فهرست تفضیلی مطالب
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368

محل نشر : تهران

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1394

زبان اثر : فارسی

فهرست تفضیلی مطالب

‏‏فهرست تفضیلی مطالب‏

‏‏ مقدمه مؤلف   1‏

‏‏ مقدمه ‏

‏‏ نماز را جز صورت ظاهر، باطن و صورت غیبیّه ملکوتیّه است   2‏

‏‏ تشویق به تحصیل شرایط روحیّه و کمالات باطنیّه نماز   5‏

‏‏ ‏

‏‏    مقاله اولی ‏

‏‏    در آداب قلبیّه و وظایف باطنیّۀ نماز، بلکه تمام عبادات و مناسک ‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ یکی از آداب قلبیّه: توجه به عزّ ربوبیّت و ذلّ عبودیّت، هجرت معنوی‏

‏‏ از بیت نفس و منزل دنیا الی اللَّه و رسوله   7‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ مراتب چهارگانۀ مقامات اهل سلوک: علم، ایمان، اطمینان، مشاهده   10‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XIX

‎‏ فصل سوم ‏

‏‏ حقیقت و آثار خشوع که از آداب لازمه در جمیع عبادات خصوصاً ‏

‏‏نماز می باشد   13‏

‏‏ اعتقاد و حلم غیر از ایمان است و مراتب خشوع به حسب مراتب ‏

‏‏ایمان است   13‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل چهارم ‏

‏‏ ادب «طمأنینه» واثر تکرار عبادات و تکثار اذکار در تحصیل آن   16‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل پنجم ‏

‏‏ ادب «محافظت» نماز و عبادات دیگر از تصرّفات شیطانی   19‏

‏‏ آثار و نتایج سوء عدم مواظبت و مسامحه در محافظت بر سلوک معنوی   21‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل ششم ‏

‏‏ بیان ادب نشاط و بهجت و اینکه عبادت با کسالت و خستگی ‏

‏‏در نفس اثری ندارد   23‏

‏‏ ادب «مراعات» و رعایت اعتدال در عبادت و رفق و مدارا با نفس و ‏

‏‏احتیاجات آن   25‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل هفتم ‏

‏‏ ادب «تفهیم» به قلب که نتیجه آن باز شدن زبان قلب است   28‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل هشتم ‏

‏‏ ادب «حضور قلب» که نتایج و فواید مهمّۀ عبادات بدون آن حاصل نگردد   31‏

‏‏ عبادت بی حضور قلب را در نفس اثری نیست    33‏

‏‏ اندرز به خواننده و هشدار نسبت به مکاید و وساوس مختلفۀ شیطان‏

‏‏ و نفس امّاره   35‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XX

‎

‏‏ فصل نهم ‏

‏‏ روایاتی راجع به حضور قلب و مراتب آن    37‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دهم ‏

‏‏ دعوت و تشویق به تحصیل حضور قلب   40‏

‏‏ موانع و شواغل داخلیّه و خارجیّۀ حضور قلب   42‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل یازدهم ‏

‏‏ علاج هرزه گردی خیال و طریقۀ تربیت قوّۀ خیال و واهمه و رام نمودن آن    43‏

‏‏ عدم حضور قلب ناشی از سستی ایمان به حیات اخروی و عدم ‏

‏‏احساس احتیاج بدان   45‏

‏‏ انبیا داعی به دنیا نبوده اند بلکه در صدد تقیید و تحدید اطلاق ‏

‏‏شهوت و غضب بوده اند   45‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دوازدهم ‏

‏‏ حبّ دنیا منشأ تشتّت خیال و مانع از حضور قلب است و علاج‏

‏‏ این مرض مهلک   47‏

‏‏ تتمیم   در دعوت به اعراض از دنیا و تقویت «عزم» که اوّلین شرط ‏

‏‏سلوک است      52‏

‏‏ ‏

‏‏    مقالۀ ثانیه ‏

‏‏    در مقدّمات نماز و بعضی آداب قلبیّۀ آن ‏

‏‏ مقصد اوّل ‏

‏‏ در طهارت ‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ در بیان اجمالی «طهور» و مراتب قذارات ظاهریّه و باطنیّه   55‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXI

‎‏ لزوم تطهیر از قذارات معاصی، حبّ دنیا، حب نفس و جهل ‏

‏‏مرکّب که منشأ انکار مقامات اهل اللَّه است   56‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ بیان مراتب طهور معنوی   59‏

‏‏ فصل سوم ‏

‏‏ روایتی راجع به آداب قلبیّۀ سالک هنگام توجّه به آب برای طهارت   61‏

‏‏ فصل چهارم ‏

‏‏ در طهور با آب و خاک که هر یک صورتی از دو طریق سیر الی اللَّه است   66‏

‏‏ فصل پنجم ‏

‏‏ روایتی درباره آداب وضو به حسب باطن و قلب   68‏

‏‏ ‏

‏‏ وصل   حدیث نبوی دربارۀ خطیئۀ آدم(ع) و تشریع وضو که برای‏

‏‏ اهل سلوک دستور و وسیلۀ طهارت قلبیّه و روحیّه است   70‏

‏‏ فصل ششم ‏

‏‏ معنای «جنابت» و مراد از غسل به نظر اهل معرفت و آداب قلبیّۀ غسل   73‏

‏‏ روایتی درباره خطیئۀ آدم(ع) و تشریع غسل بدان علّت   74‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل هفتم ‏

‏‏ بیان مقصود از «ازالۀ حدث» به نظر اهل معرفت و اینکه سالک ‏

‏‏باید توأم با ازالۀ ارجاس ظاهریّه ازالۀ ارجاس باطنیّه کند   76‏

‏‏ لزوم احتراز سالک از افراط و تفریط بعضی از اهل تصوّف و برخی‏

‏‏ از اهل ظاهر   79‏

‏‏ وصل   روایتی راجع به دفع نجاسات از بدن و عبرت گرفتن از آن ‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXII

‎‏در دفع ارجاس باطنیّه   82‏

‏‏ ‏

‏‏ مقصد دوم ‏

‏‏ در شمّه ای از آداب لباس ‏

‏‏ مقام اوّل (در آداب مطلق لباس)‏

‏‏ نفس ناطقۀ انسانیّه دارای سه نشئه است و ظاهر را در باطن‏

‏‏ و باطن را در ظاهر اثر است   85‏

‏‏ لزوم مراعات حالات قلبیّه حتّی در امور عادّیه، از جمله مادّه و هیئت لباس   87‏

‏‏ آثار سوء افراط و تفریط در نوع و شکل پوشش (لباس شهرت)   88‏

‏‏ ‏

‏‏ مقام دوم ‏

‏‏ در پاره ای از آداب لباس مصلّی ‏

‏‏ باب اوّل (در سرّ طهارت لباس)‏

‏‏ سالک باید طهارت لباس ظاهر را وسیلۀ طهارت لباسهای باطنی قرار دهد   90‏

‏‏ مراحل تطهیر باطنی و مراتب «تطهیر قلب» که ساتر حقیقی است ‏

‏‏و بدون تطهیر آن، طهارات دیگر حاصل نشود   92‏

‏‏ مجرّد علم برهانی به توحید فعلی بدون توجه و ریاضات قلبی‏

‏‏ نتیجۀ مطلوبه نداده  و علوم حتّی علم توحید عملی است   93‏

‏‏ باب دوم (در اعتبارات قلبیّۀ ستر عورت)‏

‏‏ سالک چون ظاهر و باطن خود را در محضر حق بیند ستر جمیع ‏

‏‏عورات  ظاهرّیه و باطنیّه کند   94‏

‏‏ کشف عورات باطنه در آخرت بمراتب از کشف عورات ظاهره ‏

‏‏در دنیا رسواتر است   96‏

‏‏ وصل   روایتی از امام صادق، علیه السّلام، دربارۀ لباس ‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXIII

‎‏ ظاهر و لباس باطن   98‏

‏‏ مقصد سوم ‏

‏‏ در آداب قلبیّۀ مصلّی ‏

‏‏ فصل اوّل (در معرفت مکان)‏

‏‏ مکانهای مختلف سالک به حسب نشآت وجودیّه و ادب هر یک از آن امکنه   101‏

‏‏ وصل   روایتی از امام صادق، علیه السّلام، راجع به ادب دخول در ‏

‏‏در مسجد   104‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دوم (در بعضی آداب اباحۀ مکان)‏

‏‏ آداب قلبیّۀ اباحۀ مکان که باید سالک در مراتب مختلف مکان در رعایت‏

‏‏ آن آداب بکوشد تا نماز او از تصرّفات غاصبانۀ ابلیس خارج شود   106‏

‏‏ ‏

‏‏ مقصد چهارم ‏

‏‏ در آداب قلبیّۀ وقت ‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ طوایف اهل معرفت و اصحاب «مراقبت» که به قدر معرفت و شوقشان‏

‏‏ به مقام مقدس  ربوبیّت از اوقات صلوات مواظبت می کنند   108‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ ترغیب به مواظبت از اوقات، روش و طریقۀ حصول آن، روایاتی در‏

‏‏ احوال  ائمۀ معصومین، علیه السّلام، به هنگام نماز   111‏

‏‏ آداب قلبیّۀ اوقات   112‏

‏‏ مقصد پنجم ‏

‏‏ در بعضی آداب «استقبال»‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXIV

‎‏فصل اوّل (در سرّ جملی استقبال)‏

‏‏ استقبال صاحبان اسرار غیبیّه و سالکان الی اللَّه که سیر از ظاهر ‏

‏‏به باطن و  از علن به سرّ ترقّی می کنند   115‏

‏‏ فصل دوم (در بعضی آداب قلبیّۀ استقبال)‏

‏‏ سالک با استقبال به قبله دو حالت فطری «تنفر از نقص و ناقص»‏

‏‏ و «عشق به کمال و کامل» را نمایش می دهد   116‏

‏‏ وصل   روایتی از امام صادق، علیه السّلام، راجع به آداب استقبال   119‏

‏‏ ‏

‏‏    مقالۀ ثالثه ‏

‏‏    در مقارنات نماز‏

‏‏ ‏

‏‏ باب اوّل ‏

‏‏ در بعضی آداب «اذان» و «اقامه»‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ سرّ و آداب اجمالی اذان و اقامه (آداب حضور)   121‏

‏‏ تجلّیات مختلفۀ حق تعالی بر قلوب مختلفه   122‏

‏‏ زنهار دادن از یأس از رَوْح و رحمت خدا و اشاره به امکان طیّ ‏

‏‏برخی مدارج و مقامات معنویّه برای امثال ما محجوبان   123‏

‏‏ آداب حضور و آثار مراعات آنها در قلوب ما   124‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ معنای چهار تکبیر سالک در اوّل اذان   125‏

‏‏ از آداب مهمّۀ تکبیرات   126‏

‏‏ قسمتی از حدیث «معراج» راجع به تکبیرات اول اذان   127‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXV

‎‏ فصل سوم ‏

‏‏ مقصود از شهادت به قصر الوهیّت در حق (اشهد ان لا اله الا اللَّه) ‏

‏‏و بعضی آداب این شهادت   130‏

‏‏ تنبیه عرفانی مراتب «شهادت»   131‏

‏‏ وصل     روایتی راجع به اذان گفتن در معراج پیامبر و آنچه از ‏

‏‏آن روایت استفاده می شود   133‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل چهارم (در بعضی آداب «شهادت» به رسالت و اشاره به شهادت به ولایت)‏

‏‏ سیر الی اللَّه بدون وساطت اولیای نعم که خود، راه یافته اند و سلوک ‏

‏‏را به پایان برده اند ممکن نیست، با نقل روایاتی به این معنی    135‏

‏‏ آداب شهادت به رسالت و ارتباط شهادت به رسالت با اذان و اقامه و نماز   137‏

‏‏ نکتة عرفانیة   آنچه از حدیث معراج راجع به عجز ملائکه از ‏

‏‏مشاهده  جمال احمدی(ص) استفاده می شود   139‏

‏‏ فرع فقهی و اصل عرفانی   بیان استحباب شهادت به ولایت و اشاره به‏

‏‏ اینکه  هر یک از شهادت به توحید، رسالت و ولایت منطوی در ‏

‏‏دیگری است   140‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل پنجم ‏

‏‏ معنی و بعضی از آداب «حیّعلات» و قدقامت الصلوة   142‏

‏‏ وصل و تتمیم   نقل روایاتی به این مضمون که با اذان و اقامۀ‏

‏‏ نمازگزار  ملائکه پشت سر او نماز می گزارند   144‏

‏‏ ‏

‏‏ باب دوم ‏

‏‏ در «قیام»‏

‏‏ فصل اوّل (در سر جملی قیام)‏

‏‏ به نظر اهل معرفت قیام اشاره به توحید فعلی است وضعاً   146‏

‏‏ ‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXVI

‎‏ فصل دوم ‏

‏‏ برخی از آداب «قیام»   147‏

‏‏ چند روایت راجع به کیفیت قیام اولیاء دین به نماز و شرط تمامیّت ‏

‏‏نماز و اداء حق آن   149‏

‏‏ جلالت شأن امام سجّاد و امر به تعلّم ادب عبودیّت و کیفیّت ‏

‏‏سلوک از ائمّۀ دین، علیه السّلام   152‏

‏‏ وعظ و اندرز   152‏

‏‏ مقصود عمدۀ انبیاء و کتب سماوی و نتیجۀ مطلوبه از عبادات‏

‏‏ و شرط حصول این نتیجه   153‏

‏‏ نکوهش آنان که دعوت به صورت و قشر شریعت می کنند و مردم‏

‏‏ را از آداب باطنیّه باز می دارند   154‏

‏‏ ‏

‏‏ باب سوم ‏

‏‏ در سرّ «نیّت» و آداب آن ‏

‏‏ فصل اوّل (در حقیقت نیّت)‏

‏‏ تعریف «نیّت» و بیان اینکه نیّت لازمۀ فعل اختیاری است و وسوسۀ‏

‏‏ در نیّت از دامهای شیطان است   156‏

‏‏ نکوهش مبتلایان به وسواس در اعمال و عبادات   157‏

‏‏ علاج مرض وسواس   159‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ بیان ادب مهمّ «اخلاص»، حقیقت و مراتب این ادب   160‏

‏‏ استفادۀ جمیع مراتب اخلاص از آیۀ شریفۀ و من یخرج من ‏

‏‏بیته مهاجراً الی اللَّه و رسوله...   161‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل سوم ‏

‏‏ بعضی از مراتب اخلاص نیّت و تصفیۀ عمل که بر اهل اللَّه لازم است   164‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXVII

‎‏فصل چهارم ‏

‏‏ نکوهش و ردّ بر یک طایفه از نادانان و محرومان از معارف الهیه‏

‏‏ و مدارج کمالیّه که مقامات اهل معرفت را انکار می کنند   166‏

‏‏ اشاره به طایفۀ دیگری که مقامات اهل معرفت را منکر نیستند اما ‏

‏‏اشتغال به دنیا از تحصیل علمی و عملی بازشان داشته است   168‏

‏‏ علمای سوء که به اصطلاحات و عبارات اکتفا نموده اند و چند ‏

‏‏روایت راجع به ایشان   168‏

‏‏ جمیع علوم حتی علم توحید، عملی است و مخلوق را مؤثّر دانستن ‏

‏‏و در صدد جلب قلوب مردم برآمدن منافی با توحید است   171‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل پنجم (بعضی درجات دیگر اخلاص)‏

‏‏ تصفیۀ عمل از رؤیتِ استحقاقِ ثواب و اجر در مقابل آن   173‏

‏‏ تصفیۀ عمل از استکثار و خوشنودی و اعتماد و دلبستگی بدان   174‏

‏‏ اهتمام شدید اولیای دین، علیه السّلام، به عبادت خدا و اظهار ‏

‏‏عجز و  تقصیرشان از قیام به حق عبادت او   175‏

‏‏ ‏

‏‏ باب چهارم ‏

‏‏ در تفسیر سُوَرِ مبارکۀ «حمد»، «توحید»، «قدر»‏

‏‏ مصباح اوّل ‏

‏‏ در آداب مطلقۀ قرائت قرآن شریف ‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل اوّل (ادب تعظیم)‏

‏‏ تحریف قرآن به تنزّل آن از غیب مطلق به شهادت مطلقه است‏

‏‏ و فهم حقیقت قرآن  جز برای نبیّ ختمی و خلّص از اولیا، ‏

‏‏علیه السّلام، حاصل نمی شود   180‏

‏‏ جهات مختلفه عظمت قرآن کریم   182‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXVIII

‎‏ فصل دوم ‏

‏‏ منزلت، مقاصد و مطالب قرآن کریم و جامعیّت و روش مخصوص بیانی آن    184‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل سوم (راه استفاده از قرآن)‏

‏‏ برای بهره برداری از قرآن کریم باید تعلیم و تعلّمِ مقصود اصلی‏

‏‏ آن را منظور داشت   191‏

‏‏ معنای واقعی تفسیر قرآن با توجّه به مقصد اصلی این کتاب الهی    192‏

‏‏ فصل چهارم (موانع و حجب استفاده از قرآن)‏

‏‏ حجاب خودبینی و توقّف در علوم فرعیّۀ مربوط به قرآن   195‏

‏‏ حجاب آراء فاسده و عقاید باطلۀ عامیانه، از جمله این پندار که راه ‏

‏‏معرفةاللَّه مسدود و دم زدن از لقاءاللَّه کفر است   196‏

‏‏ حجاب اشتباه استفاده از قرآن با تفسیر به رأی که ممنوع است   199‏

‏‏ حجاب معاصی که قلب را از ادراک حقایق حاجب شود   201‏

‏‏ حجاب حبّ دنیا   201‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل پنجم ‏

‏‏ ادب «تفکّر» در قرائت قرآن، تفکّر ممدوح در قرآن، آثار تفکّر در آیات   203‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل ششم ‏

‏‏ ادب «تطبیق» قاری جمیع معارف، اعمال و احوال خود را با آیاتی که‏

‏‏ تلاوت می کند   206‏

‏‏ خاتمة   روایاتی راجع به فضیلت قرآن، تعلیم وتعلّم و آداب قرائت آن‏

‏‏ و تدّبر در آن   209‏

‏‏ ‏

‏‏ مصباح دوم ‏

‏‏ شمّه ای از آداب قرائت در نماز‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXIX

‎‏فصل اوّل ‏

‏‏ مراتب و مدارج قرائت و طوایف قاریان   213‏

‏‏ ارکان چهارگانۀ آداب عبودیّت در قرائت «حمد»: «تذکّر»‏

‏‏ «تحمید»، «تعظیم»، «تقدیس»، «تمجید»   215‏

‏‏ تکمیل   علاوه بر حمد، دیگر احوال و افعال نماز نیز بین حقّ و عبد ‏

‏‏تقسیم شده است   219‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دوم (بعض آداب استعاذه)‏

‏‏ «استعاذه» از آداب مهمّۀ قرائت خصوصاً قرائت در نماز است   220‏

‏‏ «اخلاص» از آداب مهمّۀ استعاذه است، و مقصود از آن‏

‏‏ خلوص هویت انسانیّه می باشد   221‏

‏‏ انحصار این مرتبه از خلوص در اولیای کمّل نباید موجب توقّف ‏

‏‏ دیگران در مرتبۀ خلوص صوری عملی باشد   223‏

‏‏ آثار اخلاص صورت ملکیّۀ انسانیه برای خدا   224‏

‏‏ دو ادب و شرط دیگر «استعاذه»: ایمان و توکّل   226‏

‏‏ تتمیم و نتیجه   شرط حصول حقیقت استعاذه که بدون آن استعاذه ‏

‏‏ فقط لفظیه بوده نتیجه معکوس می دهد   227‏

‏‏ فصل سوم (ارکان استعاذه)‏

‏‏ ارکان چهارگانۀ «استعاذه»: مستعیذ، مستعاذمنه، مستعاذبه، مستعاذله   228‏

‏‏ دو مقامی که انسان در آن مستعیذ نیست و دو مقام که در آن مستعیذ است   230‏

‏‏ بیان حقیقت «شیطان»، مظاهر و دامهای آن   230‏

‏‏ مقامات و مراتب استعاذه   232‏

‏‏ فصل چهارم (در بعض آداب «تسمیه»)‏

‏‏ دخول در منزل «تسمیه» بدون استعاذه میسور نیست و حقیقت ‏

‏‏تسمیه  متناسب با درجۀ قوت سلوک حاصل شود   234‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXX

‎‏ ذکر اسباب حصول حقیقت «تسمیه»   236‏

‏‏ امر به معروف و نهی از منکر باید به منظور خیرخواهی و اصلاح طلبی ‏

‏‏ انجام شود نه خودنمایی و تحمیل امر و نهی   237‏

‏‏ انبیاء و اولیاء، علیه السّلام، سعادت فرد و جامعه را در نظر داشته اند‏

‏‏ و امر به  معروف و نهی از منکر باید با این نظر انجام شود   237‏

‏‏ فصل پنجم (اجمالی از تفسیر «حمد» و شمه ای از آداب تحمید و قرائت) ‏

‏‏متعلّق «باء» بسم اللَّه و مراد از  «اسم» و «اللَّه»، مقصود از ابتداء ‏

‏‏هر سوره به بسم اللَّه و مراد از «اللَّه»، «رحمن» و «رحیم»   240‏

‏‏ آنچه باید سالک در موقع تسمیه به قلب بفهماند   243‏

‏‏ تحقیق عرفانی   معنای «رحمن» و «رحیم» و وجه تقدم رحمن بر رحیم   247‏

‏‏ بحث و تحصیل   جواب به اشکالی که به اطلاق اوصافی مانند «رحمن» ‏

‏‏و «رحیم»  بر خدای تعالی شده است و توضیح راجع به وضع الفاظ    248‏

‏‏ معنای الحمدللَّه، فطری بودن انحصار حمد در خدای تعالی و مراتب ‏

‏‏ حمد بر حسب عرفان مقامات حامدین   251‏

‏‏ نقل و تحقیق   توضیح راجع به متکلّم بودن خدای تعالی و السنه ای ‏

‏‏ که او خود را بدان حمد و مدح می کند   254‏

‏‏ حیاتْ ساری در تمام دار وجود است و تسبیح موجودات تسبیح ‏

‏‏ نطقی شعوری است نه تکوینی ذاتی   255‏

‏‏ تتمیم   روایاتی راجع به فضیلت و جامعیّت جملۀ شریفۀ الحمدللَّه   256‏

‏‏ معنای «ربّ» (در ربّ العالمین) و اینکه از اسماء افعالیه است‏

‏‏ یا صفاتیّه و اشاره به اقسام سه گانۀ اسماء خدای سبحان‏

‏‏ (ذاتیّه، صفاتیه و افعالیّه)   257‏

‏‏ تنبیه اقوال و احتمالات دربارۀ مراد از «عالمین» در ربّ العالمین   260‏

‏‏ تنبیه آخر‏

‏‏ دو جهت تناسب مقام ربوبیّت عالمیان با تحمید   261‏

‏‏ به حسب فعل مطلق برای فعل حق تعالی غایتی جز ذات مقدّسش نیست   262‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXI

‎‏جامعیّت قرآن کریم اعجاز بزرگ آن است   263‏

‏‏ ایقاظ ایمانی   دو مرتبۀ «ربوبیّت» حق تعالی: ربوبیّت تکوینی ‏

‏‏ و ربوبیّت تشریعی   264‏

‏‏ دو مقام و مرتبه اسماء حق تعالی و دو مرتبه تجلّی رحمت رحمانیّه ‏

‏‏ و رحیمیّه خدای تعالی (الرحمن الرحیم)   266‏

‏‏ در آیۀ مالک یوم الدّین قرائت «مالک» ثابت است نه «مَلِک»‏

‏‏ تحقیق حِکَمی   کیفیّت مالکیّت حق تعالی و اینکه مالکیّت‏

‏‏ او همۀ عوالم را علی السّواء است   269‏

‏‏ وجه اختصاص به ماکیّت یوم الدین در مالک یوم الدین   271‏

‏‏ الهام عرشی   اشاره به معانی و اطلاقات «عرش» و اینکه سورۀ «حمد» تا‏

‏‏ مالک یوم الدین مشتمل بر عرش و حدانیّت است و اشاره به حَمَلۀ آن دارد   272‏

‏‏ تنبیه عرفانی   احتمال آنکه ترتیب ذکر «ربّ»، «رحمن»، «رحیم»‏

‏‏ و «مالک» اشاره به کیفیّت سلوک و دایرۀ سیر سایرین باشد   274‏

‏‏ تنبیه ادبی   معنای «دین»   275‏

‏‏ مرحله ای که سالک حقیقتاً می گوید: ایّاک نعبد و ایّاک نستعین و بیان اینکه ‏

‏‏ حصر استعانت در این کلام نیز مانند حصر عبادت، حقیقی، است   276‏

‏‏ تنبیه اشراقی    نکتۀ التفات از غیبت به خطاب در سورۀ مبارکۀ «حمد»‏

‏‏ تحقیق عرفانی   نکته و وجه اینکه نعبد و نستعین به صیغۀ متکلّم ‏

‏‏ مع الغیر آورده شده است   279‏

‏‏ تنبیه و نکتة   وجه تقدم ایّاک نعبد بر ایّاک نستعین و مراد از «استعانت»   280‏

‏‏ فائدة عرفانیة   مراتب حصر عبادت و استعانت (ایّاک نعبد و ایّاک نستعین)‏

‏‏ به حسب حالات و مقامات مختلف سالکین   281‏

‏‏ ایقاظ ایمانی   شرط حقیقی بودن عبادات و اذکار   282‏

‏‏ فرع فقهی   ردّ قول کسی که قصد انشاء در مثل ایّاک نعبد و ایّاک نستعین ‏

‏‏ را مجاز ندانسته است   283‏

‏‏ فائدة    معنای «عبادت» و بیان اینکه طایفۀ شیعۀ اثناعشریه در عبادت ‏

‏‏ خالص و توحید و تقدیس حق تعالی ممتازند   284‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXII

‎‏ مقامی که سالک در آن مقام می گوید: اهدناالصّراط المستقیم...‏

‏‏ و معانی «صراط»، الذین انعمت علیهم، «مغضوب علیهم» و «ضالین»   286‏

‏‏ تنبیه اشراقی و اشراق عرفانی   بیانی عرفانی راجع به هادی بودن ‏

‏‏خدای تعالی به صراط  مستقیم و اینکه هر موجودی صراط خاصّ‏

‏‏ به خود دارد و  صراط آدمی طولانی و ظلمانیترین صراطهاست   288‏

‏‏ تنبیه ایمانی   مقامات و مراتب دهگانۀ هدایت و توضیحی برای اهل ‏

‏‏ظاهر و اهل باطن در مورد ملازمۀ ظاهر و باطن شریعت   289‏

‏‏ تنبیه عرفانی    هر یک از موجودات عوالم را مبدأ و معادی و سیر و ‏

‏‏صراطی است و صراط انسان از اسفل سافلین تا اعلی علّیین ‏

‏‏می باشد و صراط انسان کامل صراط منعَم علیهم است   292‏

‏‏ نقل کلام لزیادة اِفهام    اقسام نعمتهای الهیّه   294‏

‏‏ خاتمة   سورۀ مبارکۀ «حمد» مشتمل است بر جمیع مراتب وجود‏

‏‏ و جمیع مراتب سلوک و به طریق اشاره جمیع مقاصد قرآن   296‏

‏‏ تتمة   بعضی روایات شریفه در فضل سورۀ مبارکۀ «حمد»   298‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل ششم ‏

‏‏ اشتمال سورۀ مبارکۀ «توحید» و آیات اوّل سورۀ شریفۀ «حدید» بر‏

‏‏ اسرار و دقایق بیسابقه و روایتی بدین مضمون که سورۀ «توحید» ‏

‏‏برای متعمّقین آخرالزمان نازل شده   301‏

‏‏ منشأ حکمت و عرفان اسلامی، قرآن و حدیث است نه حکمت یونان   303‏

‏‏ مفاد بسم اللَّه سورۀ «توحید» و اشارات هو، اللَّه، احد   305‏

‏‏ تنبیه حکمی   توضیحی راجع به صفات ثبوتیّه و سلبیّۀ حق تعالی ‏

‏‏و احتمال اینکه اللَّه احد اشاره بدانها باشد   307‏

‏‏ تنبیه عرفانی   جامعیّت و اکمل و اشرف بودن اسلام و قرآن و بیان اینکه ‏

‏‏سورۀ شریفۀ «توحید» نیز از جوامع کلم و برای هر گروهی‏

‏‏ به نوعی قابل استفاده است   308‏

‏‏ تفسیر حکمی   شش برهان برای حق تعالی که از اشارۀ «هو»‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXIII

‎‏ به صرف الوجود و هویت مطلقه استفاده می شود   312‏

‏‏ حکمة مشرقیة   اشتمال سورۀ مبارکۀ «توحید» بر جمیع شئون‏

‏‏ الهیه و مراتب تسبیح  و تنزیه و نسب حق تعالی   313‏

‏‏ تتمیم   روایاتی در توضیح و تفسیر سورۀ شریفۀ «توحید»   314‏

‏‏ خاتمة   روایاتی راجع به فضیلت سورۀ مبارکۀ «توحید»   316‏

‏‏ فصل هفتم (در شمه ای از تفسیر سورۀ مبارکۀ «قدر»)‏

‏‏ وجه صحت اسنادافعال کمالیّه به خدا و به خلق   318‏

‏‏ نکته اینکه به صیغۀ جمع فرمود: انّا انزلناه فی لیلة القدر   320‏

‏‏ اجمالی از کیفیّت نزول قرآن، هفت مرتبۀ تنزّل حقیقت غیبیّه  بر ‏

‏‏قلب طائفه ای از سالکان برگزیده   322‏

‏‏ اشاره بر سرّ ذکر ضمیر غایب «ه» در انّا انزلناه    323‏

‏‏ اقوال و احتمالات دربارۀ وجه تسمیه «لیلةالقدر»   324‏

‏‏ رجحان این احتمال که شرافت یا نحوست زمانها و مکانها بالعرض و به ‏

‏‏جهت وقوع برخی وقایع و حصول برخی امور در آنها است نه بالذّات   325‏

‏‏ بیان مراتب «قضا و قدر» در توجیه اینکه با وجود تقدیر امور در علم‏

‏‏ حق تعالی معنی تقدیرامور در هر سال و در شبی معیّن چیست   326‏

‏‏ بیان حقیقت «لیلةالقدر» و انطباق آن بر حقیقت و بنیۀ محمّدیّه، ‏

‏‏صلّی اللَّه علیه و آله   328‏

‏‏ روایات مختلف راجع به تعیین «لیلةالقدر» و وجه جمع بین آنها   330‏

‏‏ تنبیه عرفانی   معنای انا انزلناه فی لیلةالقدر با توجّه به تعلّق بسم اللَّه سورۀ‏

‏‏ «قدر» به خود آن سورۀ   332‏

‏‏ تتمة   بعضی روایات وارده در فضیلت «لیلةالقدر»   333‏

‏‏ معنای و ماادریک ما لیلةالقدر و جمع معنای آن با احتمال اینکه ‏

‏‏باطن «لیلةالقدر» حقیقت و بنیۀ خود پیغمبر اکرم است   335‏

‏‏ چند احتمال دربارۀ لیلةالقدر خیر من الف شهر   337‏

‏‏ تنبیه عرفانی     ذات مقدس نبی ختمی(ص) لیله و یوم قدر است   337‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXIV

‎‏تفسیر آیۀ شریفۀ تنزل الملائکة و الروح فیها... با بیان چند امر: ذکر ‏

‏‏صنوف ملائکة و اشاره به حقیقت آنها (تجرّد یا تجسّم)   338‏

‏‏ احتمالات در مقصود از «روح»   340‏

‏‏ کیفیّت تنزّل ملائکة اللَّه بر ولیّی امر   342‏

‏‏ «لیلة القدر» لیلۀ مکاشفۀ رسول خدا و ائمّۀ هدی، علیهم السّلام، ‏

‏‏است و جمیع امور تقدیر شدۀ سالانۀ خلایق بر ایشان کشف می گردد   343‏

‏‏ معنای سلام هی حتی مطلع الفجر   344‏

‏‏ تنبیه عرفانی    مقصود از «فجر» لیلةالقدر و سلام بودن شب قدر تا آن فجر    344‏

‏‏ خاتمة   سورۀ «قدر» متضمن نسب اهل بیت، علیهم السّلام،‏

‏‏ است و روایاتی در فضیلت این سوره   345‏

‏‏ اعتذار از پرداختن به مطالب غامض عرفانی و بیان انطباق مطالبِ ‏

‏‏آورده شده با قرآن و حدیث و براهین عقلیه   346‏

‏‏ ‏

‏‏ باب پنجم ‏

‏‏ در شمّه ای از آداب و اسرار «رکوع»‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل اوّل مفاد و اشارات تکبیر قبل از رکوع، و ادب آن   348‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل دوم بیان ادب انحنای رکوعی، بیان دو امری که نماز متقوّم به آن دو است‏

‏‏ و در سه مقام (قیام، رکوع، سجود) حاصل می شوند   349‏

‏‏  ‏

‏‏ فصل سوم ‏

‏‏ رکوع صلوة معراج رسول اللَّه(ص)   351‏

‏‏ فصل چهارم ‏

‏‏ روایتی از امام صادق، علیه السّلام راجع به لطایف و اسرار رکوع ‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXV

‎‏ و سجود و آداب قلبیّۀ آن    352‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل پنجم ‏

‏‏ سرّ رفع رأس از رکوع و آداب آن   354‏

‏‏ ‏

‏‏ باب ششم ‏

‏‏ در اشارۀ اجمالیه به اسرار و آداب سجود‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ سر جملی سجود و آداب قلبیّۀ آن   356‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ روایتی از امام صادق، علیه السّلام، در بارۀ آداب سجود   357‏

‏‏ ‏

‏‏ فصل سوم ‏

‏‏ مفاد و معنای هیئت و حال و ذکر سجود و فرق «تسبیح» و «تحمید» ‏

‏‏در رکوع و سجود   359‏

‏‏ فصل چهارم ‏

‏‏ احوال ساجد در وقت سجود   361‏

‏‏ باب هفتم ‏

‏‏ در اشارۀ اجمالیّه به آداب «تشهّد»‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ معنی اثر شهادت به توحید و رسالت در اذان و اقامه و در تشهّد، و فرق‏

‏‏ شهادت در اوّل نماز و در تشهّد   362‏

‏‏ ‏

‏
‏
‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXVI

‎‏ فصل دوم ‏

‏‏ روایتی از امام صادق، علیه السّلام، راجع به آداب «تشهّد»   363‏

‏‏ باب هشتم ‏

‏‏ در آداب سلام ‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ مقامی که مصلّی در آن مقام «سلام» می گوید و شرط حقیقی بودن سلام او   366‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ روایتی از امام صادق، علیه السّلام، پیروان معنا و سرّ سلام نماز و آداب آن   367‏

‏‏    خاتمۀ کتاب ‏

‏‏    در آداب بعضی از امور داخله وخارجۀ نماز‏

‏‏ فصل اوّل ‏

‏‏ اسرار و آداب قلبیّۀ «تسبیحات اربعه» و ارکان چهارگانۀ آن (تسبیح، ‏

‏‏تحمید، تهلیل، تکبیر)   370‏

‏‏ فصل دوم ‏

‏‏ آداب قلبیّۀ «قنوت»، فضیلت ادعیۀ وارده در قنوت، و حال و مقام ‏

‏‏نمازگزار در قنوت   373‏

‏‏ فصل سوم ‏

‏‏ فضیلت تعقیب نماز، برخی تعقیبات مأثوره، آداب تعقیبات ‏

‏‏خصوصاً هنگام صبح، ادعیۀ خاصّ هر روز   377‏

‏‏ ختم و دعا   380‏

‏‏ ‏


‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXVII

 

‏‎ ‎

‏‎

کتابآداب الصلوة - آداب نمازصفحه XXXVIII

‎