اگر سه مرتبه وهر مرتبه به نیّت‏‎ ‎‏شستن یک قسمت در آب فرو رود غسل صحیح است. بلکه مسمای شستن با حرکت‏‎ ‎‏دادن عضو در آب به صورتی که آب روی آن حرکت کند، محقق می شود، پس لازم نیست‏‎ ‎‏آن را از آب بیرون آورده و دوباره فرو برد.‏

مسأله 6 ـ ‏ظاهر این است که غسل ارتماسی با فرو رفتن تدریجی در آب حاصل‏‎ ‎‏می شود. و احتیاط (واجب) آن است که تمام بدن در یک لحظه زیر آب باشد، بنا بر این اگر‏‎ ‎‏قسمتی از بدن قبل از آن که قسمت دیگر بدن داخل آب گردد، از آب خارج شود، غسل‏‎ ‎‏ارتماسی حاصل نمی شود. البته فرو رفتن کمی از پا، در گل، موقع فرو رفتن در آب به‏‎ ‎‏غسل ضرر نمی رساند، پس غسل ارتماسی در نهرها و جوی هایی که اندکی پا در گل فرو‏‎ ‎‏می رود جایز است، اگرچه احتیاط (مستحب) این است که در این موارد غسل ترتیبی کند.‏‎ ‎

ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی(س)ج. 1صفحه 49

‏و احتیاط (مستحب) آن است که طوری در آب فرو رود که عرفاً بگویند یک دفعه‏‎ ‎‏فرو رفت.‏

مسأله 7 ـ ‏اگر بعد از غسل یقین کند که مقداری از بدن شسته نشده است، اگر غسل‏‎ ‎‏ارتماسی کرده واجب است دوباره غسل کند. و اما در غسل ترتیبی در صورتی که این‏‎ ‎‏مقدار شسته نشده از نیمۀ چپ بدن باشد شستن همان مقدار کفایت می کند، هرچند طول‏‎ ‎‏کشیده و تمام اعضا خشک شده باشد و نیازی به اعادۀ غسل و نیز شستن سایر قسمت های‏‎ ‎‏طرف چپ بدن نیست. و اگر مقداری که شسته نشده از طرف راست باشد، همان مقدار و‏‎ ‎‏سپس طرف چپ بدن را می شوید. و اگر آن مقدار از سر باشد همان مقدار و سپس دو‏‎ ‎‏طرف بدن را می شوید.‏

مسأله 8 ـ ‏در غسل ترتیبی موالات شرط نیست، بنا بر این اگر در اول روز سر و گردن‏‎ ‎‏و در وسط روز طرف راست و در آخر روز طرف چپ را بشوید غسلش صحیح است. ‏

مسأله 9 ـ ‏غسل ترتیبی زیر باران و ناودان جایز است ولی غسل ارتماسی‏‎ ‎‏صحیح نیست.‏

چهارم ـ ‏(از واجبات غسل) آن است که آب، مطلق و پاک و مباح باشد، بلکه بنابر‏‎ ‎‏احتیاط (مستحب) جای غسل کردن و محل ریزش آب و ظرف باید مباح باشد، اگرچه‏‎ ‎‏شرط نبودن اباحه در این ها خالی از وجه نیست. و همچنین شرط است که در حال اختیار،‏‎ ‎‏خودش غسل کند. و شرط است که به علّت بیماری و مانند آن مانعی از استعمال آب‏‎ ‎‏نداشته باشد، همان طور که در وضو گفته شد. و همچنین شرط است که مواضع غسل که‏‎ ‎‏قصد شستن آن را دارد پاک باشد و اگر نجس باشد باید اول آن را پاک کند سپس‏‎ ‎‏غسل نماید.‏

مسأله 10 ـ ‏اگر قصد داشته باشد پول حمامی را نپردازد یا آن که بخواهد از مال حرام‏‎ ‎‏بپردازد و یا به صورت نسیه بپردازد، بدون آن که حمامی به آن راضی باشد، غسلش باطل‏‎ ‎‏است اگرچه بعداً رضایت او را تحصیل کند.‏


ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی(س)ج. 1صفحه 50

مسأله 11 ـ ‏وضو و غسل با آبی که در معابر به عنوان سبیل (و استفاده همگانی) قرار‏‎ ‎‏داده شده اشکال دارد مگر آن که بداند مالکش این نوع استفاده را نیز مباح کرده است.‏

مسأله 12 ـ ‏ظاهر این است که آب غسل جنابت و حیض و نفاس زن و همچنین هزینۀ‏‎ ‎‏گرم کردن آب ـ اگر نیاز به گرم کردن داشته باشد ـ بر عهدۀ شوهر می باشد.‏

مسأله 13 ـ ‏کسی که در روز ماه رمضان جنب شده باید غسل ترتیبی کند، بنا بر این اگر‏‎ ‎‏غسل ارتماسی نماید غسل و روزه اش بنابر احتیاط (واجب) باطل می شود.‏

مسأله 14 ـ ‏اگر بعد از فراغ از غسل در بعضی از اجزای آن شک نماید، بنا را بر صحت‏‎ ‎‏آن می گذارد. و بنابر اقوی چنین است اگر در جزء سابق بعد از آن که وارد به جزء‏‎ ‎‏دیگر شده، شک نماید؛ اگرچه احتیاط (مستحب) این است که در این فرض قسمت‏‎ ‎‏مشکوک را بشوید.‏

مسأله 15 ـ ‏جنبی که از او منی بیرون آمده سزاوار است پیش از غسل کردن، با بول‏‎ ‎‏کردن استبراء نماید، ولی استبراء، شرط صحت غسل نمی باشد، لیکن فایده اش این است‏‎ ‎‏که اگر استبراء نمود و پس از آن غسل کرد و سپس رطوبت مشکوکی از او خارج شد اعادۀ‏‎ ‎‏غسل بر او واجب نیست، اما اگر بدون استبراء (با بول) غسل کرد سپس رطوبت مشکوکی‏‎ ‎‏از او خارج شد حکم منی را دارد، چه به خاطر تعذر بول، استبراء به خرطات کرده باشد یا‏‎ ‎‏نکرده باشد، البته اگر در اثر کوشش در استبراء به خرطات، به پاک شدن و باقی نماندن منی‏‎ ‎‏در مجری، یقین کند و احتمال بدهد که آنچه خارج شده رطوبت جدیدی باشد بنابر اقوی‏‎ ‎‏اعادۀ غسل واجب نیست و همچنین است اگر با گذشتن مدت زیادی یقین کند که منی در‏‎ ‎‏مجری نمانده است، ولی احتیاط (مستحب) اعادۀ غسل درهر دو صورت است.‏

مسأله 16 ـ ‏کسی که با بیرون آمدن منی جنب شده و غسل کرده و سپس رطوبتی که‏‎ ‎‏مردّد بین منی و بول است از او بیرون آید اگر با بول استبراء نکرده حکم منی را دارد و باید‏‎ ‎‏فقط غسل نماید. و اگر بول کرده و استبراء به خرطات را بعد از آن انجام نداده حکم بول را‏‎ ‎‏دارد و فقط باید وضو بگیرد و در این دو صورت فرقی نیست که احتمال غیر منی و بول‏‎ ‎‏مثل مذی و مانند آن را بدهد یا نه. و اگر استبراء به بول و سپس استبراء به خرطات نموده و‏‎ ‎

ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی(س)ج. 1صفحه 51

‏احتمال غیر منی و بول را هم بدهد نه غسل بر او واجب می شود و نه وضو. و اما اگر فقط‏‎ ‎‏منی و بول را احتمال می دهد، پس اگر هر دو استبراء را قبل از غسل انجام داده و این‏‎ ‎‏رطوبت مشتبه بعد از غسل خارج شده واجب است احتیاط نموده، هم غسل کرده و هم‏‎ ‎‏وضو بگیرد. و اگر هر دو استبراء را بعد از غسل انجام داده باشد و سپس رطوبت مذکور‏‎ ‎‏خارج شود تنها وضو کافی است.‏

مسأله 17 ـ ‏اگر بعد از بیرون آمدن منی غسل کند سپس رطوبت مشتبه بین منی و غیر آن‏‎ ‎‏خارج شود و شک کند که استبراء به بول کرده یا نه، بنا را بر عدم آن می گذارد، پس غسل بر‏‎ ‎‏او واجب است. و اگر احتمال بول بودن رطوبت را هم می دهد احتیاط (مستحب) آن است‏‎ ‎‏که علاوه بر غسل وضو هم بگیرد.‏

مسأله 18 ـ ‏غسل جنابت در تمام چیزهایی که وضو در آن ها شرط است از وضو‏‎ ‎‏کفایت می کند.‏

مسأله 19 ـ ‏اگر در بین غسل، حدث اصغر از شخص سربزند بنابر اقوی غسلش باطل‏‎ ‎‏نمی شود، ولیکن بعد از غسل برای چیزهایی که وضو در آن ها شرط است باید وضو‏‎ ‎‏بگیرد. و احتیاط (مستحب) این است که غسل را به قصد آنچه که بر او واجب است‏‎ ‎‏ـ غسل کامل یا تکمیل آن ـ از نو شروع کند و بعد از غسل وضو هم بگیرد.‏

مسأله 20 ـ ‏اگر به قصد غسل در آب فرو رود و سپس شک کند که به نیّت ارتماسی‏‎ ‎‏بوده تا این که از غسل فارغ شده باشد یا به نیّت ترتیبی و به قصد سر و گردن بوده است تا‏‎ ‎‏دو طرف بدن باقی مانده باشد، واجب است احتیاط کند و دو طرف را غسل دهد و از سر‏‎ ‎‏گرفتن غسل واجب نیست. بلکه بنابر احتیاط (واجب) اگر غسل را به نیّت ارتماسی از سر‏‎ ‎‏بگیرد کفایت نمی کند.‏

مسأله 21 ـ ‏اگر کسی که جنب بوده نماز بخواند و بعد از نماز شک کند که غسل کرده یا‏‎ ‎‏نه، بنا را بر صحت نماز می گذارد، ولی برای اعمال آینده باید غسل نماید. و اگر این شک‏‎ ‎‏در بین نماز باشد، نمازش باطل می شود و احتیاط (مستحب) این است که نماز را تمام کند‏‎ ‎‏و بعد از غسل نیز اعاده نماید.‏


ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی(س)ج. 1صفحه 52

مسأله 22 ـ ‏اگر غسل های متعددی به گردن کسی جمع شود، چه همۀ آن ها واجب باشد‏‎ ‎‏چه مستحب و چه مختلف، پس اگر با یک مرتبه غسل کردن همۀ آن ها را نیّت کند صحیح‏‎ ‎‏است و از همۀ آن ها، هرچه باشند کفایت می کند. پس اگر غسل جنابت در بین آن ها باشد،‏‎ ‎‏نیازی به وضو برای چیزهایی که وضو در آن ها شرط است، نیست و اگر نباشد، باید قبل از‏‎ ‎‏غسل و یا بعد از آن وضو بگیرد. ولی اگر همۀ آن ها را نیّت نکند، کفایت کردن این غسل از‏‎ ‎‏همۀ آن ها مشکل است، بنا بر این احتیاط ترک نشود (و برای آن هایی که نیّت نکرده مجدّداً‏‎ ‎‏غسل کند). البته کفایت نیّت غسل جنابت از همه (اگرچه نیّت همه را نکرده باشد) بعید‏‎ ‎‏نیست، لیکن ترک این احتیاط که همه را در نیّت بیاورد سزاوار نیست.‏

‎ ‎

‎ ‎

ترجمه تحریر الوسیله امام خمینی(س)ج. 1صفحه 53