احکام زکات
مصرف زکات
نسخه چاپی | ارسال به دوستان
برو به صفحه: برو

نوع ماده: کتاب فارسی

پدیدآورنده : خمینی، روح الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279-1368

محل نشر : تهران

ناشر: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)

زمان (شمسی) : 1385

زبان اثر : فارسی

مصرف زکات

مساله 1 ـ ‏انسان می تواند زکات را در هشت مورد مصرف کند:‏

اول: ‏فقیر، و آن کسی است که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد. و‏‎ ‎‏کسی که صنعت یا ملک یا سرمایه ای دارد که می تواند مخارج سال خود را‏‎ ‎‏بگذراند فقیر نیست.‏

دوم: ‏مسکین، و آن کسی است که از فقیر سخت تر می گذراند.‏

سوم: ‏کسی که از طرف امام ‏‏علیه السلام‏‏ یا نایب امام مامور است که زکات را جمع و‏‎ ‎‏نگهداری نماید و به حساب آن رسیدگی کند.‏

چهارم: ‏کافرهایی که اگر از زکات به آنان بدهند به دین اسلام مائل می شوند‏‎ ‎‏یا در جنگ به مسلمانان کمک می کنند.‏

پنجم: ‏خریداری بنده ها و آزاد کردن آنان.‏

ششم: ‏بدهکاری که نمی تواند قرض خود را بدهد.‏

هفتم: ‏سبیل الله یعنی کارهایی که منفعت عمومی دینی دارد، مثل ساختن‏‎ ‎‏مسجد و مدرسۀ علوم دینی.‏

هشتم: ‏ابن سبیل، یعنی مسافری که در سفر درمانده شده. و احکام اینها در‏‎ ‎‏مسائل آینده گفته خواهد شد.‏

مساله 2 ـ ‏احتیاط واجب آن است که فقیر و مسکین، بیشتر از مخارج سال‏‎ ‎‏خود و عیالاتش را از زکات نگیرند، و اگر مقداری پول یا جنس دارند فقط به‏‎ ‎‏اندازۀ کسری مخارج یک سالش زکات بگیرند.‏

مساله 3 ـ ‏صنعتگر یا مالک یا تاجری که درآمد او از مخارج سالش کمتر‏‎ ‎

‏است می تواند برای کسری مخارجش زکات بگیرد.‏

مساله 4 ـ ‏فقیری که خرج سال خود و عیالاتش را ندارد اگر خانه ای دارد که‏‎ ‎‏ملک اوست و در آن نشسته و یا مال سواری دارد، چنانچه بدون اینها نتواند‏‎ ‎‏زندگی کند اگرچه برای حفظ آبرویش باشد، می تواند زکات بگیرد. و همچنین‏‎ ‎‏است اثاث خانه و ظرف و لباس تابستانی و زمستانی و چیزهایی که به آنها‏‎ ‎‏احتیاج دارد، و فقیری که اینها را ندارد اگر به اینها احتیاج داشته باشد، می تواند‏‎ ‎‏از زکات خریداری نماید.‏

مساله 5 ـ ‏فقیری که یاد گرفتن صنعت برای او مشکل نیست، بنابر احتیاط‏‎ ‎‏واجب باید یاد بگیرد و با گرفتن زکات زندگی نکند، ولی تا وقتی مشغول یاد‏‎ ‎‏گرفتن است می تواند زکات بگیرد.‏

مساله 6 ـ ‏کسی که مخارج سالش را داشته، اگر مقداری از آن را مصرف کند‏‎ ‎‏وبعد شک کند که آنچه باقی مانده به اندازۀ مخارج سال او هست یانه، نمی تواند‏‎ ‎‏زکات بگیرد. و کسی که مخارج سالش را نداشته، اگر مقداری به دستش بیاید و‏‎ ‎‏شک کند که این مقدار به اندازۀ مخارج سال او هست یا نه، می تواند زکات‏‎ ‎‏بگیرد، و اگر در نزدش مقداری باشد و نداند به مقدار مونۀ سال است و حالت‏‎ ‎‏سابق را هم نداند، نباید زکات بگیرد.‏

مساله 7 ـ ‏کسی که می گوید فقیرم و معلوم باشد که فقیر است، می شود به‏‎ ‎‏او زکات داد، و چنانچه قبلاً فقیر بوده و حالا معلوم نیست که فقیر هست یا نه،‏‎ ‎‏بازهم می توان به او زکات داد، ولی اگر قبلاً فقیر نبوده و حالا ادعا می کند که‏‎ ‎‏فقیرم چنانچه از گفتارش یا از ظاهر حالش ظن به فقر او حاصل نشود، نمی توان‏‎ ‎‏به او زکات داد، بنابر احتیاط واجب، و همینطور اگر سابقه اش معلوم نباشد.‏

مساله 8 - ‏کسی که باید زکات بدهد، اگر از فقیری طلبکار باشد می تواند‏‎ ‎‏طلبی را که از او دارد بابت زکات حساب کند.‏

مساله 9 ـ ‏چیزی را که انسان بابت زکات به فقیر می دهد، لازم نیست که به‏‎ ‎

‏او بگوید زکات است، بلکه اگر فقیر خجالت بکشد مستحب است به عنوان‏‎ ‎‏پیشکش بدهد، لکن به طوری که مستلزم دروغ نشود، ولی بایدقصد زکات‏‎ ‎‏نماید.‏

مساله 10 ـ ‏اگر به خیال اینکه کسی فقیر است به او زکات بدهد بعد بفهمد‏‎ ‎‏فقیر نبوده، یا از روی ندانستن مساله به کسی که می داند فقیر نیست زکات بدهد،‏‎ ‎‏چنانچه چیزی را که به او داده باقی باشد، باید از او بگیرد و به مستحق بدهد، و‏‎ ‎‏اگر از بین رفته باشد، پس اگر کسی که آن چیز را گرفته می دانسته زکات است‏‎ ‎‏انسان باید عوض آن را از او بگیرد و به مستحق بدهد و اگر نمی دانسته زکات‏‎ ‎‏است، نمی تواند چیزی از او بگیرد و باید از مال خودش زکات را به مستحق‏‎ ‎‏بدهد. و در هر صورت می تواند زکات را از مال خودش بدهد و از کسی که به او‏‎ ‎‏داده پس نگیرد.‏

مساله 11 ـ ‏کسی که بدهکار است و نمی تواند بدهی خود را بدهد، اگرچه‏‎ ‎‏مخارج سالش را داشته باشد می تواند برای دادن قرض خود زکات بگیرد، ولی‏‎ ‎‏باید مالی را که قرض کرده در معصیت صرف ننموده باشد.‏

مساله 12 ـ ‏کسی که بدهکار است و نمی تواند بدهی خود را بدهد اگرچه‏‎ ‎‏قوت سنۀ خود را داشته باشد، انسان می تواندطلبی را که از او دارد بابت زکات‏‎ ‎‏حساب کند.‏

مساله 13 ـ ‏مسافری که خرجی او تمام شده یا مرکبش از کار افتاده، چنانچه‏‎ ‎‏سفر او سفر معصیت نباشد و نتواند با قرض کردن یا فروختن چیزی خود را به‏‎ ‎‏مقصد برساند، اگرچه در وطن خود فقیر نباشد می تواند زکات بگیرد، ولی اگر‏‎ ‎‏بتواند در جای دیگر با قرض کردن یا فروختن چیزی مخارج سفر را فراهم کند،‏‎ ‎‏فقط به مقداری که به آنجا برسد می تواند زکات بگیرد.‏

مساله 14 ـ ‏مسافری که در سفر درمانده شده و زکات گرفته، بعد از آنکه به‏‎ ‎‏وطنش رسید اگر چیزی از زکات زیاد آمده باشد چنانچه بتواند به زکات دهنده یا‏‎ ‎

‏وکیل آن، مقدار زیاد آمده را برگرداند، باید برگرداند و الاّ به حاکم شرع رد کنند،‏‎ ‎‏و اعلام کند که زکات است، و حاکم شرع به زکات دهنده برگرداند و یا از او اجازه‏‎ ‎‏بگیرد که مصرف نماید، و با عدم امکان به مصرف برساند.‏

‎ ‎