تأثیر فرهنگ عاشورا در جنبشهای ستم ستیزانه مردم مسلمانان تا قرن هشتم هجری
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : حسینی، سید محمد

ناشر: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

زمان (شمسی) : 1374

زبان اثر : فارسی

تأثیر فرهنگ عاشورا در جنبشهای ستم ستیزانه مردم مسلمانان تا قرن هشتم هجری

تأثیر فرهنگ عاشورا در جنبشهای ستم ستیزانه مردم مسلمانان تا قرن هشتم هجری

‏ ‏

‏سید محمد حسینی‏

‏ ‏

‏پس از شهادت رادمردانه و سازندۀ سالار آزادمردان حسین بن علی(ع) زمینۀ نیرومندی برای پیکار با ستمگران و سالوس پیشگان بنی امیه و دیگر فرمانروایان نابکار و کسانی که مانند آنان می اندیشیدند و رفتار می کردند، فراهم آمد. آزاداندیشان و مرمانی که ارزشهای انسانی را دریافته و آنها را سرلوحۀ تفکر و رفتارهای خویش قرار داده بودند، با الهام گرفتن از دلاوری و ستم ستیزی فرزند برومند پیامبر گرامی اسلام، برای از میان بردن ریشه های ستم و ستمگران و حمایت از آیین راستین اسلام و نیز احیای عدالت اجتماعی صدر اسلام، در موقعیتهای مناسب و هماهنگ با توان مبارزاتی خویش، در گوشه و کنار سرزمینهای اسلامی، به پا خاستند. در زیر نمونه هایی از این گونه خیزشهای مسلمانان در برابر خلفای از خدا بی خبر و فرمانروایان خودکامه را آورده ایم:‏

‏1ـ نخستین واکنش خشم آلود و تند شهادت امام حسین(ع) از سوی مسلمانان، شورش مردم مدینه در برابر تجاهر به فسق و کارهای زشت و به دور از نشانه های انسانی و اسلامی یزید بن معاویه و کارگزاران سیه کار او، به سال 63 هجری بود. گواین که یزید این رفتار مردم مدینه را با پاسخی بسیار سخت و بی ادبانه و با کشتار مردم و توهین به ارزشهای انسانیت و مقدسات اسلامی، در واقعه «حرَّ واقم» جبران کرد. در این رویداد اندوه بار، به نوشته یاقوت حموی، بیش از هشت هزار تن از بنی هاشم و انصار و دیگر مرمان مدینه، با شمشیر سپاهیان شام از پای درآمدند و گروهی از زنان و کودکان مسلمان نیز اسیر گشتند. ولی این کشتار مردم مدینه، آنان و دیگر مسلمانان را برای درهم کوبیدن نظام حکومت امویان و تشکیلات سیاسی و اقتدار بلامعارض آنان، آماده تر ساخت.‏

‏2ـ قیام توابین و طالبیّین (خواهندگان انتقام خون شهیدان نینوا): این قیام در سال 65 هجری به رهبری سلیمان بن صرد و مختار بن ابی عبید ثقفی و به فرماندهی دلاورانی چون ‏

کتابچکیده مقالات کنگره بین المللی امام خمینی(س) و فرهنگ عاشورا 11 تا 12 خرداد 1374، تهرانصفحه 58

‏ابراهیم بن مالک بن اشتر و ... روی داد. در این جنبش، شمار چشمگیری از جنایتکاران و قاتلان شهیدان نینوا، به کیفر رفتارهای ددمنشانه خویش رسیدند و کشته شدند.‏

‏3ـ قیام زید بن علی بن الحسین (ع) (121 هجری): زید برای رهانیدن مردم از زیر یوغ و فشارهای ستمگرانۀ اموی هشام بن عبدالملک و کارگزاران تبهکار وی، در کوفه به پا خاست. او با یاران اندکی که تا واپسین دم در کنار او ماندند و با دژخیمان بنی امیه و سپاهیان کوردل آنان، مردانه پیکار کردند، به نبرد پربار خویش ادامه داد تا سرانجام به شهادت رسید.‏

 ‏4ـ یحیی بن زید بن علی بن الحسین(ع) که همراه پدر بزرگوارش با دشمنان اسلام پیکار کرد و پس از شهادت پدر، به خراسان آمد، یحیی پس از فراهم آوردن یارانی، در خراسان برضد حکومت امویان، خروج کرد و با آنها جنگید و جنایتها و نامردیها و رفتارهای وحشیانۀ این خاندان و هوادارنشان را به مسلمانان باز نمود.‏

‏5ـ قیامهای علویان طبرستان (مازندران) و گیلان که علیه فرمانروایان جبار انجام می گرفت.‏

‏6ـ قیام سربداران خراسان که در قرن هشت هجری در سبزوار و شهرهای دیگر بر ضد مغولان خون آشام، روی داد.‏

‏با کاوش رویدادهای یاد شده و نوشته ها و اسناد تاریخی معتبر و نیز ریشه یابی چنین جنبشهایی، این نتیجه به دست می آید که خاستگاه واقعی آنها و برخی جنبشهای دیگر، یا به طور مستقیم قیام حضرت امام حسین(ع) بوده و یا ـ چنانکه گفته شد ـ رهبران آنها، به گونه ای از فرهنگ عاشورا الهام گرفته بودند. موارد بالا همراه با مآخذ و مصادر معتبر آنها، چنانکه باید در متن اصلی مقاله، روشن خواهد گشت.‏

 

کتابچکیده مقالات کنگره بین المللی امام خمینی(س) و فرهنگ عاشورا 11 تا 12 خرداد 1374، تهرانصفحه 59