گورباچف: باید به پیام امام خمینی گوش می دادم/ مخاطب پیام ایشان از نظر من، همه اعصار در طول تاریخ بود

در پی درگذشت میخائیل گورباچف:

گورباچف: باید به پیام امام خمینی گوش می دادم/ مخاطب پیام ایشان از نظر من، همه اعصار در طول تاریخ بود

زمانی که من این پیام را دریافت کردم احساس کردم که شخصی که این پیام را نوشته بود متفکر و دلسوز برای سرنوشت جهان است. من از مطالعه این پیام استنباط کردم که او کسی است که برای جهان نگران است و مایل است من انقلاب اسلامی را بیشتر بشناسم و درک کنم.

چهارشنبه, ۰۹ شهریور ۱۴۰۱ - ۱۲:۵۰
نظرات اولیه آقا روح الله نسبت به زن

میلاد دو نور

نظرات اولیه آقا روح الله نسبت به زن

گر چه حدود چهل سال طول کشید تا آرای فقهی آقا روح الله در مسئله مشارکت همه جانبه زنان در سرنوشت سیاسی خود دقیقا در مقابل آرا و نظریات شهید مدرس و بسیاری از استادان گرانقدر خود قرار گیرد تا آنجا که بگوید: در نظام اسلامی زن همان حقوقی را دارد که مرد دارد، حق تحصیل، حق کار، حق مالکیت، حق رای دادن و حق رای گرفتن (همان؛ ج ۵، ص ۱۸۹) اما در طول دوران تحصیل در امور غیر سیاسی به شخصه حقوق شناخته شده زنان را تمام و کمال می پرداخت. جملات فوق اگر چه حکم فقهی او در این باب است، از این فراتر نیز رفته است. در جایی دیگر کلام از منبعی دیگر الهام می گیرد و آهنگی دگر می نوازد: "بانوان رهبر نهضت ما هستند، ما دنباله آنها هستیم، من شما را به رهبری قبول دارم و خدمتگزار شمایم" خداوند شما را برای اسلام حفظ کند.

چهارشنبه, ۲۹ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۲
میلاد دخت گرامی رسول اکرم (ص) فاطمه زهرا (س) و امام خمینی (س) مبارکباد.

میلاد دو نور

میلاد دخت گرامی رسول اکرم (ص) فاطمه زهرا (س) و امام خمینی (س) مبارکباد.

در آن سحر و در آن دمادم فجر ناگهان کوثر پدید آمد آفرینش به شیوائی نشست حماسه هستی معنی یافت و نور بر ظلمت غلبه نمود او فاطمه (س) بود. سحر آفریده شد و جهان به یمن آمدنش به شکرانه نشست و در بیست جمادی الثانی تاریخ دین به رقم آمد. اموز بر زنان عالم مبارک باد که او سیده نساءالعالمین است او نه تنها بزرگ بانوی جهان بلکه بزرگ اسوه تمام عالمیان است، او آنچنان بزرگوار و مهربان بود که پدر گرامیش او را (ام ابیها) لقب داد فاطمه (س) محور آفرینش می شود به گونه ای که در حدیث کساء می خوانیم فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها. فاطمه و پدرش، فاطمه و شوهرش، فاطمه و دو فرزندش و آری بدین سان اصحاب خمس کساء معنی می گیرد، کیست همچون فاطمه که پدر او را ببوید و در سفر و حضر او را ملاقات کند، خوبست که زنان خردمند عالم از این نمونه بارز و شامخ مقام انسانی درس بگیرند و در راه رسیدن به این مقام سعی نمایند. چه زیباست که این روزها و روز زن را روز ارزشهای زن در همه ابعاد بدانیم. فاطمه (س) زنی که اولین شهیده خاندان پیامبر (ص) است و بدین گونه خود و شوهر با وفایش علی (ع) و فرزندانش را با شهادت معرفی کرد. فاطمه را باید شناخت ولی او شناختی نیست زیرا باید خدایش توصیف کند نه مخلوق، فاطمه را باید شناخت در مکتب داری، در دفاع از حق، در اجرای اصول و فروع و در صبر و مقاومت و همسرداری و ... و بدین سان می شود که با یک نگرش اجما

چهارشنبه, ۲۹ دی ۱۴۰۰ - ۱۲:۱۱
میلاد مادر و فرزند نمونه

میلاد دو نور

میلاد مادر و فرزند نمونه

صد و بیست و یک سال پیش در آن هنگام که جشن ولادت با سعادت حضرت زهرا سلام الله علیها در خمین گرفته می شد، جاودانه انسانی از تبار زهرا متولد شد. در سال ۱۳۲۰ هجری قمری بود که بت شکن زمان، روح خدا در خمین چشم به دنیا گشود و با تولدش، کاخ فرعونیان زمان بلرزه در آمد و اشک شوق در دیدگان مستضعفان و محرومان که سالها در پی رهبری بیدار و مهربان بودند، پدیدار شد. خمینی به دنیا آمد که همچون جد بزرگوارش پرچم « لا اله الا الله» را برفراز شهرها و دیارها، کوی ها و برزنها برافرازد و ندای مظلومانه «یا للمسلمین» آنها را لبیک بگوید و بی محابا و یکه و تنها در برابر دژخیمان و مستکبران و زالوصفتان و جهانخوران و سرمایه داران عالمان بی درد بایستد و از شایعه ها و تهمت ها و افتراها و دشمنیها نهراسد و لحظه ای عقبگرد نکند و همواره برای احقاق حق مظلومان از ستمگران به پیش بتازد و در راه خدا که راه حق است از هیچ ملامت و سرزنشی، خم به ابرو نیاورد و هر زمان خود را برای تیرهای زهرآگین دشمان گوناگون از متجاوزان و ستم پیشگان گرفته تا متحجران و مقدسین احمق، آماده سازد ولی هرگز تن به ذلت و سازش ندهد و زورگوئی ها و ظلم ها را تحمل نکند. خمینی آمد که پرده از چهره و تزویر و ریای جهانخواران و مستثمران و زورمداران و روحانی نمایان و مقدس مآبان و خائنان و توطئه گران بردارد و سردمداران فاسد و قدرتهای متجاوز و چپاولگران غارتگ

چهارشنبه, ۲۹ دی ۱۴۰۰ - ۱۰:۲۴
شورای انقلاب چرا و چگونه تشکیل شد

مهمترین نهاد در آغاز انقلاب

شورای انقلاب چرا و چگونه تشکیل شد

از اولین روز ورود امام خمینی بحث های مهمی از قبیل تشکیل دولت، تشکیل مجلس، ایجاد مجلس مؤسسان مجلس خبرگان در این شورا مطرح شد. در اولین گام، شورا، بازرگان را به عنوان نخست وزیر دولت موقت پیشنهاد و امام خمینی نیز او را منصوب کرد. بعد از پیروزی انقلاب در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ شورای انقلاب و دولت موقت تحت لوای رهبری امام خمینی و مشروعیت حاصله از حمایت های مردمی، زمام امور را به دست گرفتند. دومین اقدام شورا تشکیل "کمیته موقت انقلاب اسلامی" برای دفاع ازانقلاب و مقابله با ضد انقلاب در شهرها بود که حکم انتصاب آیت الله مهدوی کنی به عنوان سرپرست کمیته مرکزی انقلاب اسلامی صادر شد.

شنبه, ۱۸ دی ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۰
‏نامه ای پر از خیر و برکت

دعوت به توحید

‏نامه ای پر از خیر و برکت

راجع به نامه پر خیر و برکت و گویا و پر جاذبه رهبری انقلاب، حضرت امام به آقای‏‎ ‎‏گورباچف رهبری شوروی، من احساس می کنم مردم ما و مردم دنیا نیاز دارند که کمی‏‎ ‎‏این پیام برایشان توضیح داده شود که این نامه‏‎ چه اهدافی را دنبال می کرد. مخصوصاً به‏‎ ‎‏دلیل اینکه، این اولین پیام رسمی امام به این صورت بود که با خطّ مبارک خودشان نامه‏‎ ‎‏بنویسند و هیأتی را اعزام کنند و پیامشان را هم اعلام کنند. ‏ ‏‏این اولین اقدام از این نوع است که امام فرمودند، برای دنیا هم سؤال زیاد است.‏ ‏‏اولاً: ترکیب هیأت، ترکیب جالبی بود، امام یک روحانی‏ عالی مقامی را همراه یک‏‎ ‎‏دیپلمات ورزیده مورد اعتماد به همراه یک خانم مبارز و سابقه داری فرستادند که خود‏‎ ‎‏گویای طرز تفکر رهبری انقلاب است. اینکه چرا چنین نامه ای در این مقطع از زمان‏‎ ‎‏نوشته شده، یک مقداری توضیح می خواهد. زمینه مطلب این است که امام به صورت‏‎ ‎‏یک رهبر که حامل پیام اسلام، قرآن و جانشینی معصوم، ولایت فقیه هستند و برای‏‎ ‎‏خودشان مسئولیت ارشاد و توضیح معارف آسمانی را قائلند و حقاً هم این مسئولیت را‏‎ ‎‏دارند. انقلابی به راه انداختند، انقلاب فرهنگی، انقلاب ما بیش از آنکه یک انقلاب‏‎ ‎‏سیاسی باشد، انقلابی فرهنگی و دینی است و رسالت اصلی آن هم، اجرای احکام‏‎ ‎‏آسمانی است. ایشان وقتی که با یکی از پدیده های مهم جهانی و تاریخی مواجه‏‎ ‎‏می شوند، نباید

یکشنبه, ۰۵ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۳
این نامه را ا‏‏ز خودت ‎‏جدا نکن!

دعوت به توحید

این نامه را ا‏‏ز خودت ‎‏جدا نکن!

‏روزی ساعت تقریبا ۵ / ۱۱ بود که از داخل حیاط عبور می کردم. در این ‏‎ ‎‏لحظه حاج احمد آقا مرا صدا زدند و فرمودند بروید مهیا شوید باید به ‏‎ ‎‏قم بروید. به اتاق حاج احمد آقا رفتیم و ایشان مقداری کاغذ از حضرت ‏‎ ‎‏امام گرفته بودند. آنها کاغذها را به من دادند و فرمودند تکثیر کنید.‏ ‏‏هر چیزی که آنجا به ما می دادند اصلا کنکاش نمی کردیم که ببینیم ‏‎‏محتوایش چیست ولی هنگام زیراکس برای اینکه اول و آخر آن را‏‎ ‎‏تشخیص بدهیم مجبور شدم به کاغذ نگاهی بیندازم و کلمات را ببینم ‏‎ ‎‏نوشته شده بود مثلا صدر عالیه هیات رئیسه اتحاد جماهیر شوروی آقای ‏‎ ‎‏گورباچف. فهمیدم که موضوع مربوط به اتحاد جماهیر شوروی است ‏‎ ‎‏پس از آن به آقای جوادی آملی زنگ زده بودند و گفته بودند که نامه را‏‎ ‎‏برایتان ارسال می کنیم. از من پرسیدند که کی حرکت می کنی؟ گفتم ‏‎ ‎‏همین حالا. آنها هم به آقای جوادی آملی گفتند که ساعت دو نامه به ‏‎ ‎‏منزلتان می رسد. نامه را داخل پاکتی گذاشتیم در آن را چسباندیم. خیلی ‏‎ ‎‏به من سفارش کردند که فلانی این نامه مبادا گم بشود، حتما اسلحه با‏‎ ‎‏خودت ببر و در ‏‏بین راه اگر ماشین ات پنچر شد این نامه را ا‏‏ز خودت ‏‎ ‎‏جدا نکن. ‏‏سفارشاتی داشتند. به سمت قم حرکت کردم و حوالی ساعت ‏‎ ‎‏دو به قم رسیدم و مستقیم به بیت آیت الله جوادی آملی رفتم. ایشان ‏‎ ‎‏منتظر بودند. خودشان دم در آمدند و استقبال

یکشنبه, ۰۵ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۳
هدیه امام به مسیحیان در شب میلاد مسیح (ع)

پیامبر عدل و رحمت

هدیه امام به مسیحیان در شب میلاد مسیح (ع)

مسأله ای که بسیار قابل توجه بود طرز رفتار و برخورد حضرت امام در نوفل لوشاتو بود،‏‎ ‎‏به طوری که تمام اهالی محل را به خود جذب کرده بود، اهالی محل که در بدو ورود امام‏‎ ‎‏ممکن بود ناراضی باشند؛ زیرا رفت و آمد زیادی می شد و آرامش محل از بین رفته بود؛‏‎ ‎‏اما به مرور زمان به رضایت آنها انجامید.‏ از جمله برنامه هایی که امام در آنجا اجرا کردند و خیلی مؤثر بود، این بود که شب‏‎ ‎‏تولد حضرت عیسی مسیح(ع) پیامی برای مسیحیان جهان فرستادند که خبرگزاریها آن را‏‎ ‎‏پخش کردند و در کنار این پیام، دستور دادند که هدایایی را که از ایران آورده اند مثل گز،‏‎ ‎‏آجیل، شیرینی و... بین اهالی نوفل لوشاتو تقسیم کنند. ما آن شب شیرینیها و گزها را‏‎ ‎‏تقسیم کردیم و در کنار هر یک از بسته ها یک شاخه گل گذاشتیم و هر چند نفر به طرفی‏‎ ‎‏رفتیم، من آن چند جایی که رفتم دیدم مردم خیلی متعجب شده اند از اینکه یک رهبر‏‎ ‎‏مسلمان ایرانی شب میلاد حضرت مسیح(ع) چنین کاری می کند. یادم هست زنگ یکی‏‎ ‎‏از خانه ها را زدم، خانمی در را باز کرد، هدیه حضرت امام را به او دادم، چنان هیجان زده‏‎ ‎‏شده بود که قطرات اشک از چهره اش فرو ریخت.‏

چهارشنبه, ۰۱ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۷
شروع سال نو میلادی

پیامبر عدل و رحمت

شروع سال نو میلادی

سال نو میلادی از راه رسید و هموطنان مسیحی دوباره شاد و پرنشاط ورود به سال جدید را جشن می گیرند مسیحیان ایران نیز که بیشتر آنان ارامنه هستند مانند هر سال از چند هفته قبل خودشان را آماده آغاز سال نو می کنند. خانه تکانی، خرید درخت کاج برای تزیین و کمی کار خورد ریز دیگر هم هست که بیشترشان با جوانترهای خانه است. عیدی که هم به مناسبت تولید عیسی مسیح است و هم آغاز یک سال جدید و چه خوب می شود که این شبها برفی هم باشد. طبق سنتهای قدیمی شبهای سال نو در خانه های مسیحیان با مراسم و برنامه های خاصی همراه است. بسیاری از خانواده ها برای شکرگزاری و دعای خیر به کلیسا می روند و نوجوانترها با پوشیدن لباسهای جشن و تبریک عید به یکدیگر و دادن و گرفتن هدیه از بزرگترها و دوستانشان سالی خوب را آغاز می کنند. محله های ارمنی نشین باز هم پر از جنب و جوش است. شیرینی فروشهای تهیه سفارها هستند و ریسه های رنگی و چراغهای تزیینی به دور کاجهای درخت کریسمس چشمک می زند. ما هم این عید و جشن را تبریک می گوییم.

چهارشنبه, ۰۱ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۷
بخوان سرود رستگاری را شادمانه

پیامبر عدل و رحمت

بخوان سرود رستگاری را شادمانه

من بنده پروردگارم که به من کتاب داده و مرا به پیامبری برگزیده است و مرا هر جا که باشم مبارک قرار داده و مرا تا زنده هستم به نماز و زکات و نیکی به مادرم سفارش کرده و مرا زورگو سخت دل نگردانیده است سلام بر من روزی که زاده شدم و روزی که در گذرم و روزی که دوباره زنده خواهم شد." مسیح آمد برای راهنمایی بشر، مانند هزاران هزار ستاره دیگری که در شب، راهنمای مسافران کویرند. در این شبها کمی آن طرفتر از خانه ما دختران و پسران مسیحی دست به دعا بر می دارند و از پدری نیکوکار و صبور می خواهند که برای نیکی به پدر و مادر به آنها کمک کند. و قصه های مرد نجار را بارها مرور می کنند.

چهارشنبه, ۰۱ دی ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۷
 حق شهروندی‏‏ ‏با تکیه بر اصول اسلام و دیدگاه امام(ره)‏

دفاع امام از حریم شهروندی

حق شهروندی‏‏ ‏با تکیه بر اصول اسلام و دیدگاه امام(ره)‏

مروزه «شهروندی» اصطلاحی مهم در ادبیات سیاستمدارن، حقوقدانان، جامعه شناسان و انسان شناسان محسوب می شود. شهروندی، محصول فرایند اجتماعی شدن انسان و نتیجه تعامل او در برابر حکومت است. بدین ترتیب، تابعان یک حکومت در قالب مفهوم «شهروندی»، از یک سو موظف و مسئولند و از سوی دیگر، صاحب حقوق. اما باید به این سؤال پاسخ داده شود که آبشخور حقوق شهروندی از کجا است؟ و بر چه فلسفه نظری و مبنا و منبعی استوار است؟‏ ‏‏برای پاسخ به این پرسش، ناگزیریم که سرشت، فطرت و خلقت انسان را بکاویم و تا جایی که امکان دارد، حقیقت وجودی انسان را ارزیابی کنیم.‏ ‏‏در خصوص موضوع انسان به مثابه شهروند در حکومت اسلامی، دین اسلام تمامی مسلمانان را با عنوان «امت واحده» شهروندان حکومت اسلامی می داند. بنابراین، در اسلام رنگ، نژاد و سرزمین جغرافیایی، ملاک اطلاق و تعریف حق شهروندی نیست؛ بلکه از دیدگاه اسلام ملاک و معیار، مرزهای عقیدتی است.‏ ‏‏جمهوری اسلامی، برآیند اندیشه نظری حضرت امام خمینی(ره) به عنوان متفکر بزرگ اسلامی است. از دیدگاه ایشان انسان به صرفِ انسان بودن، کریم و شریف است. ایشان بارها به مسئولان جمهوری اسلامی تأکید نمودند که آنان به عنوان حاکمان اسلامی موظفند همواره حقوق انسانی و اسلامی تمام کسانی را که در گستره این حکومت قرار گرفته اند، پاسداری کنند.‏

سه شنبه, ۲۳ آذر ۱۴۰۰ - ۱۴:۴۲
فلسفه اصلی صدور پیام هشت ماده ای حضرت امام از منظر دکتر سید عبدالله حسینی

دفاع امام از حریم شهروندی

فلسفه اصلی صدور پیام هشت ماده ای حضرت امام از منظر دکتر سید عبدالله حسینی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کشور شاهد اتفاقاتی درباره مسائل مربوط به حقوق بشر، حریم خصوصی و حقوق شهروندی و اجتماعی بود که می توانست نظام نوپای اسلامی را قربانی برخی مسائل کند. در ابتدای انقلاب گاهی نیروهای انقلابی به خاطر اینکه می خواستند جریانات را کنترل کنند، از جمله به بازرسی و کنترل خودروها و اماکن می پرداختند و این کنترل ها گاه و بیگاه موجب شکسته شدن حریم خصوصی افراد می شد؛ حضرت امام با صدور پیام هشت ماده ای به نحوی دوباره مسائل حقوق بشری در جمهوری اسلامی ایران را مدنظر همگان قرار دادند؛ بخصوص چون موضوع حق الناس مطرح بود، موضوع روابط اجتماعی مردم را دراین منشور بازتعریف کرده و متذکر شدند. و به همگان گوشزد کردند آنچه که انقلاب اسلامی بدنبال آن است سرک کشیدن به زندگی خصوصی مردم و نقض حقوق اجتماعی آنان نیست بلکه کشور دچار مسائل اساسی تر است که باید به آنها توجه شود.

سه شنبه, ۲۳ آذر ۱۴۰۰ - ۱۲:۴۰
آیت الله سید محمد موسوی بجنوردی: فرمان هشت ماده ای مُرّ قواعد اسلام است

دفاع امام از حریم شهروندی

آیت الله سید محمد موسوی بجنوردی: فرمان هشت ماده ای مُرّ قواعد اسلام است

آیت الله سید محمد موسوی بجنوردی، متولد نجف و فقیه و حقوقدان برجسته است که در سال ۱۳۸۴ بخاطر فعالیت های علمی گسترده بعنوان چهره ماندگار کشور انتخاب شد. وی از شاگردان حضرت امام در نجف بود و پس از انقلاب اسلامی، در دفتر استفتائات امام مشغول به کار شد. وی سپس بدستور امام، دادگاه عالی قضات را راه اندازی کرد و به عضویت آن در آمد. آیت الله بجنوردی در سال ۱۳۸۲ به رتبه استادی رسید و هم اکنون در پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی و مراکز علمی دیگر مشغول به تدریس است. آنچه درادامه می خوانید گفتگو درباره فرمان هشت ماده ای حضرت امام است که از نظر می گذرد:

سه شنبه, ۲۳ آذر ۱۴۰۰ - ۱۱:۴۹
ضرورتهای تشکیل و مهمترین وظایف ستاد و شورای عالی انقلاب فرهنگی از دیدگاه امام خمینی

شورای انقلاب فرهنگی

ضرورتهای تشکیل و مهمترین وظایف ستاد و شورای عالی انقلاب فرهنگی از دیدگاه امام خمینی

اولین گام برای تاسیس یک سازمان یا نهاد جدید، بیان ضرورتهای تاسیس آن است چه عوامل و دغدغه هایی وجود داشت که امام خمینی را به تشکیل این نهاد وادار نمود؟ ممکن است در نگاه اول، ایجاد این شورا در کنار سایر مراجع قانونی تصمیم گیر و مجری مثل مجلس شورای اسلامی، وزارتخانه های آموزش عالی، آموزش و پرورش و فرهنگ و ارشاد اسلامی توجیه قانع کننده ای نداشته باشد. مهمترین دلایل تاسیس این نهاد با توجه به نامه ها، فرمانها و سخنرانیهای بنیانگذار انقلاب اسلامی، در مورد تاسیس و وظایف ستاد و شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح زیر می باشد: الف) نگرانی ملت اسلامی و دانشجویان متعهد از اخلال توطئه گران و خوف از دست رفتن فرصت. ب) ابقای فرهنگ رژیم فاسد گذشته در دانشگاهها و در نتیجه وارد آمدن ضربه مهلک به انقلاب و جمهوری اسلامی ج) اسلامی و انسانی نمودن دروس و محیط دانشگاهها د) زدوده شدن قید و بند شرق و غربزدگان از کشور و دانشگاهها و) نیاز مبرم به متخصصان و اسلام شناسان متخصص و مغزهای متفکر وطنخواه و نیروهای ماهر و اساتید و مربیان و معلمان معتقد به اسلام و استقلال کشور به ویژه در علوم دانشگاهی و فرهنگی مترقی ه) ضرورت توسعه و اصلاح مراکز آموزشی و انقلاب فرهنگی به معنای واقعی ی) خروج از فرهنگ بدآموز غربی و نفوذ و جایگزین کردن فرهنگ آموزنده اسلامی _ ملی و مبارزه با نفوذ عمیق و ریشه دار غرب ب

چهارشنبه, ۱۷ آذر ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۱
شورای عالی انقلاب فرهنگی چگونه تشکیل شد

شورای انقلاب فرهنگی

شورای عالی انقلاب فرهنگی چگونه تشکیل شد

در آغاز از نام این نهاد بر می آمد که این ستاد جنبه موقتی داشته است و پس از مدتی به حیات خود خاتمه دهد؛ لکن از آنجا که همواره حفظ فرهنگ و شئونات اسلامی و انقلابی اصلاح دانشگاهها و مدارس و بازنگری کتب و متون آموزشی یکی از اهداف و استراتژیهای بلند مدت نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است و خودکفایی در زمینه های مختلف، به ویژه خودکفایی علمی و فرهنگی، جزء آرمانهای اصلی این نظام می باشد، حضرت امام بر آن شد تا به انگیزه استمرار بخشیدن به حیات ستاد و وسعت دادن به گستره فعالیت آن، طی فرمانی دیگر، در تاریخ ۱۹ / ۹ / ۱۳۶۳ شورای عالی انقلاب فرهنگی را بنیان گذاری نماید.

چهارشنبه, ۱۷ آذر ۱۴۰۰ - ۱۳:۴۰
رفراندوم قانون اساسی‏ به روایت آیت الله هاشمی رفسنجانی

عالی ترین سند حقوقی

رفراندوم قانون اساسی‏ به روایت آیت الله هاشمی رفسنجانی

‏‏انتشار متن نهایی قانون اساسی مصوب مجلس خبرگان (در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۵۸)، راه‏‎ ‎‏را برای برگزاری رفراندوم قانون اساسی هموار کرد. مخالفان، با اشکالتراشی و‏‎ ‎‏اخلالگری، کوشش می کردند، موانع جدّی، بر سر راه این رفراندوم ایجاد کنند.‏ ‏‏سرانجام با درایت و هدایت امام و با عشق و علاقه ای که در مردم نسبت به انقلاب‏‎ ‎‏وجود داشت، هیچ توفیقی عاید مخالفان نشد، چند روز بعد، امام در حاشیه کتاب قانون‏‎ ‎‏اساسی که در اختیارشان گذاشته شده بود، بر تأثیر این قانون از سوی «اکثریت ملت‏‎ ‎‏معظم» صحّه گذاشته و مرقوم فرمودند: «امید است ان شاءاللّه تعالی با عمل به آن،‏‎ ‎‏آرمانهای اسلامی بر آورده شود و تا ظهور حضرت بقیة اللّه اروحنا له الفدا باقی و مورد‏‎ ‎‏عمل باشد.» ‏‏آنچه که در ایران اتفاق افتاد، کاملاً یک سیستم نو در اداره کشور است و هنوز هم است.‏‎ ‎‏این تجربه ادامه دارد. بعد از اصلاح قانون اساسی هم دوباره نمونه های جدیدی پیش‏‎ ‎‏می آید که به تدریج، ممکن است جامعه به نقطه ای برسد که بعضی اصلاحات باید انجام‏‎ ‎‏شود. قانون اساسی دیگر کشورها هم همین طور است.‏ ‏‏آن نقاطی که تغییر پیدا کرد، یکی مسأله دولت و رئیس جمهوری بود. در آن موقع‏‎ ‎‏واقعاً مشکل داشتیم. رهبری که بودند، رئیس جمهوری هم بودند و دولت هم بود. کار‏‎ ‎‏کردن با حضور رئیس جمهوری و رئیس دولت در قوه مجریه واقعاً مشکل بود. رئیس‏‎ ‎‏جمهوری منت

دوشنبه, ۰۸ آذر ۱۴۰۰ - ۱۳:۱۶
آزاداندیشی امام و دوری ایشان از اعمال نظر خود به دیگران در رابطه با تدوین قانون اساسی

عالی ترین سند حقوقی

آزاداندیشی امام و دوری ایشان از اعمال نظر خود به دیگران در رابطه با تدوین قانون اساسی

یکی از اعضای شورای تدوین قانون اساسی در مصاحبه ای که با یکی از روزنامه ها داشتند، نکته ای را در رابطه با آزاداندیشی امام و دوری ایشان از اعمال نظر خود به دیگران بیان می دارد که اشاره به این نکته لازم است. ایشان در قسمتی از صحبت هایشان در رابطه با تدوین قانون اساسی و سؤال خبرنگار مبنی بر اینکه عکس العمل امام در رابطه با این موضوع که در پیش نویس اولیه بحث ولایت فقیه مطرح نشده بود این طور اظهار نظر می کنند: امام اگر می خواست بگوید که ولایت فقیه باید داخل قانون اساسی باشد، خوب هر مخالفی می گوید که این آقا دیکتاتور است. خودش می برد و می دوزد و بعد هم می گوید به رأی مردم بگذارید. درحالی که امام حتی در این موضوع دخالت نکرد که وقتی آقایان ولایت فقیه را در قانون اساسی نگذاشتند؛ بگوید که این را اضافه کنید. درحالی که قبل از این خودش بحث ولایت فقیه را مطرح کرده است. حتی یک اظهارنظر کوچک هم نمی کند تا شائبه اعمال نفوذ امام به وجود آید. این بالاترین نماد دموکراسی در یک فرد است که به دیگران احترام می گذارد. می گوید هر چه در خبرگان درآمد، عمل شود.[۱] همان طور که ملاحظه می شود، امام معتقد بودند که انسان در انتخاب عمل خود آزاد است و در این راستا و برای حفظ این آزادی برای دیگران در تصمیم گیری به هیچ عنوان حاضر به اعمال نظر خود نبودند و تمایل داشتند که این آزادی برای همه افراد وجود داشته باشد.

دوشنبه, ۰۸ آذر ۱۴۰۰ - ۱۲:۳۳
جرأت ورزی و شهامت حضرت امام خمینی  (س):

عالی ترین سند حقوقی

جرأت ورزی و شهامت حضرت امام خمینی (س):

«ما حرفمان این است که آقا به قانون اساسی عمل کنید. مطبوعات آزادند، قلم آزاد است، بگذارید بنویسند مطالب را... [مدیر اطلاعات] به دست و پا افتاد... و من به او پیغام دادم که من از آن آدم ها نیستم که اگر یک حکمی کردم بنشینم چرت بزنم که این حکم خودش برود، من راه می افتم دنبالش. اگر من خدای نخواسته یک وقتی دیدم که مصلحت اسلام اقتضا می کند که یک حرفی بزنم، می زنم و دنبالش راه می افتم و از هیچ چیز نمی ترسم. بحمدالله تعالی، والله تا حالا نترسیده ام».[۱] * حضرت امام خمینی (س) درباره اساس آزادی انسان می فرماید: «اعتقادات من و همه مسلمین، همان مسائلی است که در قرآن کریم آمده است و یا پیامبر اسلام (ص) و پیشوایان به حق بعد از آن حضرت بیان فرموده اند که ریشه و اصل همه آن عقاید که مهم ترین و باارزشترین اعتقادات ماست، اصل توحید است. مطابق این اصل ما معتقدیم که خالق و آفریننده جهان و همه عوالم وجود و انسان، تنها ذات مقدس خدای تعالی است که از همه حقایق مطلع است و قادر بر همه چیز است و مالک همه چیز. این اصل به ما می آموزد که انسان، تنها در برابر ذات اقدس حق باید تسلیم باشد و از هیچ انسانی نباید اطاعت کند، مگر اینکه اطاعت او اطاعت خدا باشد. بنابراین، هیچ انسانی هم حق ندارد انسان های دیگر را به تسلیم در برابر خود مجبور کند و ما از این اصل اعتقادی اصل آزادی بشر را می آموزیم که هیچ فردی حق ندارد انس

دوشنبه, ۰۸ آذر ۱۴۰۰ - ۱۲:۳۳
دیانت و کیاست حاج احمد آقا و اعتماد امام به ایشان

صادق و امانتدار

دیانت و کیاست حاج احمد آقا و اعتماد امام به ایشان

امام به احمد اعتماد داشتند و بارها از خوبی ها و دیانت و کیاست احمدجان تعریف می کردند. اصلاً امام به گونه ای بودند که تا به کسی اعتماد از هر نظر نداشتند مسئولیتی را به او نمی دادند، و یا در مسائل مختلف مشورت نمی کردند. به همین خاطر در مسائل مملکتی و مشورت ها و برخی امور به احمدآقا نمایندگی داده بودند و به نظرات او احترام می گذاشتند، و با دقت به حرف های او گوش می دادند. من بارها در طول جنگ یا مسائل مملکتی، شاهد گفتگوهایشان بودم. آقا اصلاً به او اعتماد کامل داشتند و او را ‏ قبول داشتند و این از عملشان پیداست آقا اصولاً فردی صریح و بدون رودربایستی بودند. اگر می فهمیدند که احمدآقا یک کاری خلاف میل ایشان یا مصالح کشور کرده بدون درنگ از طریق رادیو و تلویزیون و مطبوعات به مردم می گفتند و هیچ ابایی نداشتند که احمد پسرش است.‏

یکشنبه, ۳۰ آبان ۱۴۰۰ - ۱۱:۲۱
قاطعیت امام خمینی در تصمیم گیری ها

صادق و امانتدار

قاطعیت امام خمینی در تصمیم گیری ها

امام از یک فکر صحیح و بینش کاملی برخوردار بودند و در رابطه با فکر خودشان تحت تأثیر دیگران قرار نمی گرفتند. در مسایل علمی هم اینگونه بودند. پس از پیروزی انقلاب که در قم تشریف داشتند، یک روز به ایشان عرض کردم شاید مناسب باشد در این مسایل مملکتی مهمی که پیش می آید شما یک مشورتی با دیگران یا بزرگان حوزه و مراجع داشته باشید. در جواب فرمودند مسایلی که پیش می آید من خودم در آنها دارای یک نظری هستم که به نظر خودم کمال اعتقاد را دارم و تشخیص می دهم که این راه باید طی شود و نظر من پیاده شود. این مشورت آنها چه نتیجه ای می تواند داشته باشد. اگر مشورت بکنم و بعد مخالفت با آنها بکنم که این صحیح نیست و اگر موافقت بکنم معنایش این است که آن راهی را که تشخیص داده ام کنار بگذارم در حالی که من صد در صد به پیاده شدن آن نظر اعتقاد دارم. ‏

یکشنبه, ۳۰ آبان ۱۴۰۰ - ۱۱:۱۰
امام در آینه اسناد

گنجینه اسناد محرمانه

امام در آینه اسناد

اسناد و مدارک تاریخی راویان رویدادها و جریانهای گذشته و حاملان پیامها و گزارشهایی هستند که می تواند مورخان پژوهشگران و صاحبان خرد و اندیشه را به واقعیتها نزدیک کند، کاستیها و نادرستیها را به آنان بنمایاند، پرده های ابهام را کنار زند، ماسکها را بدرد و تاریخ نویسان راستین را از مزوران و بازیگران عرصه سیاست و تاریخ بازشناساند. اسناد و مدارک تاریخی، دوره های گذشته را با زمان حاضر و جریانهای روز را به گذشته ها پیوند می دهد و حلقه اتصال و پل ارتباط گذشته و آینده است. بی تردید مورخان، فرزانگان و دانشوران بدون در دست داشتن اسناد و مدارک نمی توانند واقعیتها را آنگونه که بایسته و شایسته است، به رشته نگارش درآورند و از بیراهه پویی و کژاندیشی در امان باشند. بدون در دست داشتن اسناد معتبر چگونه میتوان درباره پیشینیان سخن گفت و به دور از خبط و خطا به بررسی و ارزیابی عملکرد آنان نشست و داوری درستی به عمل آورد؟ چه بسا سندی که می تواند تحلیلها، یافته ها و برداشتهای نویسنده ای را به هم ریخته و نادرستی آن را به نمایش گذارد و چه رویدادها یا جریانهایی که به علت در دسترس نبودن اسناد آن، به شکل ناروا مورد بررسی و داوری قرار می گیرد و حقوقی تضییع می شود. اسناد به جا مانده از دوران پهلوی نیز از گرانبهاترین و ارزشمندترین ذخایر ملی و منابع فرهنگی کشور برای دریافت حقایق تاریخی این دوره است و گوشه هایی از

چهارشنبه, ۱۹ آبان ۱۴۰۰ - ۱۴:۲۷
سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک

گنجینه اسناد محرمانه

سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک

حقایقی که سامان دهی و انتشار این مجموعه اسنادی را سبب شده اند همان نکاتی است که پیش از این در مقدمه دوره ۲۲ جلدی «سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک» بیان گردید که چکیده آن بدین قرار است: «جنبشها، انقلابها و تحولات اجتماعی علت مدار و قاعده مندند. پیوند گذشته و حال و آینده ملتها حقیقتی انکار ناپذیر است؛ وضعیت کنونی هر ملتی را گذشته آن رقم زده است چنانکه آینده ملتها را اراده و عمل امروز آنان می سازد. تضمین برون رفت از مشکلات کنونی و ترسیم افقهای روشن آینده در گرو میزان شناختی است که ملتها و خصوصا فرهیختگان و رهبران آنان از گذشته خویش دارند. تاریخ در فرهنگ همه اقوام و ملل جهان و در ادبیات ادیان الهی و دین مبین اسلام عبرت آموز و راهنمای عمل امروز و فردای جوامع است. شرط اساسی توفیق در پژوهشهای تاریخی واقع بینی و واقع نمایی است. نگاه کاریکاتوری و بزرگ نمایانه غیر واقعی، نگاه جانبدارانه و یا خصمانه افراطی به حوادث تاریخی، آسیبی است که پژوهش را غیر علمی ساخته و خوانندگان آن را به بیراهه می کشاند. در اعتبار مجموعه های اسنادی، امانتداری در نشر بی کم و کاست آنها تعیین کننده است و در ساحت اندیشه نیز کارآمدی و توفیق آرمانها را باید در عمل و در متن واقعیات و مستندات آن جستجو کرد.

چهارشنبه, ۱۹ آبان ۱۴۰۰ - ۱۳:۵۶
سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک

گنجینه اسناد محرمانه

سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک

سنگ بنای این مجموعه ارزشمند را پنجشنبه هفده شهریور هزارو سیصدو شصت و هفت هجری شمسی بنا نهادند که اندیشه تابناک یکی از بنیان گذاران آن هویت بیداری اسلامی است و صداقت و فداکاری دیگری، از عوامل اصلی توفیق انقلاب شکوهمند ملت ایران است. در آن روز یادگار امام (احمد خمینی )در نامه ای از امام خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران در خصوص تنظیم و نشر آثار امام استفسار می نماید. در آن نامه که علت اصلی تشکیل موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) است به امور مختلفی اشاره شده است که از آن جمله پرونده های امام در ساواک می باشند.

چهارشنبه, ۱۹ آبان ۱۴۰۰ - ۱۳:۳
نحوه اجرای طرح و چگونگی طراحی عملیات

آبان پر خاطره

نحوه اجرای طرح و چگونگی طراحی عملیات

بعد از هماهنگی هستۀ سه نفره دانشجویان با موسوی خوئینی، دانشجویان دیگری نیز جهت همکاری دعوت شدند و هسته اصلی برنامه ریزی و طراحی عملیات شکل گرفت واز اوایل آبان ماه ۵۸ به طور مدام و مستمر جلسات برنامه ریزی و طراحی جزئیات عملیات تشکیل شد. به گفتۀ یکی از دانشجویان، با توجه به حساسیت موضوع، سعی می کردیم جلسات به طور کاملاً سرّی و در جاهای مختلف تشکیل شود چون اگر طرح ما لو می رفت از دوطرف تهدید می شدیم. یکی اینکه اگر گروههایی مثل منافقین یا چریکهایی فدایی از طرح، با خبر می شدند با توجه به انسجام و سازماندهی ای که داشتند زودتر از ما به اقدام مشابهی دست می زدند و ابتکار عمل را در دست می گرفتند. در طرف دیگر هم دولت موقت بود که با توجه به حساسیتی که در رابطه با امریکا داشت و اینکه به لحاظ قانونی هم مسئول امنیت سفارتخانه های خارجی بود اگر متوجه می شد بشدت برخورد می کرد، به همین دلیل تلاش می کردیم که جلسات به شکل کاملاً مخفیانه ای تشکیل شود.[۱] به گفتۀ وی در جلسۀ اول روی انگیزۀ کار بحث مفصلی شد و بعد طرح اولیه ای مطرح شد که بر اساس آن قرار شد که ابتدا جمعی از دانشجویان داخل سفارت امریکا شوند و کارکنان سفارت را به گروگان بگیرند و حدود ۴۸ تا ۷۲ ساعت در آنجا بمانند و بعد از آنکه صدای اعتراضشان به همه جا رسید، گروگانها را آزاد و سفارت را ترک کنند. در این جلسه همچنین پیش بینی شد که حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰

سه شنبه, ۱۱ آبان ۱۴۰۰ - ۱۲:۳۵
روند تصمیم گیری و عناصر مؤثر در آن

آبان پر خاطره

روند تصمیم گیری و عناصر مؤثر در آن

پیشنهاد اشغال سفارت امریکا توسط یکی از دانشجویان مطرح شد. بعدها ابراهیم اصغرزاده خود را طراح این فکر معرفی کرد. در این جلسه برخی از اعضا با این پیشنهاد مخالف ودند به علاوه دانشجویان مایل بودند که نظر امام را نیز در این مورد جویا شوند به این دلیل سه نفر از موافقین اصلی طرح تصمیم گرفتند که موضوع را به حجت الاسلام موسوی خوئینی (یکی از اعضای شورای رابطین دانشجویان با امام خمینی) در میان بگذارند. میردامادی در این مورد می گوید: از ابتدا و قبل از اقدام در صدد بودیم که در صورت امکان نظر امام را دریابیم راهی که به ذهنمان رسید این بود که مشورتی با آقای موسوی خوئینی ها داشته باشیم و اینطور هم بود که قبل از اشغال لانه بجز دانشجویان تقریباً تنها کسی که از قضیه مطلع بود آقای موسوی خوئینی بودند. با ایشان مفصلاً مشورت کردیم و تحلیل خودمان را گفتیم که مرکز توطئه علیه انقلاب را سفارت امریکا می بینیم و تصمیم به چنین کاری گرفته ایم و می خواهیم نظر امام را هم بدانیم تحلیلها را ایشان قبول داشتند اما دراین مورد که نظر امام را جویا شویم موافق نبودند. ایشان می گفتند ما از مجموعه نظرات امام اینطور درک می کنیم که امام قاعدتاً مخالفتی نباید داشته باشند، اما اگر از ایشان سؤال شود احتمالاً به دلیل محذوراتی شاید نتوانند اعلام موافقت کنند و احتیاج به سؤال نیست. البته سه روز قبل از ۱۳ آبان به مناسبت کشتار دانش آم

سه شنبه, ۱۱ آبان ۱۴۰۰ - ۱۲:۴
علل و انگیزه های اشغال سفارت امریکا

آبان پر خاطره

علل و انگیزه های اشغال سفارت امریکا

زمینه موضوع به این صورت بود که در اولین سال و در روزها و ماههای آغاز پیروزی انقلاب که حکومت طاغوت فروریخته بود اما هنوز حاکمیت انقلاب فاقد تشکیلات مقتدر و توان لازم برای ادارۀ کشور بود، از یکسو استانهای مرزی کشور دستخوش حرکتهای جدایی طلبانه شدند و از سوی دیگر، در سایر استانها گروههای ریز و درشت ضد انقلاب دست به آشوب و فتنه زدند. اعتصاب، تحصن، درگیری و اغتشاش در ادارات وکارخانه ها و دیگر جاها، امری عادی و روزانه شده بود. شواهد و قراینی در دست داشتیم که این وضع طبیعی نیست. این احساس در بین دانشجویان وجود داشت که این کارها باید از جایی هدایت شود و این تصور به طور جدی در بین دوستان وجود داشت که این کارها به نحوی مستقیم یا غیرمستقیم به وسیلۀ امریکا هدایت می شود. به این دلیل بود که بحث اشغال سفارت امریکا پیش آمد به عنوان مرکزی که اگر اشغال شود، کل توطئه ها از بین خود خواهد رفت و همینطور هم شد. به طوری که وقتی سفارت اشغال شد، تمام اینگونه برنامه ها تعطیل شد و شور و شوقی گسترده در مملکت به وجود آمد که همه چیز را تحت الشعاع قرار داد. از سوی دیگر، پذیرفتن شاه از جانب امریکا به معنای متمرکز کردن برنامه ها علیه انقلاب اسلامی ایران حول محور شاه تلقی می شد. این تحلیل به این جهت بیشتر تقویت می شد که قبل از آن در یک مورد برنامه ریزی برای کودتا شده بود و در آن برنامه هم، کدهایی که به نظامیان برای ا

سه شنبه, ۱۱ آبان ۱۴۰۰ - ۱۰:۱۳
دکتر داود فیرحی: اساس مجلس، پذیرش اختلاف است

ضرورت تضارب و تعاطی افکار

دکتر داود فیرحی: اساس مجلس، پذیرش اختلاف است

در منشور برادری چند مطلب مهم وجود دارد، مطلب اول این هست که بالاخره در جامعه یک اختلافات گفتاری وجود دارد و این اختلاف گفتار هرچند که به نظر امام طبیعی است، باعث برخی سردرگمی ها و حیرت ها هم شده است و این خود بخشی از مسئله است که باید توضیح داده بشود. نکته دوم، آن طور که من از متن یادم هست برداشتی که آقای انصاری از اوضاع دارد امام آن برداشت را ندارد، در واقع امام می فرماید اصلاً باید اختلاف باشد، دلیلش هم برمی گشت به دو چیز، یکی ماهیت اجتهاد شیعه، که از قدیم الایام اجتهاد تکیه بر استنباط دارد، به خصوص در حوزه هایی که حوزه های فقاهتی هستند، نقد در آن جا حضور روشن و چشم گیری ندارد، مثلاً فرض بفرمایید، حرمت ربا، که این روشن هست. اما درباره بسیاری از مسائل در امور عمومی، مفهوم یا مبنای اجتهاد نشان می دهد که باید اختلافات را پذیرفت. دلیل دیگری که امام آنجا ارائه می کنند، این هست که ماهیت امر سیاسی، هم اختلاف برانگیز است، یعنی از جمله موضوعاتی که به لحاظ موضوعی و شناخت موضوع، هر چقدر که گفتگو صورت بگیرد، سرانجام نمی توانیم انتظار داشته باشیم که به یک نقطه نظر واحدی برسیم، امر سیاسی اصلاً ذاتش اینطوری هست. نکته بعدی که بسیار مهم است، اینکه نمی توان هیچ اختلافی را تعریف یا مدیریت کرد، مگر اینکه مبنای مشترکی داشته باشد، و به نظر امام این مبنای مشترک وجود دارد و همیشه هم باید آن را حفظ و صیا

شنبه, ۰۸ آبان ۱۴۰۰ - ۸:۴۱
پایگاه بصیرت

ضرورت تضارب و تعاطی افکار

پایگاه بصیرت

واقعاً روحانیت اصیل در تنهایی و اسارت خون می گریست که چگونه آمریکا و نوکرش پهلوی می خواهند ریشه دیانت و اسلام را برکنند و عده ای روحانی مقدس نمای ناآگاه یا بازی خورده و عده ای وابسته که چهره شان بعد از پیروزی روشن گشت، مسیر این خیانت بزرگ را هموار می نمودند. آن قدر که اسلام از این مقدسین روحانی نما ضربه خورده است، از هیچ قشر دیگر نخورده است و نمونه بارز آن مظلومیت و غربت امیرالمومنین (علیه السلام) که در فراز مهم دیگر پیام حضرت امام(ره) پاسخ به شبهاتی است که توسط قائم مقام ایشان علیه انقلاب مطرح شده بود!

چهارشنبه, ۰۵ آبان ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۹
‏از اختلاف مسلمین شدیداً متأثر بودند‏

عطر وحدت

‏از اختلاف مسلمین شدیداً متأثر بودند‏

آیت الله خمینی آنگاه که من افتخار محضرشان را در پاریس یافتم از این بابت که وقتی مسلمانان شیعه در ایران طی محرم سال گذشته ۱۳۵۷ در خیابانهای تهران برای استقرار یک جمهوری اسلامی متحمل شهدای فراوانی می شدند در عین حال مسلمانان شیعه و سنی هندوستان در همان ماه به خاطر اختلاف بر سر مسایل جزئی تعزیه به کشتار یکدیگر مشغول بودند، شدیداً اظهار تأسف و تأثر کردند

چهارشنبه, ۲۸ مهر ۱۴۰۰ - ۱۲:۳۸
وحدت از دیدگاه عرفانی - دینی سیاسی امام خمینی

عطر وحدت

وحدت از دیدگاه عرفانی - دینی سیاسی امام خمینی

آحاد مردم را چون قطره هایی می بیند که چون فراهم آیند، دریا می شوند و کارهای سترگ از ایشان می آید: امام خمینی می نویسند: "یک جامعه ای که یک مقصدی دارد و می خواهد که آن مقصد را تا آخر ببرد و مقدماتش را فراهم کند و به نتیجه برسد، آن جامعه (و افراد آن) را می شود تشبیه کرد به قطرات و نهرها و سیل ها و دریاها. قطره های باران هر قطره ای وقتی از قطره های دیگر جدا باشد یک برگ را هم تر نمی کند

چهارشنبه, ۲۸ مهر ۱۴۰۰ - ۱۱:۲۴
صفحه 1 از 13 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | بعدی >