حجت الاسلام والمسلمین سید محمد سجادی اصفهانی
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

محل نشر : تهران

ناشر: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)

زمان (شمسی) : 392

زبان اثر : فارسی

حجت الاسلام والمسلمین سید محمد سجادی اصفهانی

مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین حاج آقا سجادی اصفهانی

‏ ‏

□ لطفاً دربارۀ سابقۀ آشنایی خود با حضرت حجةالاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینی، اگر مطالبی دارید بیان فرمایید. 

‏ ‏

‏اعوذبالله من الشیطان الرجیم. بسم الله الرحمن الرحیم‏

‏ «‏مِنَ المُومِنینَ رِجالُ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللهَ عَلَیهِ فَمِنهُم مَن قَضی نَحبَهُ وَ مِنهُم مَن‎ ‎یَنتَظِرُ وَ ما بَدَّلوُا تَبدیلاً.‏» ‏

‏ ‏

‏با تشکر از مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام(س) که این فرصت را به من داده اند‏‎ ‎‏تا مختصری دربارۀ برادر بسیار عزیز و از دست رفته مان حضرت حجت الاسلام‏‎ ‎‏والمسلمین مرحوم حاج احمد آقا خمینی صحبت کنم. ‏

‏آشنایی ما با ایشان از نجف شروع شد. از آن زمانی که حاج احمد آقا به نجف مشرف‏‎ ‎‏شدند و در محضر درس حضرت امام حضور یافتند. ضمناً در درس اصول که مرحوم‏‎ ‎‏استاد شهید علامۀ بزرگوار حاج آقا مصطفی تدریس می کردند حاضر می شدند و ما از‏‎ ‎‏آنجا با یکدیگر آشنا شدیم و درسهای فقه حضرت امام را با ایشان مباحثه می کردیم.‏‎ ‎‏حتماً اطلاع دارید که عده ای از روحانیون مبارز خارج از کشور در نجف اشرف فعالیت‏‎ ‎‏می کردند و به اصطلاح، بازوی سیاسی و انقلابی حضرت امام به حساب می آمدند و‏‎ ‎‏فرمانهایی که از سوی معظم له صادر می شد اجرا می کردند. آمدن حاج احمد آقا به نجف‏‎ ‎


کتابگنجینه دل: مجموعه خاطرات یاران در وصف یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینیصفحه 337

‏مصادف شد با شهادت برادر بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج آقا مصطفی، و بدین جهت‏‎ ‎‏از آن پس، نقش بارزتری بر عهده گرفتند و تمام مسائل و مشکلات مربوط به بیت امام،‏‎ ‎‏اعم از امور سیاسی و غیرسیاسی بر عهدۀ ایشان بود. بعد هم که سفر پاریس پیش آمد و‏‎ ‎‏حاج احمد آقا با حضرت امام به آنجا رفتند و زندگی سیاسی فعالتر و گسترده تری را در‏‎ ‎‏خدمت والد معظمشان شروع کردند. ‏

‏ ‏

□ به مباحثه های علمی خود در نجف با مرحوم حاج احمد آقا اشاره کردید. ممکن است در این باره توضیح بیشتری بدهید. 

‏ ‏

‏حضرت امام(س) به همۀ دوستان و طلاب سفارش می فرمودند که پرداختن به مسائل‏‎ ‎‏سیاسی، نباید شما را از مسائل معنوی و تحصیل و درس دور سازد. بر این اساس، مرحوم‏‎ ‎‏حاج احمد آقا به موازات فعالیتهای بسیار گسترده ای که در امور سیاسی داشتند از‏‎ ‎‏پرداختن به تحصیل و درس نیز غافل نبودند. ایشان استعداد وافری در فهم مطالب‏‎ ‎‏داشتند، به طوری که افرادی مثل من از مباحث فلسفی، فقهی و اصولی ایشان استفاده‏‎ ‎‏می کردیم. خدا رحمتشان کند. ‏

‏ ‏

□ آیا درباره همین مباحثه های علمی در نجف، خاطرۀ جالبی از مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج احمد آقا دارید که بیان بفرمایید؟

‏ ‏

‏ایشان به مطالعه و مباحثه اهمیت زیادی می دادند. خیلی منظم و مرتب بودند.‏‎ ‎‏سرِوقت در جلسۀ درس حاضر می شدند و هیچ روزی نبود که مباحثه را ترک کنند. این دو‏‎ ‎‏امتیاز عمده را داشتند: یعنی، هم مرتب و منظم بودند و هم برای بحث و مباحثه اهمیت‏‎ ‎‏خاصی قائل می شدند، و تمام اینها به رغم تمام مسائل و مطالب سیاسی بود که ایشان با‏‎ ‎‏آن درگیر بودند. ‏


کتابگنجینه دل: مجموعه خاطرات یاران در وصف یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینیصفحه 338

□ حاج احمد آقا، به فلسفه و تحصیل در این رشته، تمایل زیادی داشتند. در صورتی که گرایش به فقه و اصول در حوزه های علمیه رایج تر است. آیا علت آن را می دانید؟

‏ ‏

‏واقعیت این است که مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج احمد آقا، متأثر از افکار و‏‎ ‎‏اندیشه های والد معظمشان حضرت امام(س) بودند. فلسفه و عرفان حضرت امام خیلی‏‎ ‎‏قوی بود. حتی یک بار، حاج احمد آقا گفتند که این کتاب «الکبری فی المنطق» را نزد خود‏‎ ‎‏حضرت امام خوانده اند. کتابی هست در جامع المقدمات در منطق. ‏

‏ ‏

‏ ‏

□ بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان یکی از اعضای دفتر حضرت امام(س) مشغول کار بوده اید و علی القاعده باید خاطراتی از مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج احمد آقا داشته باشید. در این باره چه می فرمایید؟

‏ ‏

‏به نظر من، مرحوم حاج احمد آقا، دو امتیاز برجسته داشتند که از دیگر صفات و‏‎ ‎‏ویژگیهای ایشان برتری داشت و آن دو صفت، عبارت بود از: صداقت و امانت. ‏

‏اگر کسی در زندگی حاج احمد آقا، چه در سالهای پیش از انقلاب و چه بعد از انقلاب،‏‎ ‎‏دقیق شود می بیند که ایشان در تمام کارهایشان این دو صفت (صداقت و امانت) را‏‎ ‎‏داشتند. این مسئله را تمام دوستانی که ایشان را می شناختند تأیید می کنند. این دو خصلت‏‎ ‎‏برای فردی که در جریان تمام کارهای حضرت امام(س) بود اهمیت زیادی داشت. بار‏‎ ‎‏امانتی را که بر دوش داشت در نهایت صداقت انجام می داد و حیثیت حضرت امام‏‎ ‎‏-سلام الله علیه-و انقلاب مقدس اسلامی را حفظ می کرد. ایشان دارای اطلاعات زیادی‏‎ ‎‏بود که حفظ آنها، به صداقت و امانتداری نیاز داشت. ساده تر بگویم: موقعیت ایشان‏‎ ‎‏به گونه ای بود که هر لحظه، هر روز و هر ماه و در زمانهای متفاوت در معرض امتحان‏‎ ‎‏سختی قرار می گرفت و خوشبختانه از همۀ این امتحانات با سلامت و سربلندی بیرون‏‎ ‎‏می آمد. ‏

‏در طول سالهایی که در خدمت حضرت امام بودم، خیلی از مسائل را مشاهده کرده ام.‏‎ ‎‏تاریخ انقلاب را هم که مطالعه می کنیم می بینیم، افرادی که در کنار شخصیتهای سیاسی‏‎ ‎


کتابگنجینه دل: مجموعه خاطرات یاران در وصف یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینیصفحه 339

‏هستند و نسبتی هم با آن شخصیت دارند، سبک زندگی و برخوردشان با مردم متفاوت از‏‎ ‎‏دیگران است. امّا وجود این دو خصلتی که نام بردم و در حاج احمد آقا وجود داشت از‏‎ ‎‏ایشان شخصیتی ساخته بود که خیلی باعظمت است و به نظر من، مرحوم حاج احمد آقا‏‎ ‎‏در رابطه با حضرت امام، اسلام، انقلاب و مردم، واقعاً امتحان خوبی پس داد و پیروز شد.‏‎ ‎

‏خیلی مشکل است که انسان در چنین شرایطی قرار بگیرد و بتواند بر خودش مسلط‏‎ ‎‏شود، امّا این امر در مرحوم حاج احمد آقا کاملاً تحقق یافته بود. ‏

‏ ‏

□ اگر ممکن است مصادیقی از این دو ویژگی (صداقت و امانت) در وجود مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج احمد آقا را بیان بفرمایید. 

‏ ‏

‏به نظر من، این دو خصلت صداقت و امانتداری، بعد از رحلت حضرت امام-سلام الله‏‎ ‎‏علیه- بیشتر بروز کرد و خود را نشان داد. همان طور که همه می دانیم، بعد از رحلت‏‎ ‎‏حضرت امام- رضوان الله تعالی علیه- همه دنیا می گفتند باید فاتحۀ انقلاب را خواند. از‏‎ ‎‏این پس، اوضاع ایران بر هم می ریزد، اختلافها بروز می کند و بحرانهای سیاسی و حاد‏‎ ‎‏کشور، یکی پس از دیگری، خود را نشان می دهد. اما همان طور که دیدیم، کشتی انقلاب‏‎ ‎‏غرق نشد و همچنان مستقیم و استوار پابرجا ماند. و دیدیم که مرحوم حجت الاسلام‏‎ ‎‏والمسلمین حاج احمد آقا بعد از این مرحله و پس از انتخاب حضرت آیت الله خامنه ای به‏‎ ‎‏رهبری انقلاب، چگونه از معظم له حمایت کردند و گاهی در بعضی مجالس و محافل‏‎ ‎‏می گفتند، خط من، همان خطی است که مقام معظم رهبری ترسیم می فرمایند، و اگر کسی‏‎ ‎‏بخواهد خلاف دستور معظم له رفتار کند، برای من غیرقابل تحمل است. حاج احمد آقا ‏‎ ‎‏معتقد بودند که بعد از صدها سال، انقلابی به رهبری حضرت امام شده است و مسلمانها‏‎ ‎‏اعم از شیعه و سنی به پیروزی رسیده اند و به هیچ قیمتی نباید به این انقلاب، خللی وارد‏‎ ‎‏شود؛ و به این حرف خود ایمان کامل داشت و می گفت: خدا را شکر می کنم که توانستم‏‎ ‎‏خدمتگزار شایسته ای برای امام و انقلاب باشم. ‏


کتابگنجینه دل: مجموعه خاطرات یاران در وصف یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینیصفحه 340

□ شما به عنوان یکی از دوستان و نزدیکان حجت الاسلام والمسلمین حاج احمد آقا در مورد شیوۀ معاشرت ایشان با دوستان و آشنایان اگر خاطره ای دارید تشریح بفرمایید. 

‏ ‏

‏مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج احمد آقا در عین حال که شخصیت بزرگوار و‏‎ ‎‏باعظمتی بودند، با دوستان و آشنایان رفتاری کاملاً خودمانی داشتند. در نشست و‏‎ ‎‏برخاست با دوستان، هیچ حالتی از تکبر و تبختر نداشتند. دارای همان شخصیتی بودند‏‎ ‎‏که حضرت امام می فرمود که: «نباید پست و مقام و میز و این جور چیزهای موهوم، یک ‏‎ ‎‏وقت شما را بگیرد.» ایشان را این جور چیزها نگرفته بود. یعنی شخصیتش بر این مسائل‏‎ ‎‏موهوم غلبه داشت و رفتارشان طوری بود که تمام مردم را به خودشان جذب می کردند. ‏

‏ ‏

□ شما فکر می کنید حاج احمد آقا از لحاظ شخصیتی تا چه حد، متأثر از حضرت امام(س) بودند؟ اگر نمونه هایی هم بیاورید جالب خواهد بود. 

‏ ‏

‏تأثیرپذیری ایشان از حضرت امام-سلام الله علیه-خیلی زیاد بود. بارزترین نمونه اش‏‎ ‎‏طرفداری از طبقۀ محروم مستضعف جامعه بود. حضرت امام(س) بارها هشدار‏‎ ‎‏می دادند که خدا نکند این خصلت طرفداری از مستضعفین از رجال سیاسی و دولتمردان‏‎ ‎‏ما گرفته شود و فقرا و ضعفا را فراموش کنند. قلب امام برای مستضعفان می تپید. همین‏‎ ‎‏حالتها در مرحوم حاج احمد آقا هم دیده می شد. وقتی مسئله ای پیش می آمد، آن جهتی‏‎ ‎‏را می گرفت که به نفع مستضعفین کشور با خارج از کشور باشد و این جهت را بر مصالح‏‎ ‎‏دیگر ترجیح می داد. ‏

‏ ‏

□ در مورد موضع گیریهای سیاسی در دوران بعد از انقلاب، چه شیوه ای داشتند؟

‏ ‏

‏همان گونه که گفتم، اساس فکر و اندیشۀ ایشان بر این اصل مبتنی بود که نظام مقدس‏‎ ‎‏جمهوری اسلامی باید محفوظ باشد، و در محدودۀ آن مسؤولیتی که خودشان داشتند‏‎ ‎


کتابگنجینه دل: مجموعه خاطرات یاران در وصف یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینیصفحه 341

‏حرف می زدند و فکر می کردند، و اگر یک نظر مخالف سیاسی داشتند سعی می کردند‏‎ ‎‏ابراز نکنند تا تعارضی پیش نیاید. ممکن بود که نظر خودش را در یک جلسۀ خصوصی‏‎ ‎‏متذکر شود، ولی این جور نبود که روی نظر مخالف خود پافشاری کند و بخواهد‏‎ ‎‏اظهارنظری بکند که به تشنج بینجامد. بلکه همیشه دنبال وحدت کلمه و آرامش بود تا‏‎ ‎‏لطمه ای به جامعه و نظام نخورد. ‏

‏گاهی ممکن بود از بعضی کارها یا موضع گیریهای غلط رنج ببرد، امّا تحمل می کرد و‏‎ ‎‏مصلحت نظام و انقلاب را در نظر می گرفت. آدمهایی پیدا می شوند که دربارۀ مسئله ای نظر‏‎ ‎‏مخالف دارند و صبر و تحمل آن را ندارند که ابراز نکنند، امّا حاج احمد آقا با در نظر گرفتن‏‎ ‎‏مصلحت نظام و توجه به مقوله اهم فالاهم، اگر نظر مخالفی هم داشتند، هیچ گاه روی آن‏‎ ‎‏تکیه نمی کردند که نظر من چنین است و حتماً باید عملی شود. ‏

‏ ‏

‏□ خبر درگذشت حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینی برای دوستان و ‏

دوستداران بیت حضرت امام(س) بسیار سخت و ناگوار بود. دربارۀ آن روزهای آخر، اگر خاطراتی دارید بیان بفرمایید. 

‏ ‏

‏در مورد مرگ فرد مؤمن گفته شده است: «‏اذا مات المؤمن الفقیه بکت علیه بقاع‎ ‎الارض‏» آدم در مورد ایشان حس می کرد که زمین و زمان در مورد ایشان گریه می کرد.‏‎ ‎‏بیشتر مردم هنگام شنیدن خبر ارتحال حاج احمد آقا، بی اختیار اشک می ریختند. دوستان‏‎ ‎‏و افرادی هم که از نزدیک ایشان را درک کرده بودند، مرگ فرزند امام برایشان غیرمنتظره‏‎ ‎‏بود. این ضایعه ای بود که عالم اسلام را داغدار کرد و «ثلمه » ای بود که می شود گفت‏‎ ‎‏«‏لا یسدّ ها شیء‏». ما این مصیبت عظیم را به محضر حضرت ولیعصر امام زمان (عج)، بیت‏‎ ‎‏معظم حضرت امام و ایشان و مخصوصاً مادر ارجمندشان که واقعاً از مادرهای نمونۀ‏‎ ‎‏تاریخ در صبر و مقاومت هستند و تمام مشکلات انقلاب را تحمل کرده اند تسلیت‏‎ ‎‏می گوییم و به ملت ایران، حوزه های علمیه و به مقام معظم رهبری که خداوند سایه شان را‏‎ ‎‏بر سر مسلمین ایران و جهان مستدام بدارد تسلیت و تعزیت می گوییم. ‏

‏والسلام علیکم و رحمة الله. ‏

‎ ‎

کتابگنجینه دل: مجموعه خاطرات یاران در وصف یادگار امام حجت الاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینیصفحه 342